|
SUNUM VE / VEYA EYLEM
RAPOR HAZIRLAMA
RAPOR NASIL YAZILIR 1
Her hangi bir konu ya da
olayla ilgili inceleme
sonucunu tespit ederek
bildiren yazılara
Rapor denir.
İncelenmek istenen bir
sorun; doğru, kesin,
güvenilir bilgi
gerektiren bir iş
hakkında, onu
soruşturmakla
görevlendirilen kişinin
yaptığı "araştırma,
inceleme" sonucunu
belli kurallara göre
yazdığı yazı,
rapor
türüne girer.
Rapor; yazılı olur,
ancak "sözlü"
olarak da bir makama,
kurula sunulabilir.
Raporun bir makama
yazılı olarak sunulması,
"dilekçe" yazmak
biçiminde olmalıdır.
Sözlü olarak raporun
sunulmasında ise,
sunulan kişiye ya da
kurula "hitap
cümlesi" ile söze
başlanır. (S. SARICA -
M. GÜNDÜZ, Güzel Konuşma
Yazma, s. 285)
Yazılı anlatım türleri
içinde rapor, çok
değişik konularda kaleme
alınan bir yazı türüdür.
Tek kişinin hazırladığı
rapora kişisel rapor,
birden fazla kişinin
hazırladığı rapora da
ortak rapor adı
verilir.
Rapor
konuları, şöyle
sıralanabilir:
(1) Eğitim ve öğretimle
ilgili özel ve genel
faaliyetleri
değerlendirmek.
(2) Bir siyasî olayın,
hareketin ya da olgunun
genel yapısını
değerlendirmek.
(3) Toplumun eğitim,
kültür, sağlık vb.
alanlarındaki değişik
sorunları üzerinde
yapılan incelemeleri bir
rapor hâline getirmek.
(4) Ekonomik alanlardaki
olumlu ya da olumsuz
durumlar üzerinde
yapılan
değerlendirmeleri bir
rapor hâline getirmek.
(5) Bilimsel çalışmaları
değerlendirirken olumlu
ve olumsuz gelişmeleri
bir rapor hâlinde tespit
etmek.
(6) Sanat eserlerini (edebiyat,
resim, müzik vb.
yarışmalarda)
değerlendirirken
başarılı ve başarısız
yönlerini bir rapor
hâlinde tespit etmek.
Bir raporun
hazırlanmasında göz
önünde tutulması gereken
nitelikleri de şöyle
sıralayabiliriz:
* Konunun uzmanı olmak.
* Raporun konusunu iyi
kavramış olmak.
* Konuyla ilgili
kaynakları taramak.
* Kaynaklardan elde
edilen malzemeyi etkili,
çarpıcı, inandırıcı ve
doyurucu nitelikte
hazırlamak.
* Objektif davranmak.
* Bilimsel çalışmaları
değerlendirirken
raporları bilimsel
ölçüler içinde
hazırlamak.
* Raporlarda ileri
sürülen olumlu ya da
olumsuz görüşleri kesin
deliller ile somut bir
biçimde açıklamak.
* Raporları belli bir
plân dahilinde
hazırlamak ve varılan
yargıyı açıkça
belirtmek.
* Gereksiz ayrıntılara
girmeden özlü bir
biçimde sınırlandırmak.
* Açık ve net bir
ifade kullanmak. Yanlış
anlaşılmaya meydan
vermemek.
RAPOR NASIL YAZILIR 2
Herhangi
konu veya bir olayla
ilgili inceleme sonucunu
tespit ederek bildiren
yazılar rapor adını
almaktadır.
Yazılı
anlatım türleri içinde
rapor, çok değişik
konularda kaleme alınan
bir yazı türüdür.
Öncelikle
raporu bir yaratma ürünü
olarak değil,bir ön
çalışma bir incelene
veya bir başkasının
eserini, bir başka olayı
değerlendirme yazısı
olarak görmek veya öyle
kabul etmek
gerekir.Bundan dolayı da
genellikle bu işleme,
rapor hazırlama
terimi yakıştırılmıştır
ve yaygın olarak da
dilimizde bu terim
kullanılmaktadır.
Okul
sıralarında başlayan
rapor hazırlama
çalışması,
siyasi,sosyal,ekonomik
alanlarda ve sanat
olaylarında görülen
yenilikleri,değişmeleri
veya gelişmeleri bir
rapor halinde
değerlendirme şekline
kadar uzanan bir
çeşitlilik gösterir.
Böylesine değişik
konular üzerinde rapor
hazırlama zorunluluğu,
onun ne kadar çok
çeşitli alanlarda
kullanılan bir yazı türü
olduğunu açıkça
göstermektedir.
Rapor
hazırlama işleminin
yapıldığı belli başlı
konuları şöyle
sıralayabiliriz.
1.Eğitim ve
öğretim yıllarında rapor
hazırlama.
Bu sefadaki
rapor çalışması iki
şekilde yapılabiliyor:
a) Bir dersin
incelenmesi sırasında
konunun iyi
anlaşılabilmesi için
öğrencinin kendi yaptığı
değerlendirme.
b) Bir seminer bir tez
çalışmasına girişirken
ön hazırlık niteliğinde
yapılan bir çalışma (bu
konuyu bilimsel
araştırma bölümünde
ayrıntılı olarak
işleyeceğiz.)
2.Bir siyasi olayın ,
hareketin veya olgunun
genel yapısını bir rapor
halinde değerlendirmek.
3.Toplumun
eğitim,kültür,sağlık vb.
alanlarındaki değişik
sorunları üzerinde
yapılan incelemeleri bir
rapor haline getirmek
4.Ekonomik alanlardaki
olumlu veya olumsuz
durumlar üzerinde
yapılan
değerlendirmeleri bir
rapor haline getirmek.
5.Bilimsel çalışmaları
değerlendirirken olumlu
ve olumsuz gelişmeleri
bir rapor halinde tespit
etmek.
6.Sanat
eserlerini (
edebiyat,resim,müzik vb.
yarışmalarda)
değerlendirirken
başarılı ve başarısız
yönlerini bir rapor
halinde tespit etmek.
Bu konulara
pek çok alanda
hazırlanabilecek
raporlar da eklenebilir.
Bir raporun
hazırlanmasında göz
önünde tutulması gereken
veya aranılan
nitelikleri de şöyle
sıralayabiliriz:
1.Öncelikle
rapor hazırlayan kişi
veya kişilerin o konun
uzmanı olması veya o
konu ile yakından ilgili
bulunması gerekir.
2.Yazılması
gereken raporun
konusunun iyi
kavranılmış olması
gerekir.
3.
Hazırlanacak raporun
sağlıklı ve güvenilir
olabilmesi için o konu
ile ilgili kaynakları
iyi tanımak gerekir.
4. Raporda
kullanılacak
kaynaklardan elde edilen
malzemenin etkili,
çarpıcı, inandırıcı ve
doyurucu bir nitelikte
olması gerekir.
5.Rapor hazırlanırken
objektif davranmak
esastır.
6. Bilimsel çalışmaları
değerlendirirken
raporların bilimsel
ölçüler içinde
hazırlanması gerekir.
7. Raporlarda ileriye
sürülen olumlu veya
olumsuz görüşler kesin
deliller ile somut bir
biçimde açıklanması
gerekir.
8. Raporlar,belli bir
plan çerçevesinde
hazırlanmalıdır.Önce
raporun niteliği
tanıtılmalı, olumlu veya
olumsuz yönleri nedenler
ve niçinleri ile
tartışılmalı, sonunda
varılan yargı açıkça
belirtilmelidir.
9.Raporlar, gereksiz
ayrıntıya girmeden özlü
bir biçimde
sınırlandırılmalıdır.
10. Raporlar
açık ve net bir ifade
tarzı ile kaleme
alınmalıdır.Cümleler
düzgün olmalı, yanlış
anlaşılmalara yol
açabilecek ifadelerden
kaçınılmalıdır.
RAPORLARIN
ADLANDIRILMASI
Raporlar,
raporu hazırlayan kişi
veya kişilere veya
konularına göre
adlandırılabilmektedir.
a)
Hazırlayanlara göre
raporların
adlandırılması.
1.
Kişisel raporlar.
Tek kişi tarafından
hazırlanan raporlara
kişisel rapor adı
verilir.
2.
Ortak raporlar .
Birden fazla kişinin
hazırlamış olduğu ve
onların ortak
görüşlerini yansıtan
raporlara ortak rapor
adı verilir.
b)
Konularına
göre raporların
adlandırılması.
Yukarda
raporların konularının
neler olduğunu
sıralamıştık. Ayrıca
raporlar, bu konuların
özüne göre de
adlandırılabilmektedir.Söz
gelişli: Öğrenci raporu,
tez göz raporu, fen
raporu, iskan raporu
vb. raporlar ilk akla
geliveren ve çok sık
kullanılan rapor
adlandırmaları olarak
örneklenebilir
RAPOR NASIL YAZILIR 3
RAPOR HAZIRLAMA
Herhangi bir
konuyla ilgili inceleme
sonucunu bildiren
yazılara rapor
denir.
Her konuda
rapor hazırlanabilir.
Gerek okul yaşamımızda,
gerek okul dışı
yaşamımızda rapor
hazırlamak zorunda
kalabiliriz. Sözgelimi,
Fen Bilgisi derslerinde
yapılan deneylerin
sonuçlarını, üyesi
olduğumuz bir eğitsel
kolun etkinliklerini,
okulca yapılan bir
gezinin sonuçlarını
raporla saptamak
gerekebilir. Okul dışı
yaşamda da, uğraşımızla
yada işimizle ilgili
konularda rapor
hazırlamak durumunda
kalabiliriz. Örneğin,
bir doktorun, bir
mühendisin, bir
hakemin,bir
eğitimcinin
hazırladıkları
raporlar bunlar arasında
sayılabilir.
RAPOR İÇİN GEREÇ
(MALZEME TOPLAMAK)
Rapor
hazırlaya bilmek için
rapor konusu na yabancı
olmamak gerekir. Kişi
ilgilendiği , bilgisi
olduğu konularda rapor
hazırlaya
bilir.Sözgelimi, bir
eğitimciden Sendikalar
yada işçi sorunları
üzerine bir rapor
hazırlaması
beklenemez.Çünkü,bu
konular,eğitimcinin
değil; işçilerin ve işçi
yöneticilerinin ilgi
alanına girmektedir.
Rapor
hazırlaya bilmek için,
konu ile ilgili kimi
kaynaklardan gereç
toplamak da
gerekir.Gereçleri , şu
kaynaklardan
toplayabiliriz.
1. Yazılı
kaynaklar: Rapor
konusu ile ilgili
kitaplar, dergi,gazete
azıları,ansiklopediler
vb.
2.Sözlü
kaynaklar:Rapor
konusunda yetkili,uzman
kişilerle yapılan
görüşmeler,röportajlar,konuşmalar
vb.
3.
Gözlemlerimiz: Rapor
konusu ile ilgili
kişilerin ,
yerlerin,durumların ve
olayların
incelenmesiyle sağlanan
bilgiler.
RAPOR PLANI
Hazırlanacak raporla
ilgili gereçlerin,
düşünsel bir sıraya
konması gerekir.Çünkü
plan,türlü kaynaklardan
topladığımız gereçleri
dağınıklıktan
kurtaracak; gereçler
arasında anlamsal bağ
kurmamızı sağlayacak;
raporla ilgisi olmayan
ayrıntıları görmemize ve
raporu kolayca yazmamıza
yardımcı olacaktır.
RAPORUN YAZILMASI
Raporla
ilgili gereçler
planlandıktan sonra sıra
raporun yazılmasına
gelir.Rapor yazılırken
plandaki maddeler ele
alınır işlenir, doğal
olarak, rapor konusu ile
ilgili olay, sorun yada
durum anlatılır;
nedenle, sonuçlar
açıklanır. Bu arada,
yansız (tarafsız)
davranmak , kişisel
duygu ve izlenimlerden
kaçınmak gerekir.
İncelenen konu ile
ilgili yargı (sonuç)
olumlu da , olumsuz da
olsa; tam olarak
kanıtlanmalıdır.Ayrıca,
rapor, herkesin
anlayacağı bir dille
yazılmalı, yani anlatım
açık olmalıdır.
RAPOR TÜRLERİ
Raporları,
hazırlanışları ve
konuları bakımından iki
öbek de toplayabiliriz:
Hazırlanışlarına göre
raporlar iki türdür:
a)
Kişisel raporlar:
Tek kişi tarafından
hazırlanan raporlardır.
b)
Grup raporları: Bir
insan topluluğu (Grubu)
tarafından hazırlanan
raporlardır.
Konularına göre pek çok
rapor vardır:
Doktor,polis,mühendis,hakem
raporları; hava
raporları; deney
raporları; bilirkişi
raporları gibi.
RAPOR HAZIRLANIRKEN
UYULMASI GEREKEN
NOKTALAR
1.Rapor konusu iyice
kavranmalıdır.
2.Raporun güvenilir
olması için , kaynakları
iyi seçmelidir.
3.Seçilen kaynaklardan
işe yarayacak gereçler
toplanmalıdır.
4.Toplanan gereçler
planlaştırılmalıdır.
5.Rapor yazılırken,
konuyla ilgili kişiler,
yerler, durum ve olaylar
anlatılmalı; nedenler,
sonuçlar açıklanmalıdır.
6.Yansız (tarafsız)
olmalı, kişilikten,
önyargıdan kaçınmalıdır.
7.Raporda ileri sürülen
iddia (sav) , olumlu da
olsa olumsuz da olsa,
kesin olarak
kanıtlanmalıdır.
8.Anlatım açık, doğal ve
inandırıcı olmalıdır.
|