PROJE TABANLI ÖĞRENME NEDİR?

       PROJE TABANLI ÖĞRENME MODELİ UYGULAMALARI

      Günümüz bilgi toplumunda beklenen insan nitelikleri incelendiğinde en çok karşımıza çıkanlar, bilgiye ulaşma, bilgiyi analiz etme, işe yarar bilgiyi seçme ve örgütleme, öğrenme sürecini denetleme, ekip çalışması yapma, işbirliği içinde çalışmadır. Beklenen bu niteliklerin okul süreçlerine yansıması ise öğrencilere kazandırılacak bilgi ve becerilerin farklılaşmasıdır. Artık, sadece bir takım bilgileri ezberleyen ve bunları sınav zamanı kullanan bireyler yetiştirmenin ne bireye ne de toplumumuza bir yararı yoktur.

 Öte yandan, okulda öğrenilenlerin hayata taşınması istiyoruz. Bu ise ancak okullarda farklı dersler içinde öğrenilen bilgiler arasındaki ilişkinin kurulmasıyla mümkün olabilir. Hayat, olayları birbirinden kopuk biçimde karşımıza çıkarmaz. O halde okullarda disiplinler arası  yaklaşımın benimsenmesi gerekir.

             Bu gereklilik nedeniyle değişik yaklaşımlara ihtiyaç duyulmaktadır. Proje tabanlı öğrenme bu yaklaşımlardan birisidir. Bu yaklaşım, öğrencilerin belirli hedeflere yönelik bireysel olarak kendi öğrenme süreçlerini planladıkları, araştırma ve işbirliği içinde çalışma, sorumluluk alma, bilgi toplama, toplanan bilgileri örgütleme becerilerini geliştirmeye yönelik süreci vurgular. Buradan hareketle Proje Tabanlı Öğrenme;

Tasarı geliştirmeye, hayal etmeye, planlamaya, kurgulamaya dayalı bir öğrenme anlayışı olup, öğrenciyi merkeze alan ve gerçek yaşam durumlarını sınıf ortamına taşıyarak onları projeler çerçevesinde çalıştıran, bunu yaparken de disiplinler arası ilişki kuran bir anlayıştır.

Yukarıdaki paragrafta ve  şekilde de belirttiğimiz gibi proje bir tasarıdır. Bu  anlamıyla aslında gerçekleştirilmek istenen bir işin önceden zihinsel olarak görülmesidir. Projelendirme bir vizyona sahip olmayı; başka bir deyişle, daha başlangıç aşamasında süreci ve bitişi bütün boyutlarıyla görebilmeyi gerektirir. Bu anlamda, sürecin işlem basamaklarını gerçekleştirecek beceriye  sahip olmak önem kazanmaktadır. Böyle bir yapıyı öğrenmenin tabanına aldığımızda karşımıza nasıl bir süreç çıkar? Her şeyden önce,  projenin  öğrenene özgü  oldu÷unu bir  kez daha vurgulamak gerekir. Anlayışımızda

 2 Bilgi, enformasyon karşılığında kullanılmıştır.

öğretmeyi değil, öğrenmeyi vurguladığımızda öğretmenin projesinden değil, öğrencilerin projesinden söz  ediyoruz demektir. O halde, sağlıklı bir proje tabanlı öğrenme uygulamasında, her bir öğrencinin, sürecin sonunda  ulaşacağı noktaya ilişkin  bir öngörüsünün olması gerekir. Dolayısıyla, öğretmenler sadece kendilerinin bildikleri ve kendilerinin inandıkları hedefler yazmakla yetinemezler.

Yukarıda da belirttiğimiz gibi sürecin işlem basamaklarını gerçekleştirecek beceriye sahip olmak önem kazanmaktadır. Proje Tabanlı Öğrenmede işlem basamakları ise aşağıdaki gibi özetlenebilir. Proje tabanlı öğrenmede temel adımlar

 1. Hedeflerin belirlenmesi.

2. Yapılacak işin ya da ele alınacak konunun belirlenip,tanımlanması.

3. Takımların oluşturulması.

4. Sonuç raporunun özelliklerinin ve sunuş biçiminin belirlenmesi.

5. Çalışma takviminin oluşturulması.

6. Kontrol noktalarının belirlenmesi.

7. Değerlendirme ölçütlerinin ve yeterlik düzeylerinin belirlenmesi.

8. Bilgilerin toplanması.

9. Bilgilerin örgütlenip, raporlaştırılması.

10. Projenin sunulması (Moursund, D., 1999).

işlem  basamakları  incelendiğinde,  temel  planlama  aşamalarının  ardından,  bilgi  toplama  ve toplanan bilgileri örgütleyip raporlaştırma aşamaları  gelmektedir ki; bu aşamalar, bilgi okur yazarlığı yeterlikleri   kapsamında   sözünü    ettiğimiz   çağdaş   insan   modelinin    temel   kavramlarını   da oluşturmaktadır.

PROJE TABANLI ÖĞRENME MODELİ UYGULAMASINDA

İLK AŞAMA VE SONRASI;

GÜÇLÜKLER, FIRSATLAR VE KAZANIMLAR

Emel AYTEKİN

Ayhan RASAN

Özel Kemerköy İlköğretim Okulu

Proje Tabanlı Öğrenme Modeli, müfredatın birbirinden bağımsız küçük bilgiler yığını olarak öğretilmesine karşı geliştirilmiş ve çağdaş ülkelerde uygulanmakta olan bir öğretim ve öğrenim modelidir. Bu model ders senaryosu içinde mümkünse birden fazla dersin öğrenme hedeflerini kapsar. Öğrenci “Kendi şehrinizi kendiniz yaratın” gibi bir senaryosu içinde gerçek problemlerin çözümüne yönelik, ağırlıklı olarak, düşünme, problem çözme, yaratıcılık, bilgiye erişim, işleme, yeniden harmanlama, sorgulama ve uzlaşma gibi aktiviteler yapar. Bu, hem bireysel etkinliğe, hem de küçük gruplar içinde ekip çalışmasına olanak veren bir süreçtir.

Bu modelde öğretmen yardımcı ve yönlendirici, öğrenci ise  özerk ve kurgulayıcıdır. Her senaryonun sonunda gerçekçi ve öğrenci tarafından geliştirilmiş bir ürün ortaya çıkar.

Bu model, okulumuzda uygulanmakta olan High/Scope Eğitim Programının da özellikleri olan aktif katılım, üst düzey bilişsel aktiviteler, sosyal beceriler ve hayat becerilerini birlikte el alması nedeniyle tercih ettiğimiz bir model olmuştur.

Burada okulumuzda uygulanmakta olan High/Scope Eğitim Sistemi ile ilgili olarak kısaca bilgi vermek istiyorum:

High/Scope Eğitim Sistemi, 1962 yılında ABD’de David Weikard ve meslektaşları tarafından geliştirilen ve bugün dünyanın bir çok gelişmiş ülkesinde uygulanmakta olan bir eğitim programıdır.

High/Scope Eğitim Sistemi, her çocuğun potansiyelini en üst düzeye çıkarmayı amaçlar. Etkin öğrenme yaklaşımı, düzenlenmiş öğrenme ortamı ve günlük program, olumlu yetişkin-çocuk etkileşimi, temel unsurlarıdır. Çocukların bulundukları değişik gelişim seviyeleri ve öğrenme özelliklerine göre bireysel olarak desteklenmelerini sağlar.

High/Scope Eğitim Sistemi’nde planla-yap-değerlendir süreci, çocuklara önemli öğrenme deneyimleri kazanmaları ve problem çözmeleri için çok sayıda fırsat sağlayan, özgüvenlerini ve bağımsızlıklarını  destekleyen, sorumluluk alma ve zaman denetimi yeteneklerini geliştiren sıralı bir faaliyet dizisidir.

Anne baba unsuruna geniş yer vermesi ile tanınan bu programın en önemli özelliklerinden biri de, benimsediği etkin öğrenme yaklaşımıdır. Etkin öğrenen çocuk, yeni bir anlayışı nesnelerle uğraşarak ve insanlarla, fikirlerle, olaylarla etkileşime girerek zihninde yapılandırır.

High/Scope Eğitim Sistemi’nin içeriğinde çocukların çok yönlü (Sosyal, duygusal, bilişsel ve fiziksel) gelişimlerini tanımlayan ifade dizileri olarak açıklayabileceğimiz temel deneyimler yer alır. Günlük program, çocukların onların gelişim taşları olan bu temel deneyimler ışığında destekleyecek şekilde planlanmıştır.

High/Scope Eğitim Sistemi’nin olumlu etkileri otuz seneye yayılan bilimsel araştırmalarla saptanmıştır. Bu araştırmaların sonucuna göre, High/Scope Eğitimi almış olan kişiler gerek okul yılları boyunca, gerekse yetişkin yaşamlarında aynı yaşlarda iken iki farklı programa katılmış olan kişilerden sosyal ve akademik alanda daha başarılı olmuşlardır. Araştırmaların ilk yıllarından itibaren gözlenen bu başarı, öncelikle okul öncesine yönelik tasarlanmış bu programın ilkokul düzeyinde de geliştirilmesi sağlanmıştır.

High/Scope, yeni bin yılın insanını yetiştirmenin gerektirdiği sorumlulukların bilincinde olan bir eğitim kurumu olarak tercih ettiğimiz çağdaş bir eğitim sistemidir.

PROJE TABANLI ÖĞRENME MODELİ

1.       Örnek durum, problem, senaryo

2.       Öğrenci merkezli

3.       Küçük grupla birlikte öğrenme

1.   Öğrenme Senaryosu

Burada konuyla ilgili en önemli özelliklerin ilgi çekici ve davetkar bir şekilde sunulması gerekiyor. Senaryo öğrenme sürecinde öğrenilmesi hedeflenen amaçlar işleniyor. (Örn: Sebep-sonuç ilişkileri) Bu ilişkilerin keşfedilerek senaryo içinde kullanılması hedefleniyor. Örn: “Boğazda neden artık yüzemiyoruz?”

2.    Senaryonun Okunması

·         Senaryo okunur.

·         Ne biliyorum, ne öğrenmek istiyorum... tartışılarak ortaya konur.

·         Düşünce, hipotez ve ilişkiler belirlenir.

·         Eksikler tartışılır. Öğrenme gereksinimleri belirlenir. Eksik bilgiler saptanır. Öğrenciler kendi kendilerine bir çalışma planı, iş bölümü çıkarırlar.

·         Gerekli kaynaklara gidilir. (Kütüphane, internet, laboratuar, uzmanlar vb.)

·         Öğretmen bu süreçte destekleyen kişi rolündedir:

<Kaynak tanıtımına yardımcı oluyor.

<Stratejiler önerebilir.

<Olumlu destek vererek rekabeti azaltır.

<Öğrencilerin etkili sorgulama stratejileri geliştirmelerine yardımcı olur.

<Hedeflerle ilgili bilimsel yöntemlerin oturtulmasına destek verir. (Kanıt toplama gibi.)

<Kayıtsız şartsız bilgiyi kabul etmemede model olur.

3.   Öğrenciler 5-6 Kişilik Gruplarda Proje Çalışmalarına Başlarlar

Burada önemli olan öğrencilerin yeni bilgileri toplama beceri ve sorumluluklarını geliştirmeleri.

Topladıkları bilgileri kendi dillerine dönüştürmeleri

Öğrencilerin iş bölümünü öğrenmeleri de önemli bir nokta

Burada ortaya çıkan kişisel beceriler ve farklı bilgi alanları yapıcı bir grup çalışmasına dönüşmeli

Kişisel öğrenme stilleri bizlere çocukların çoğul zekâ alanları ile de ilgili bilgiler verecektir.

4.   Sunu

Öğrenciler projelerini sunarlar. İletişim becerileri, bilginin derlenerek sunulup paylaşılması, etkin katılım, kendi kendini yönetme becerileri, iyi anlamda arkadaş baskısı burada önem kazanan noktalar.

Kısaca, proje temelli öğrenme hayattaki karmaşık durumlarla ilgili sorunları, soruları, bilinmezleri çözmeye yarayan araştırma, inceleme yöntemi ve bunun eğitimde kullanılması.

(Yeni sorular üretme, gözlem yapma, sorgulama.)

KAYNAK: BTIE 2001.Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim. Bildiriler Kitabı. Ankara 2001.Sayfa 259-260