YENİ GELİŞMELER

Bu bölümde yeni bulduğum bilgileri yayınlamaya çalışıyorum.

PROJE TABANLI EĞİTİM


PROJE TABANLI EĞİTİMİN TANIMI

Proje tabanlı öğrenme, projeyi eğitimin temel unsuru olarak gören bir öğrenme anlayışıdır. Proje, düşünme, hayal etme, özgünlük demektir. Bu ise, kendi öğrenmesinin sorumluluğunu üstlenmiş, özgün bireyler yetiştirmeyi ve bunu gerçekleştirecek bir öğrenme sürecini öngörür. Proje çalışmaları, okul öncesinde öğrenmeye değer bir konu hakkında çeşitli bakış açılarının derinliğine incelenmesi olarak tanımlanmaktadır. Proje çalışmalarında araştırmalar genellikle bir sınıf içindeki küçük bir grup ile, bazen bütün bir sınıf, nadiren de bireysel olarak çocuklar tarafından yapılmaktadır.

PROJE TABANLI EĞİTİMİN AMAÇLARI

Proje Yaklaşımı'nın genel amacı, çocukların zihinsel yaşantılarını geliştirmektir. Zihin teriminin kapsamında bilgi ve becerilerin yanı sıra duygusal, ahlaki ve estetik duyarlılık da bulunmaktadır. Küçük çocuklara uygulanacak eğitimin, çocukların zihinlerinin tüm kapsamını hedeflemesi gerekmektedir. Bu da çocukların, sorular oluşturmasını, bilmece çözmesini, çevrelerindeki önemli konulara ilişkin bilinçleri arttırmasını desteklemek içindir. Proje çalışmalarının beş temel amacı vardır.

1- Zihinsel Gelişimi Desteklemek
Araştırmalara göre erken yaşlarda akademik ve geleneksel yaklaşımların, küçük çocukların eğitimi için yeterli olmadığı ifade edilmektedir. Bunun nedeni olarak ise çocukların çevrelerine ilişkin anlayışlarının zenginleştirilmesi gerekliliği gösterilmektedir ve eğitimin temel amacının, çocukların dünyayı anlamasını sağlamak ve bunu geliştirmektir.

2- Etkinlikler İçinde Denge Oluşturmak
Proje çalışmaları çocukların verimliliğini arttırmakta kendiliğinden oyunlarından ve sistematik öğretim metotlarından öğrendiklerini arttırmak ve desteklemek amacıyla uygulanır. Çocukların çalışmalarına uyum ve süreklilik kazandırır.

3- Okul İle Yaşamı Birleştirmek
Proje yaklaşımına göre okul hayattır. Okulda zamanın bir bölümünün rahatlamaya, bir bölümünün ise çalışmaya ayrılması gerekmektedir.bu durumlarda ise proje çalışmaları programda çeşitlilik oluşturur. Böylece daha çok oyun yoluyla, kendi deneyimleri ile öğrenmeye açık olan küçük çocuklar, ilgi duydukları bir konuda, kendi belirledikleri yöntemlerle ve gereksinimleri olduğu kadar öğrenme olanağı bulmuş olacaklardır. Diğer yandan geleneksel okullar, gerçek yaşamdan farklı olmakta ve çocukları gerçek çevresi ile yüz yüze getirememektedir. Bu okullarda geleneksel konular işlenerek çocuklara gerçeğe benzemeyen bir çevre ile ilişki kurdurulmaktadır.

4- Sınıfta Topluluk Ruhunu Geliştirmek
Çocukların bir topluluk olarak sınıf ortamını yaşamaları, eğitimin bir diğer amacıdır. Bu ise tüm çocukların, grup deneyimi yaşamalarıyla olabilir. Proje çalışmaları, çocuklara, birlikte çalışma duygusunu oluşturmaları için fırsatlar vermektedir. Bu arada her çocuğun grup yaşamına katkıda bulunmaları farklıdır. Bu da çocukların bireysel farklılıklarını ortaya çıkarır.

5- Eğitimde Zorluklarla Mücadele Edebilmek
Proje tabanlı eğitimin bir diğer amacıda öğretmenlerimizin problem çözme yeteneklerinin açığa çıkarılmasıdır. Başka bir deyişle; hangi koşulda olursa olsun öğretmenlerin potansiyel problemlere yapıcı ve ikna edici çözümler getirmesi hem öğretmenlerin hem de çocukların problem çözme yeteneğinin gelişmesi yönünden değerlidir. Çoklu Zeka Teorisine Göre Farklı Zeka Bölümlerinden İnsanların Özellikleri ve Eğitim Şekilleri

Sözel - Dilsel Zeka

·  Sözel olarak iyi ilişki ve etkileşim sağlar.

·  İnsanların seslerini, dil üslubunu, okumasını ve yazmasını taklit edebilir.

·  İyi bir hafızası vardır ve ayrıntıları hatırlar.

·  Farklı dilleri öğrenme becerisine sahiptir.

·  Okuduklarını iyi anlar ve özetlemeyi sever.

·  Dil bilgisi kurallarını etkili kullanabilir.

·  Yazım hatası yapmazlar.

·  İyi bir dinleme becerisine sahiptir.

·  Kendi yaşıtlarına göre iyi bir söz dağarcığı vardır

Çalışma alanları: Edebiyat, Yazarlık, Şair, Arşivcilik, Hatip, Dil Bilim, Hukuk, Siyaset gibi alanlarda başarıyla çalışırlar.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Öykü anlatma,teybe veya cd'ye kaydetme, not tutma, yayın, beyin fırtınası.

Mantısal - Matematiksel Zeka

·  Sebep-sonuç ilişkisini kurma becerisine sahiptir.

·  Zihinsel matematik yapmayı çabuk yapma becerisine sahiptir.

·  Matematik, bilgi işlem, rakamlarla ilgili etkinlikleri sever.

·  Grafik, şema ve şekillerle çalışarak öğrenmekten hoşlanır.

·  Strateji oyunlarını, mantıksal bilmeceleri,zeka oyunlarında oldukça başarılıdır.

·  Üst düzey bilişsel süreç gerektiren düşünme tekniklerini kullanır.

·  Soyut ve kavramsal düşünmede yaşıtlarından ileridir.

Çalışma alanları: Muhasebeci-satın alma, matematik ve mühendislik bilimleri, Bilim adamı, İstatistik, bilgisayar, ekonomi ve fen bilimleri alanlarında başarıyla çalışabilirler.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Hesap yapma ve sayma, sınıflama, özelliklere göre ayırma, Sokrat türü sorgulama, bilimsel düşünme.

Görsel - Mekansal Zeka

·  Görsel algıları net biçimde hafızasına alabilir.

·  Resimler ve şekillerle düşünür.

·  Hayalinde gördüğü resimleri anlatabilir.

·  Harita, tablo, grafik ve şemaları metiden daha iyi anlayabilir.

·  Yaşıtlarından daha çok hayal kurar.

·  Üç boyutlu ilginç yapıtlar ve sanatsal etkinlik haline getirilmiş proje aktiviteleri yapmayı sever.

·  Görsel sunuşları sever.

·  Okurken kelimelerden çok resimlerden anlar.

·  Yön bulma becerisine sahiptir.

·  Boyama kitapları,ödev kağıtları ve diğer materyallerle çalışmayı daha çok sever.

Çalışma alanları: Ressam, Artist, Fotoğrafçı, Mühendis, Kameraman, Mimar, Heykeltraş, Tasarımcı, Dekoratörlük, İzci, Rehber gibi meslek alanlarında başarıyla çalışabilirler.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Hayal gücüyle görselleştirme, renk ipuçları, resimlerle benzetme, düşündüğünü çizme, grafik simgeler.

Bedensel - Kinestetik Zeka

·  Fiziksel beceri gerektiren alanlarda ( rol yapma, atletizm, dans, dikiş-nakış gibi) yetenekleri vardır ve yenilikler keşfeder.

·  Zihin-vücut koordinasyonları iyidir.

·  Uzun süre hareketsiz oturamaz, yerinde duramaz.

·  Nesnelerin parça bütün ilişkisi ilgilerini çeker.

·  Yeni, tanımadığı nesnelere dokunarak ve hareket ederek öğrenir.

·  Hamur,çamur, parmak boyası gibi dokunularak yapılan etkinlikler daha hoşuna gider.

Çalışma alanları: Spor, Dans, Heykeltıraş, Teknik direktör, Koreografi, Oyunculuk, Cerrahlık, Pantomimcilik, Sanatçılık gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Bedeni ifade aracı yapma, düşünceyi elle yapılan etkinlikler ve materyallerle ifade etme, bedeni matematik aracı olarak kullanmak, dramatizasyon.

Müziksel - Ritmik Zeka

·  Seslere, notaya ve ritimlere karşı özel bir ilgiye sahiptir.

·  Her türlü seslere karşı duyarlıdır ve tepki verir.

·  Notasını görmediği müziği ve melodileri tanır.

·  Konuşurken çalışırken hareketlerinde ritim vardır.

·  Okul dışında da öğrendiği şarkıları kolaylıkla öğrenir.

·  Müziksel enstrümanları çalmayı kolaylıkla öğrenebilir.

·  Müziği hareketlerle birleştirip farklı figürler ortaya çıkarabilir.

Çalışma alanları: Şarkıcı, Besteci, Müzisyen, Orkestra Şefi, Müzik Eleştirmeni gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Ritim, kayıt, müzikle kavram anlatımı, ruh halini hazırlamada müzik.

Kişilerarası Sosyal Zeka

·  Yaşıtları ile birlikte olmaktan,oynamaktan hoşlanır.

·  Empati yapabilme yeteneği vardır.

·  Doğal liderdir, ,insanları organize etme yetenekleri vardır.

·  Diğer çocuklara bildiklerini öğretmekten zevk alır.

·  Pratik zekası vardır, ikna becerisine sahiptir.

·  Grup ve takım çalışmalarından çok zevk alır.

·  Farklı kültürler ve farklı yaşam tarzları ilgisini çeker.

·  Çok küçük yaşlarda bile toplumsal ve politik sorunlarla ilgilenebilir.

·  Davranışlarının sonuçlarını değerlendirebilir.

·  Dinlemeyi, konuşmayı, öneriler bulmayı sever.

Çalışma alanları: Öğretmenlik, Yönetim, İşletme, Danışmanlık, Psikologluk, Rehberlik uzmanı ve Politika gibi alanlarda başarıyla çalışabilirler.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Yaşıtları arası paylaşım, sanal ortam oluşturma(simülasyon).

Kişisel - İçsel Zeka

·  Bağımsızlık duygusu gelişmiştir ve güçlü bir irade sergiler.

·  Zayıf ve güçlü yönlerinin farkındadır.

·  Yaşamlarında motivasyon kaynakları, hedefleridir.

·  Kendi kendine olmayı ve ya oynamayı tercih eder.

·  Kendi duygu ve düşüncelerini doğru algılar.

·  Kendi ilgi, becerileri ve etkinlikleri hakkında konuşmaktan hoşlanmaz.

·  Başarı ve başarısızlıklarından dersler alır.

·  Kendini sever ve kendisiyle gurur duyar.

·  Kendine özgü öğrenme tarzı geliştirir.

·  Kendi hakkında düşünür ve sürekli bir kişisel değerlendirme süreci yaşar.

Çalışma alanları: Yazar, Psikoterapist, Sosyal hizmet uzmanı, Dini lider, sanatçı, İş adamı, Ressam, Heykeltraş vb. alanlarda başarıyla çalışabilirler.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Kısa süreli düşünme süresi, öğrendiği şeyle kişisel bağlantılar kurdurma, seçme şansı verme, duygu heyecanı artırıcılığa ağırlık verme, amaç belirlemelerine izin verme.

Doğa Zekası

·  Çevredeki değişiklikleri hemen fark eder.

·  Her canlının yaşamına ilgi duyar, farklı türler onun için çok ilgi çekicidir.

·  Doğa ile ilgili konulara ilgi duyar (Acılık,dağcılık çiftçilik vb.)

·  Araştırmalar yapmayı sever.

·  Doğadaki deneyimleri ona daha öğretici gelir.

·  İnsanın varoluşunun nedenlerini düşünür.

Çalışma alanları: Zooloji, Botanik, Organik Kimya, Biyoloji, Jeoloji, Meteoroloji, Arkeoloji, Çiçekçilik, Tıp, Fotoğrafçılık, Dağcılık, İzcilik vb. alanlarda başarıyla çalışabilirler.

Uygulanacak öğretim şekilleri: Doğa gezileri, koleksiyon yapımı, bilgilerin sınıflandırılması, araçları katarak incelemler yapılması, coğrafya ve doğa hakkında bilgilerin sağlanması, doğadan alınan örneklerle etiketleme ve ayırma yapılması, kaşiflere dair filmlere kitaplara yer verilmesi.

"Hayvanlar vaktiyle yeni dünyanın problemlerini çözmek için kahramanca bir şeyler yapmaları gerektiğine karar verdiler. Bu nedenle bir okul açtılar. Koşma,tırmanma,uçma ve yüzmeden oluşan bir faaliyet programı hazırladılar. Uygulamayı kolaylaştırmak için ise bütün hayvanlara programdaki bütün dersleri verdiler.
Ördek yüzmede çok ustaydı. Hatta öğretmenlerinden de usta. Uçma dersinde çok iyi notlar aldı. Ama koşma konusunda çok beceriksizdi. Koşmadan düşük not aldığı için derslerden sonra okulda kalması gerekti. Ayrıca koşma alıştırmaları yapmak için yüzmeyi de bir tarafa bıraktı. Bunu perdeli ayakları iyice yıpranıncaya kadar yaptı. Yüzmede de orta bir not aldı. Ama okulda orta notlar da kabul görüyordu. Bu nedenle duruma ördekten başka üzülen olmadı.
Tavşan önceleri koşmada sınıfın birincisiydi. Ama yüzme konusunda durumunu telafi etmesi için çok çalışması gerektiğinden bunalım geçirdi.
Sincap tırmanmada çok mükemmeldi. Ama sonra uçma dersinde düş kırıklığına uğradı. Çünkü öğretmeni onu ağaç tepesinden değil de yerden yukarı uçmak için zorluyordu.
Ayrıca sincap kendisini fazla zorladığı için kaslarına kramp girmeye başladı. Ve tırmanmada "c" koşmada ise "D" notunu aldı.
Kartal sorunlu bir öğrenciydi ve onu sert bir biçimde disipline sokmaları gerekliydi. Tırmanma dersinde diğer öğrencilerin hepsinden önce ağacın tepesine varıyordu ama oraya çıkmak için kendi yöntemlerinden faydalanmakta ısrar ediyordu.
Yılın sonunda olağanüstü bir biçimde yüzen ve ayrıca koşabilen,tırmanan,biraz da uçabilen anormal bir yılan balığının not ortalaması diğer öğrencilerinkini geçti. Ve mezuniyet günü sınıf birincisi olarak veda konuşmasını o yaptı.
Çayır köpekleri,okul yönetimi programlara yer kazma ve tünel açmayı koymadığı için okula gitmedikleri gibi alınan vergiyi de ödemediler. Çocuklarını porsuğun yanına çırak olarak verdiler. Daha sonraları da yer sincapları ve dağ fareleri ile birleşerek başarılı bir okul açtılar."

öğretim Sistemi Nasıl Olmalı?
Prof.Dr. Osman ÇAKMAK

Beyin-zihin sistemi üzerinde yapılan araştırmalar, insanın yaratılıştan sahip olduğu donanımlarının (zihin fakülteleri, beş duyu organı, sezgiler, iç ve dış idrak sistemleri, kalb ve ona bağlı fakülteler vb) öğrenmeye hazır bir sistem olarak yaratıldığını göstermektedir. Günümüzün başarılı ve huzurlu insanı, beyin-zihin sistemine yerleştirilen zihnî melekelerini, kalbini ve ona bağlı his fakültelerini, dengeli şekilde kullanabilen insandır. Bu açıdan başarılı bir eğitim ve öğretimin temelinde insanın öncelikle kendini tanıması vardır. Ancak insanın mahiyetine konan bu öğrenme vasıtalarının, nasıl kullanılacağını gösteren bir “el kitabı” olmadığından, bunların insanlar tarafından fark edilerek inkişaf ettirilmeleri gerekmektedir.
Öğretim sistemimizin dramı
Ülkemizde son 30 yıldır ağırlıklı olarak uygulanan öğretim modeli, öğretmenlerin sınıf ortamında bilgiyi öğrenciye aktarması temeline dayanır. Kullanılan öğretim metodu esas olarak, “konuşma-anlatma” tekniğidir. Yazılanı ve söyleneni aynen kabule dayalı ve öğrencinin kabiliyet ve ilgi alanlarının göz ardı edildiği bu yapıya “ezberci sistem” diyebiliriz. Bizi yanıltan nokta, “öğretme” ile “öğrenmenin” aynı şey zannedilmesidir. Halbuki ‘öğretmek’ söylemek ve bilgi aktarmaktır; ‘öğrenmek’ ise, davranış değişikliği ve performans iyileşmesidir. Bir eğitici, karşısındaki kişide bir davranış değişikliği gerçekleştirinceye kadar bir şey öğretmiş sayılmaz. Öğretmen, belki çok şey söylemiş olabilir, hatta dinleyici anlatılanları anlamış da olabilir. Ne var ki, dinleyenin performansı değişmediği sürece, henüz bir şey öğrenilmiş değildir.
Ezbere dayalı öğretim tekniğinde öğretmek; konuşma, anlatma ve bilgi aktarma mânâsına gelir. “Söyleme-anlatma” metodundan ibaret kalan klâsik öğretim usulü, öğrencinin zihin fakültelerinin aktif olarak devreye girmesini sağlayamamaktadır. Türkiye’deki öğretim sisteminde neredeyse % 90 nispetinde, sadece ders anlatmaktan ibaret olan bu metot uygulanmaktadır. Ayrıca mevcut sistem, çocukların doğuştan sahip oldukları ve kendi öğrenme profillerine uygun öğrenme tarzlarını ve içlerindeki öğrenme enerjisini göz ardı etmektedir. Dimağın bütünüyle öğrenmeye dahil edilememesi, yaratılıştan gelen öğrenme ve kavrama eğilimlerine ters bir durumdur. Söyleme-anlatma metoduna dayalı öğretim tarzında; dimağın hayal gücü, ritim, şekil ve sıra dışı alternatifli düşünme, sentezci ve sistemci düşünme gibi fonksiyonları âtıl kılmaktadır. Türk öğretim sisteminde yetişen öğrencilerin ortak yönleri; yığınla bilgi edinebilmeleri, bu bilgileri başkalarına aktarabilmeleri, fakat öğrendiklerini pratik hayata taşıma nispetlerinin düşüklüğüdür. Ayrıca öğrenciler bilgiyi depolama ve geri çağırma konumundan, onu üreten, sentezleyen özne konumuna yükselememektedir. Bir tuğla yığınından nasıl kendi kendine bir bina ortaya çıkmıyorsa, şuurlu bir öğrenme sürecine girmeden, zihindeki bilgi yığınından da, sentezci düşünceyle yoğrulan üretici ve yenilikçi bilim ortaya çıkmamaktadır.
Öğrenciye aktarılan veya onun hayal ve tasavvur dünyasına giren malumatlar, akıl süzgecinden geçirilmeden kabullenilince, öğrenciler dogmatik zihniyeti yansıtan “tek doğrulu” bakış açısına ve “Sorma! Düşünme! Körü körüne inan!” anlayışına sahip oluyorlar. Bu çarpık metot, öğrenciyi, yalnızca ‘evet-hayır’ kesinliğiyle hâdiseleri ele almaya teşvik etmekte, öğrencilerin fıtraten sahip oldukları şüphe ve merak hislerini dumura uğratmaktadır.
Eğitim-öğretim, yazılan veya söylenen “doğruları” sorgulamadan öğrenmeye yönelik olursa, hedeflenenlerin aksi ortaya çıkar. Meselâ hâdiselere geniş pencereden bakabilen, yeniliklere açık, insan haklarına saygılı fertler yetişmez. Okuduğu her yazıya, duyduğu her söze ve ileri sürülen her düşünceye de düşünülmeden inanması istenen öğrenci, hür düşünmeyi, düşünce üretmeyi, başka fikir ve görüşlere karşı saygılı olmayı öğrenemez. Böyle olunca da, insan hakları, demokrasi, ifade hürriyeti ve toplum kesimleri arasında diyalog ve uzlaşma gibi içtimaî fazilet ve değerler, toplumumuzda gereği gibi hayat bulamaz.

Yeni öğretim sistemi
Yeni öğretim anlayışında, öğrenme ve araştırmayı öğrenmek, grup çalışması yapabilmek, hem bağımsız hem de birlikte inisiyatif kullanabilmek, çok şey öğrenmekten ziyade, bilginin kaynaklarına ulaşabilmek öncelik kazandı. Kültür ve değer alanına ait doğruların birbirine indirgenemeyeceği, mutlak ve izâfi doğruların varlığı ve birlikteliği, nispî doğruların ve hakikatlerin çoğulculuğu, zıtlıkların aynı anda varlığı gibi yeni prensip ve değerlere dayalı bir düşünme tarzı ve eğitim felsefesi, eski anlayışların yerini almaktadır. Yeni öğretim modelinde öğrenilmesi istenenler, “niçinleri” ve “başka bilgilerle bağlantıları” bilinerek öğrenilecektir. Bilgiyi araştıran, bulan ve işleyen öğrenci, kaynaklara yüzde yüz güven yerine, sorgulayıcı bir anlayışa kavuşacaktır. Bu öğrenciler, düşünceler geliştirerek problem çözme kapasitelerini zenginleştirecektir. Bu modelde, öğrenmede sathîlikten derinliğe geçilmekte, ezber ve taklit yerine, tahkik ve araştırma öne çıkmaktadır. Öğretimde öğrencinin pasif konumu terk etmesi sağlanmakta; bilgiye ulaşmada, üretmede ve sentezde öğrencinin daha aktif bir rol oynamasına izin veren yeni öğretim usulleri geliştirilmektedir. Eskisine kıyasen daha doğru olan yeni öğretim anlayışını, altı direk üzerinde yükselebilen bir binaya benzetebiliriz. Şimdi bunları sıra ile ele alalım:
1) Sorgulamaya ve yapıcı eleştiriye dayalı öğrenme: Bu tarz öğrenmede, öğrenci bir konuyu merak edip araştırmaya başlar, elde ettiği bilgiyi zihninde yeniden inşa eder. Eski ve yeni bilgileri arasında bağlantılar kurmaya çalışır.
Doğruların çeşitliliği ve değişebileceği, aynı doğruya farklı yollarla da ulaşılabileceği anlayışı verildiğinde, öğrenci, sentezci bir düşünce yapısı kazanabilir. Nesnel ve sosyo-kültürel doğrular, onları çevreleyen şartlara bağlıdır. Doğruların çıktığı şartların hâlâ devam edip etmediği gözden geçirilmesi gerekir ki, hâdiseler karşısında bağnaz bir tutum sergilenmesin. Meselâ öğrenci, “Şu anda sahip olduğum doğrular, bakış açım ve bilgilerimle sınırlıdır. Bunları güncelleştirmek ve zenginleştirmek için gayret göstermeliyim. Bilgi dağarcığımı genişletebilmek için devamlı öğrenmeye ve kendimi yenilemeye ihtiyacım var.” anlayışına sahip kılınacak şekilde eğitilmelidir. Bu anlayış ve terbiye öğrencilere verildiğinde, öğrenci her zaman kendini geliştirme şansı bulacaktır.
2) Öğrencinin öğrenme gücünü açığa çıkarma, merak uyandırma ve motivasyona öncelik verme.
İstatistikler, bir toplumda ancak % 10’luk öğrenci kesiminin yaratılıştan her şeye karşı meraklı olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla bu tip öğrenciler, ek bir motivasyona ihtiyaç duymadan merakları sebebiyle, öğrenmeyi her ortamda başarıyorlar. Eğitimde asıl mesele, % 90’lık çoğunluğun nasıl motive edileceği üzerine düğümleniyor. Aktif öğretim metodunda bu açıdan öncelikli mesele, öğrencilerin derslere motive edilmesi, ilgilerinin uyandırılması ve öğrenmeye ihtiyaçları olduğunun hissettirilmesidir. Öğrencilerin motive edilmesinde temel nokta, derslerin “öğrenme ve öğrenci merkezli” hâle getirilmesidir. Ne öğreteceğimizi tespit ettikten sonra, öğrenciler öğrenmeye istekli hâle getirilir ve iyi motive edilirse, derin öğrenme ortaya çıkar; öğretilenler davranışa dönüşür. Motivasyon teorisine göre, insanlar, öğrenmeyi isterlerse, öğrenebilir; merak ve ilgilerini beslerlerse gelişebilir. Bir bilgiyi şuurlu olarak istemeyen veya özümsemeyen kişi, derin öğrenmeyi başaramamış demektir. Bu sebeple, derin ve kalıcı öğrenme, öğretmenin iyi ders anlatmasından ziyade, öğrenciyi iyi motive etmesine ve merakını uyandırmasına bağlıdır.
Usta öğretici hazmedilmiş bilgiyi örnekleriyle aşk ve şevk içinde aktaran, kişideki “öğrenme gücünü” harekete geçirmeye vesile olan, öğrencilerine ilham vermeyi becerebilendir. İnsanların motive olmasında ve potansiyellerinin açığa çıkmasında, aklın yeterli olmadığı, his ve gönül dünyasının da önemli olduğu görülmüştür. Hislerin gelişmesinde gönül dünyası ve mânevî değerler önemli rol oynamaktadır.
3) Öğrenme tarzlarının çeşitliliği: önce öğrenmeyi öğren! Kendini bil, kendini tanı!
Niçin bazı çocuklar daha hareketli iken, bazıları daha sakin, bazı çocuklar düzenli ve tertipli, bazıları ise üst-başını toplayamaz ve bundan da rahatsızlık duymaz? İnsanları bu kadar farklı yapan nedir? Bu farkların oluşmasında, mizacımız, karakterimiz, kişilik yapımız, yetiştiğimiz çevre, alınan terbiye ve şuuraltı gibi birçok faktör rol oynar. Özellikle fertlerin algı, öğrenme ve düşünme farklılıkları, öğrenme tarzlarını şekillendirir.
Öğrenme tarzımız doğuştan gelen karakteristik özelliğimizdir. Öğrenme tarzı; her öğrencinin yeni bilgiyi öğrenmeye hazırlanırken, öğrenirken ve hatırlarken kendine has yollar kullanmasıdır. Bu yüzden öğrenme tarzını bilmek, mânâsız görünen pek çok davranışa mânâ katar. Farklı model ve teorilerde öğrenme tarzları, çeşitli gruplara ayrılarak incelenir. Popüler öğrenme tarzlarından biri, insanın beş duyusuyla algılamada kullandığı sistemlerin baskınlık derecesini esas alır. Bu modele göre öğrenciler, bilgiyi algılamada; görmeye, işitmeye ve hareket/dokunmaya dayalı veri yollarından birini daha baskın kullanmaya eğilimlidirler. Bu yüzden bu model ışığında üç ana öğrenme tarzı vardır. Farklı modellerde bu öğrenme tarzlarının sayısı artmaktadır. Öğrenme tarzlarındaki farklılık, öğrencilerin başarılı olmaları için mizaçlarına uygun motive edilmelerini gerektirir. Dolayısıyla her öğrenci aynı metotla motive edilememektedir. Nasıl öğrendiğini ve motive olduğunu (öğrenme tarzını) bilmeyen insanlara bir şey öğretmek, ilgisiz insanlara bir şey öğretmek kadar zor ve anlamsızdır. Öğrenme tarzımızı bilmek, şuurlu ve derin öğrenmenin temelini oluşturur. Öğrenmeyi öğrenmeyen kişi, aslında Yaratıcı’nın verdiği kabiliyetlerinin farkına varamamış demektir. Çünkü beyin-zihin sistemi yaratılış itibariyle, öğrenmeyi mümkün kılan bir programla donatılmıştır. Özetle, her şey aynı metotla öğretilemediği gibi, her öğrenci de aynı tip öğrenme tarzıyla öğrenememektedir. Her öğrencinin farklı öğrenme tercihlerine sahip olması; öğrenme hedeflerinin öğrenme metotlarına göre ayarlanmasını gerektirir.
4) Bilgi –beceri-davranış kazanma süreci olarak dersler...
Bir konuyu araştıran öğrenci, bu konudaki eksikliklerini öğrenecektir. Gerçek öğrenme budur. İnsanlar merak ettiklerini, daha kolay öğreneceğinden, derslerin “merak çekecek” şekle dönüştürülmesi önemli olmaktadır. “Merak ilmin hocasıdır.” sözü eğitimde anahtar noktayı teşkil eder. Bunun için de “öğretme” değil, “öğrenmenin” esas alınması gerekir. Başka bir ifadeyle, hem “öğreticinin” hem de “öğrencinin” birlikte karar verdiği eğitim usûlleri daha başarılı olmaktadır.
Yeni öğretim anlayışında; anlatma metodu terk edilmekte, onun yerine, senaryo, temsil, proje tabanlı ders müfredatı getirilmektedir. Çünkü, bilgiyi kullanışlı ve faydalı hâle getiren, anlatım metotları, öğrencilerin aktif rol aldığı tekniklerdir.
Gerçek, özümsenmiş, kullanılabilir, doğurgan bilgi; imtihanlarda ölçülebilen bilgi kümeleri değil, pratiğe taşınabilen beceriler kümesidir. Bir bilginin insanın hayatına taşınması ve ona ait olması için, o bilginin değişik safhalarda işlenmesini gerektirir. Gerçek bilgiye götüren öğrenme faaliyeti; anlatma, gösterme, uygulama ve hata düzeltme safhalarından ibarettir. Bu yüzden aktif eğitimde dersler ağırlıklı olarak; problem çözme temelli öğretim ve proje destekli-senaryo temelli öğretim metotlarına dayanır.
a) Problem çözmeye dayalı öğretim: Öğrenciyi sorgulamaya, düşünmeye, öğrenmeye, bilgi kaynaklarına ulaşmaya, sebep-sonuç münasebeti kurmaya teşvik eder. İnsan sorarak, konunun can alıcı noktalarını görerek ve o konuda yorumlar yaparak, meseleleri çözerse, ‘gerçek öğrenme’ ortaya çıkar. Bu, aynı zamanda araştırmaya dayalı öğrenmenin başlangıcıdır.
b) Senaryo temelli-proje destekli öğretim: Dersler “temsiller” hâlinde ve dramatize edilerek işlendiğinde, zihinler ve ilgiler, sınıfların duvarları arasına hapsolma yerine, gerçek hayatla birleşmekte, yaparak ve yaşayarak öğrenme gerçekleşmektedir. Bu tarz öğretimde ders; bilgi, beceri ve davranış kazanma sürecine dönüştüğünden, öğretme yerine öğrenme, bilgi yerine beceriler odak hâline gelmektedir. Senaryo ne kadar gerçekçiyse, dersler o kadar güzel geçecek ve öğrenciler öğrenmeye motive olacaklardır. Meselâ “sigara ve sağlık” gibi bir konu, bir tiryakinin akciğer ameliyatının seyredilmesi ve sonra bir rapor hazırlanması şeklinde işlenebilir. Ameliyathane, lâboratuvar, fabrika atölyesi, koleksiyonlar, bir havaalanı, müzeler, botanik ve hayvanat bahçesi, il veya ilçe kütüphaneleri, bilgisayar programları, internet adresleri, tarihî yerler, senaryonun bir parçası olabilir. Kısacası, bir konuda bilgi, beceri ve davranış kazanmaya doğrudan veya dolaylı yardımı olabilecek her şey, bir öğretim malzemesidir.
Bir diğer verimli öğrenme yolu, projeler hâlinde ders işlemektir. Öğretmen, öğrencilerle birlikte işlenecek dersin konularını proje olarak hazırlar. Bunun için de öncelikle proje grupları oluşturur.

5) Öğretmenin yeni adı: Ders arkadaşı-öğrenme ortağı
Yeni öğretim anlayışında öğretmen, bilgisiyle öğrenci üzerinde otorite kurmaya çalışmaz. Öğretmen, öğrenme ortamının aktörlerinden sadece biridir. O, öğrenciye rehberlik yapar ve onunla birlikte öğrenen ve araştıran ders arkadaşıdır. Öğrenci ve öğretmen birlikte merak eder, belli hedefleri birlikte tanımlar, bunlara erişmek için ortaklaşa senaryo üretir ve güçlükleri birlikte aşarlar. Öğretmen, ders materyallerinin ve kitaptaki bilgilerin doğruluğuna güven aşılama yerine, öğrencilerde sorgulayıcı bir anlayışın yerleşmesine gayret eder. Bunlara karşılık öğrencilerin meraklarını ve ilgilerini nasıl genişleteceklerine kafa yorar. Öğrencilerin kendilerine ait öğrenme tarzlarını keşfetmelerine yardımcı olur. Öğrencilerden daha çok, öğrenme ortamını ve kendisini test eder. Öğretmen ders arkadaşı ve öğrenme ortağı şeklindeki yeni rolünde, bilgiye nasıl ulaşılacağını bilir, öğrencilerin eğitim koordinasyonunu sağlar ve araştırır. Gücünü, imtihanlarda verdiği notlardan değil; yenilikçiliği, yol göstericiliği ve sevgisiyle kazanır.
Öğrenme hâdisesinin verimli şekilde gerçekleşmesi, öğretmenin usta öğretici olmasıyla değil, öğrencilere ne derece iyi bir öğrenme ortamı hazırladığıyla orantılıdır. Görüldüğü gibi bu modelde çocuklar, doğuştan sahip oldukları “öğrenme profillerine” uygun öğrenme kapasitelerini kullanarak, “öğrenme tarzını” ve “merak isteğini” aktif hâle getirip verimi yükseltmektedir.
6) Yeni ölçme ve değerlendirme sisteminde, bilgiden çok, beceri ve performans ölçülüp değerlendirilir.
Klâsik öğretim anlayışında olduğu gibi, imtihanlar bilgiyi ölçmeye yönelik olursa, eğitim hedefinden sapar. Öğrenme yerine öğretme, öğrenci yerine bilgi odak hâline gelir ve “ezberci yapı” kendiliğinden ortaya çıkar. Öğrenci kendini geliştirme yerine, zihnine bilgi yığmaya ve onları hatırlamaya odaklanır.
Yeni öğretim modelinde, insan çok yönlü ele alınır. Öğrenciler, ilgi duydukları alanlarda “çok yönlü” değerlendirmeye tâbi tutulur. Değerlendirmede bilgiler değil, kabiliyetler öne çıkar. Yazılı ve test tipi imtihanlar oldukça sınırlıdır. Yeni öğretim anlayışında öğrencilerin üretkenliğine, mucitliğine analitik ve sistemci düşünme geliştirmeye yönelik sorular öne çıkar; hâdiselerin ve bilginin arka plânı sorgulanır. Öğrencilerin değerlendirilmesinde gözlemler ağırlık kazanır. İmtihanlar, öğrenciye düşünmeyi, öğrenmeyi, sorgulamayı, bilgi kaynaklarına ulaşmayı, sebep-sonuç arasında münasebet kurmayı kazandırır.
Yeni öğretim modelinde imtihanların gâyesi; öğretmen ve öğrencinin, eğitim ve öğretim hedeflerine yaklaşmasını temin etmektir. İmtihanlar bir ölçme ve eleme aracı olmaktan çıkar; bir tür kendini deneme ve düzeltme mekanizması hâline gelir. İmtihanlar, öğrencinin hatırlama kapasitesini ve kabiliyetini değil, düşünme ve zihnini çalıştırma kabiliyetini ölçer. Bunun için de yeni bilgilerin oluşturulması ve üretkenliğin desteklenmesi gerekir. Hem bu hedeflere ulaşmak, hem de öğrencinin bilgilere erişme becerisini ne ölçüde kazandığını anlamak için, imtihanlarda açık defter-açık kitap (serbest kaynak) metodu ağırlık kazanır. İmtihanların öğretmene bakan yönü, öğretmenin daha verimli ve mükemmel bir öğrenim ortamı tesis edip etmediğinin değerlendirilmesidir.
Yeni öğretim anlayışında, imtihanların bu yapıya kavuşmasıyla öğrenci artık, bilgiyi elde etmede tüketici, hazıra konan konumundan; bilgiyi araştıran, bulan ve işleyen konuma çıkacaktır. Böylece fert ve toplum; düşünmeyi, iş birliği yapmayı, proje üretmeyi, öğrendiği bilgiyi kullanmayı, geniş pencereden bakmayı ve doğrunun değişebileceğini kabul ederek çoğulcu kültürlerde barış ve huzur içinde yaşayabilmeyi öğrenecektir..