|
Enciklopedia
- Germa V
|
|
Valle:
|
Gjini muzikore popullore
me vegla.
Enci. Zakonisht me k�t� em�r thirret pjesa e dyt� e kabas� me vegla. Vallja
vendoset si pjes� dinamike, dhe nd�rtohet kryesisht n� ritme binare. Vallja
quhet ndryshe edhe �kthesa� e kabas�. Pik�risht �kthesa� n�nkupton daljen
nga ritimi �rubato� drejt ritmeve fikse, dy dhe tri pjestuese t� karakterit
�allegro�.
|
|
Vallet popullore
sipas veglave dhe shoq�rimit muzikor:
|
Fush� e ve�ant� e
nd�rthurrjes s� muzik�s popullore me koreografin� popullore.
Enci. Format e nd�rthurrjes jan� nga m� t� ndryshmet. Nd�r vallet tipike
q� mbartin k�t� bashk�veprim strukturor nd�rmjet muzik�s popullore dhe
koreografis� popullore p�rmendim: �Vallja e pip�zave�,�Kcim me kavall�,
�Vallja e lodr�s�, �Ojna e tupanit�, �Vallja e thupr�s�, �Vallja e curl�s�,
�Qemania e vog�l�, �Kcim fyelli�, �Vallja e tomrr�s�, �Vallja e gajdes�,
�Valle me def�, �Kcim me �ifteli�, �Valle me saze�. Sipas Prof. Bogdanit
kemi edhe �Kcim me goj� (n�p�rmjet fishk�llim�s), �Valle e
that�- e heshtur�(d.m.th pa k�ng� e muzik� me vegla). Po sipas Bogdanit,
m� tej edhe shoq�rimi muzikor i vall�zimit popullor shqiptar kryhet n�
k�to forma:
1-me instrumenta paramuzikore.
2-me shoq�rim vokal (homofonik ose polifonik)
3-me instrumenta membranofone
4-me instrumenta aerofone
5-me instrumenta kordofone
6-me curle e lod�r
7-me orkestrine popullore
8-me shoq�rim vokal dhe instrumentor.
N� pik�pamje t� shtrirjes gjeografike v�rejm� se ky bashk�veprim �sht�
i konstatuar r�ndom n� gjith� hap�sir�n etnomuzikore shqiptare.
Lit: Sokoli Ramadan,
�P�r em�rtimet e valleve tona�, �N�ndori�, nr. 1; Bogdani H. Ramazan,
�Tipologjia e vall�zimit popullor shqiptar sipas shoq�rimit muzikor�,
tek �Kultura Popullore�, 1/1991; Bogdani H. Ramazan, �Vall�zimi
popullor shqiptar�, Lirika, Tiran� 1997 etj.
|
|
Vaj:
|
T� qar�t e nj� t�
vdekuri me ligje, t� qar�t p�rgjith�sisht. Vajtoj, vajtim.
Etim. G.Meyeri: fjal� me burim onomatopeik, duke dal� emri prej pasthirrm�s.
Sipas �abej: formim i vaj-it me sufiksin e agjentit -tor fem.
-tore �sht� vajtore �grua q� i b�n vajn� nj� t� vdekuri�; n�
Veri edhe vajtojc� nj� postverbal i vajtoj me -ce-n�
e atij dialekti.
Enci. Nj� nga vajtimet m� t� vjetra shqiptare p�rmendet ai i rapsodis�
kreshnike me lahut� �Ajkuna qan Omerin�. Lidhur me vajtimin shqiptar,
si d�shmia e par� e shkruar vler�sohet vajtimi i Lek� Dukagjinit p�r Gjergj
Kastriot Sk�nderbeun. K�t� e jep Marlin Barleti n� vepr�n e tij �Histori
e Sk�nderbeut� (1508-1510). Sipas �abej: Fjal� e mbar� gjuh�s, Buzuku
(p.sh. XXXVIII/2, Mateu 8, 12) e aty klen� vaj e sok�llim� n dhamb�sh
�ibi erit fletus et stridor dentium�. BUDI (SC 384) me t�
nadh e t idhun� vaj. M� pas p�r vajtimin shqiptar sjell t� dh�na Demetrio
Franko m� 1584, �Rituali Roman� i Budit m� 1621, Frang Bardhi n� nj� relacion
t� vitit 1641, Evla �elebia m� 1660-1664, Vi�enso Dorsa m� 1847, Johan
georg von Hahn n� vepr�n �Studime shqiptare�-1853-1854, Elena Gjika, Zef
Jubani, De Rada, Luigj Gurakuqi, Vi�ens Prenushi, Maksimilan Lambertz,
etj. N� veri kemi vajtimin q� quhet �gj�m��, i cili �sht� nj� e
qar� kolektive, kurse n� Jug dallojm� kemi vajtimin polifonik. K�shtu
gjinia e �Vajtimit� lind dhe formohet brenda nj� larg�sie shum� t� vog�l
t� interpretuesit popullor me objektin (n� k�t� rast i vdekuri i pavarrosur).
P�rgjith�sisht jan� vajtuar trimat e r�n� n� luft�. N� t� dy rastet q�
rol t� r�nd�sish�m luajn� vajtojcat. Sipas Skiroit: n� vajtime sundon
fuqish�m toni elegjiak. Sipas Munishit: n� Podgur t� Kosov�s, vajtimi
b�het vet�m tek femrat, me kok� t� ulur dhe �me vaj n� fyt�. Vajtimi
si gjini popullore e gjejm� q� t� luhet edhe me fyell dhe longar.
Gjithashtu vaj-in e konstatojm� t� p�rdorur si titull edhe n� let�rsin�
shqipe. F. Konica ka shkruar poezin� �Vajtim p�r rob�ri t� shqiptar�ve�,
�ajupi poezin� �Vaje�, Zef Zorba poezin� �Vajtim i plakut n� sht�pin�
e shkretuar�, dhe nj� nd�r poezit� e Fatos Arapit titullohet �Vajet
e Ballkanit�:
Shkrumbojn� nat�n
antike vajet e Ballkanit.
Z�ri i par� vjen
prej koh�sh t� mo�me
Z�ri i dyt� vjen
prej koh�sh bizantine.
Z�ri i tret� ka qen� dhe �sht� p�rher�
ngash�rim i mbytur
�������������������������� i zemr�s s� njom� t� Ballkanit.
Tek vepra e Lasgush
Poradecit: kemi �se na�sht� vaj nj� k�ng�-antonimi kontekstuale
si dhe fjal�n vajtimthi, neologjiz�m i krijuar po prej tij. N�
Kruj� �sht� nj� shk�mb i lart� i cili quhet �Shk�mbi i Vaj�s� pasi
n� t�, sipas legjend�s kan� q�ndruar p�r her� t� fundit dhe jan� hedhur
n� gremin� 90 vajza krutane. Sipas popullit: Vaji i burrit �sht� k�nga.
Lit: Th. S. Hjuz,
�Udh�tim n� Sicili, n� Greqi dhe n� Shqip�ri�; Cico, Stravre, �Vajet
n� Shqip�ri�, gaz. �Demokratia�, 1925, nr. 29-4, 29 Dhjetor, fq. 2;
Munishi Rexhep, �K�ndimi i femrave t� Podgurit�, Prishtin� 1979;
�Mbi vajtimet shqiptare�, Prishtin� 1985; Veliu Veli, �Bue,
Ekari dhe Dozoni p�r k�ng�t popullore shqiptare�, �Gjurmime Albanologjike�,
Folklor dh Etnologji, XXI-1991; Skiroi Zef, �Mili e Haidhia�, Tiran�
1994; �aushi Tefik, �Fjalor i estetik�s�, Tiran� 1998; Sokoli Ramadan,
�Goj�dhana e p�rrall�za t� bot�s shqiptare�, Tiran� 2000 etj.
|
|
Vajse:
|
Fjal� e praktik�s
muzikore popullore.
Enci. Karakterizim p�r njeriun q� qan shpesh.
|
|
Vajtojc�:
|
K�ng�tare q� luan
rolin e korifeut gjat� vajtimit.
Enci. Sipas Files dy jan� vajtojcat kryesore q� marrin pjes� n� vajtim:
profesionistet dhe improvizueset. T� parat kan� skema shabllone vajtimi,
kurse nd�r vajtojcat jo-profesioniste mund t� takosh improvizuese t� shk�lqyera.
Sipas Prof. Sokolit: shum� origjinale jan� dridhjet e z�rit q� shkaktojn�
me an� t� l�vizjeve t� nofull�s tek disa vajtojca bregdetare n�p�r Shqip�rin�
Jugper�ndimore. Kadareja mendon se: p�rdorimi tek ne i vajtojcave s��sht�
aspak larg korit antik, q� duke qar�, komenton nj�koh�sisht edhe aktet
edhe tiparet e t� vdekurit�. Nd�r vajtojcat m� t� njohura n� jug t� Shqip�ris�
p�rmenden Pashako Ja�e, Zonj� Jonuzi, Esma Doromema etj. N� Kosov� p�rmenden
Share Danja dhe Zyke Jakupja. Vajtojcat i gjejm� edhe me emrin
britm�qare. N� Lum� i th�rrasin migjatore. Shkrimtari Martin
Camaj ka shkruar poezin� �Vajtorja�.
Lit: �Vajtojcat�,
tek �Kalendari�, 1918, fq. 83-84; �Vajtimet e Fatime Zehras�, tek
�Zani i Nalt�, 1923, nr. 2, n�ntor, fq. 60; Ga�e Bardhosh, �K�nga
popullore e lumit t� Vlor�s�, Tiran� 1995; Neziri Zymer, �T� dh�na
gjeohistorike, etnokulturore dhe epikografike p�r katundet e Rugov�s s�
Poshtme�, Prishtin� 25/ 1995; Neziri Zymer, �T� dh�na gjeohistorike,
etnokulturore dhe epikografike p�r katundet e Rugov�s s� sip�rme�, �Gjurmime
Albanologjike�, Prishtin� 26/1996 etj.
|
|
Varfi Dh:
|
Dhimit�r Varfi-(Himar�
1930)).
K�ng�tar i shquar popullor i k�ng�ve polifonike n� rolin e �Marr�sit�
t� saj.
Enci. Dhimit�r Varfi renditet dhe vler�sohet si nd�r k�ng�tar�t m� t�
shquar t� iso-polifonis� s� Bregut t� gjysm�s s� dyt� t� shek. XX. Nj�
nd�r k�ng�t e arta t� repertorit t� tij �sht� k�nga �Vajz� e val�ve�.
Grupi I tij polifonik p�rb�heh dhe nga Spiro Dhimaleksi (1935)-kthyes,
Llambro Ki�o (1935)-hedh�s si dhe iso nga Leko Leka (1927) etj.
|
|
V�n�e:
|
Fjal� q� tregon nj�
m�nyr� t� krijuari dhe t� interpretuari vendase-autoktone.
Enci. Kur p�rdoret kjo fjal�, dometh�nia �sht� e qart�: t� interpretosh
n� veg�l apo t� k�ndosh vet�m sipas m�nyr�s q� pranohet nga t� gjith�
si vendase.
|
|
Vigm�-a:
|
Britm�, vikam�.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� ciklin e kreshnik�ve mbi lumin
Drin.
|
|
Vikam/e-a:
|
f.
Britm�, sok�llim�.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� ciklin e kreshnik�ve mbi lumin
Drin.
|
|
Vikat:
|
jokal. B�rtas,
th�rras.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� ciklin e kreshnik�ve mbi lumin
Drin.
|
|
Virri:
|
Britm� e keqe.
Enci. Me k�t� kuptim e gjejm� t� p�rdorur n� Kosov�.
|
|
Vlonjate trio:
|
Formacion muzikor
popullor polifonik i qytetit t� Vlor�s.
Enci: �Trioja vlonjate� u krijua n� fillim t� viteve �50 dhe p�rb�hej
nga baritoni Konstandin Thana-kthyes (Shkod�r 21 Maj 1929), tenori Reshat
Osmani-marr�s (Vlor� 14 Janar 1928- + Vlor� 10 N�ntor 1994) dhe sop. Besharete
Ismaili-marr�se (Vlor� 1930). N� vitin 1953, pran� k�tij grupi futet edhe
alto Meliha Doda-marr�se (Tiran� 25 Maj 1933) me t� cil�n plot�sohet ky
formacion q� zhvilloi veprimtarin� e tij p�r m� se 40 vjet. Nj� ndihmes�
t� madhe n� konsolidimin e krijimtaris� muzikore t� trios ka dh�ne edhe
Themistokli Mone (Vlor� 17 Tetor 1919- +Vlor� 12 Korrik 1995). K�ng�t
e trios vlonjate konsiderohen me t� drejt� si k�ng� t� repertorit t� muzik�s
popullore qytetare vlonjate t� gjysm�s s� dyt� t� shek. XX, k�ng� q� pasuan
tradit�n e madhe t� sazeve t� Bilbil Vlor�s, n� gjysm�n e par� t� shek.
XX t� cilat e kan� origjin�n prej k�ng�s fshatare polifonike t� fshatrave
rreth Vlor�s. Nd�r k�ng�t m� t� njohura t� tyre do t� p�rmendim �Jeleku
prej kadifeje�, �Hajde moj kumbulla vlonjate�, �Kanko kapedaneja�,
�Vlora e bukur me stoli� etj. K�ng�t jan� shoq�ruar nga nj� formacion
me vegla si klarinet�, violin�, dajre etj. Aktivitetin e kan� zhvilluar
kryesisht n� Vlor� dhe p�rgjith�sisht edhe n� qytetet e tjera n� Shqip�ri.
Trioja ka dh�n� koncerte edhe n� Kosov�, Poloni, Rumani, Kin�, Bullgari
etj. Regjistrimet muzikore i kan� b�r� pran� Radio-Tiran�s. Veprimtaria
e tyre mbyllet n� fund t� viteve �80. N� kujtim t� veprimtaris� artistike
t� �Trios vlonjate�, RTV Shqiptar realizoi n� vitin 2001, filmin dokumentar
�K�nga e Prer� me regji t� Dhimit�r Gjok�s. Krahas �Trios�, n� ato vite
p�rmenden edhe k�ng�tar�t Sofije Pando, Ali Hata, Bajram Lulushi, Kozma
Ko�i etj. Tradit�n e tyre pas viteve �80 e vazhduan k�ng�tar� si Kleopatra
Dokle, grupi i burrave i sht�pis� s� kultur�s-Vlor�, Klara Bakiu etj.�
Lit: Ga�e Bardhosh,
�Reshat Osmani dhe k�nga qytetare e Vlor�s�, Tiran� 1996; Tole
Vasil S, �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran�
1998 etj.
|
|
�Vlora Bilbil�:
|
( P�rmet 1883 � Vlor�
1948).
Bilbil Vlora k�ng�tar popullor dhe muziktar i shquar n� g�rnet�, figur�
q�ndrore e muzik�s popullore qytetare dhe e sazeve t� Vlor�s t� viteve
�30-40 s� bashku me v�llan� e tij Asim Cenaj (1917-1949). Nj�ri me g�rnet�
dhe tjetri me violin�, u krijua b�rthama e par� e q�ndrueshme e sazeve
t� cilat m� von� do t� mbanin emrin �Shoqnia e Zotit Bylbyl�.
Enci. Familjen Ceno-Vlora disa e konsiderojn� t� ardhur nga Gjirokastra,
t� tjer� i quajn� sot me t� drejt� vlonjat�, nd�rkoh� q� origjina e v�rtet�
e familjes s� tyre �sht� nga P�rmeti. Bilbili e m�soi g�rnet�n nga i jati-Abdyli.
M� 1922 fillon aktivizimin si saze kryesisht t� p�rb�ra nga element� t�
familjes. Pas nj� dasme n� Kanin�, sazet e tij filluan te p�lqeheshin,
duke u futur natyrsh�m n� jet�n e qytetit. M� 1925, dalin jasht� Vlor�s
p�r t� b�r� muzik� n� Berat. Po m� 1925, sazet e Bilbilit ftohen n� qytetin
e Shkodr�s nga familja Marubi me nd�rmjetesine e Shtjef�n Gje�ovit dhe
Dom Mark Vas�s, i cili punonte n� k�t� koh� n� kish�n katolike t� Vlor�s.
N� vitin 1927 dhan� koncerte n� Le�e t� Italis�. N� vitet �40, vendi me
i p�lqyer i tyre, por n� p�rgjith�si i muziktar�ve popullor� t� Vlor�s,
kan� q�n� pijetoret e Osmanllinjve dhe t� Moneve. Holli i shtepis� s�
Eqrem bej Vlor�s ka q�n� gjithashtu nj� nga vendet e p�lqyera ku b�nin
muzik� sazet e Bilbilit. Ashtu si dhe n� rastin e muzik�s me saze t� qyteteve
toske, edhe sazet e Bilbil Vlor�s u orientuan p�r nga folklori tradicional
i fshatit. P�r k�t� arsye, Bilbil Vlora do t� mbetet nj� nga reformuesit
kryesor� t� k�ng�ve qytetare vlonjate me saze, t� mb�shtetura mbi ato
polifonike popullore me iso, si dhe autori i strukturimit t� �Kabas� lab�e-lab�rishte�
me g�rnet� Kjo �sht� e dukshme n� t�, pasi k�nga qytetare e Vlor�s �sht�
e p�rngjashme me k�ng�t fshatare pa saze t� fshatrave p�rreth si: Kanin�,
Drashovic�, Osh�tim�, Panaja, Cerkovin�, t� cilat u b�n� thelbi i k�ng�s
s� re qytetare vlonjate. Kuptohet q� praktika e sazeve e zgjidhi k�t�
��shtje n� vijueshm�ri dhe n� p�rputhje me tradit�n pararend�se. K�shtu,
k�ng�t �lab�e� me saze krijuan realitetin tjet�r t� madh, q� muzika me
saze form�soi n� k�t� koh�. Me realizimin e tyre, u orientua krijimi i
repertorit muzikor dhe ve�an�risht k�nga popullore qytetare labe. Regjistrimet
diskografike t� Bilbilit jan� b�r� kryesisht pran� �COLUMBIA�-s. Nd�r
k�ng�tar�t dhe interpret�t e shquar t� k�ng�s qytetare labe t� k�saj kohe,
p�rmendet edhe Zoj Havaja� etj. Tradita e krijuar n� k�to vite n� k�ng�n
dhe, m� gjer�, n� muzik�n popullore qytetare t� Vlor�s, e vazhdoi pas
viteve �50 formacioni i njohur me emrin �Trioja vlonjate�.
Disqet e Bylbyl
Vlor�s regjistruar tek �COLUMBIA�. Made in England:
Pllaka 37698. �Kapitani
Las�. Z.Bylbyli me shoqni. Vlon�.
Pllaka 37697. �Kapitani i Vlon�s�. Shoqnija Z.Bylbyli Vlon�.
Pllaka 37691. �Penxheren e Zotnis. Valle p�r me��e�. Z.Bylbyli, Vlon�.
Pllaka 37692. �Alas Taksim�. Shoqnia Z.Bylbyli, Vlon�.
Pllaka 294291. �Valle me Trish�. Z.Bylbyli me shok. Vlon�.
Pllaka 294292. �Valle Zylesh�. Shoqnija, Berat.
Shih vlonjate trio.
Lit: �Nj� band�
popullore n� Vlor�, tek P�rlindja e Shqipnies, 1913; Tole Vasil S,
�Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1998 etj.
|
|
Vlla�e:
|
Shprehje e praktik�s
muzikore popullore.
Enci. Vlla�e do t� thot� q� m�nyra e interpretimit t� k�ng�s apo
valles popullore i p�rket tradit�s muzikore t� popullsis� aromune t� Shqip�ris�.
Sipas Th. Kapidan kemi k�t� klasifikim t� vlleh�ve: �dakoromun�t�, �maqedoromun�t�,
�meglenoromun�t� dhe �istroromun�t�. Arumun�t ndahen n� voskopojar� dhe
n� frashllinj. Frashllinjt� verojn� n�p�r malet e Tomorrit dhe Gramozit.
Ku verove ver�n�,
nd� mal t� Gramozit�,
ku rrin� �obanet�,
�obankat me djepet�,
djemat� me shqerrat�,
�upat me bucelat�.
Ata dim�rojn� n� fushat
e Myzeqes� e t� Delvin�s, n�p�r kodrinat e Mallakastr�s e t� Konispolit
ose, nga ndonj� her�, kap�rcejn� kufirin p�r t� vajtur n�p�r luginat e
Thesalis� e t�Epirit. Sipas Kristo Frash�rit: vlleh�t e Frash�rit, kryeq�ndr�s
s� krahin�s s� Dang�llis� n� P�rmet, rreth fillimit t� shek. XIX kan�
q�n� grupuar n� dy lagje prej t� cilave njera banohej nga blegtor� sedentar�,
tjetra nga zejtar� Voskopojar�, t� emigruar pas rrenimit t� qytetit t�
tyre. Si kryeqend�r, Frash�ri takohej me fshatrat e tjera t� Dallg�llis�
e konkretisht me Gostomick�n, Koblar�n Goroshianin, Piskalin Vidishtin
(fshatra n� kufij me Kolonj�n), me St�rmecin, Qeshibeshin, Kakozin, Mi�anin,
Dervishijen (fshatra n� kufij me Skraparin), si dhe me Ogrenin, Kostrecin,
Gostivishtin, Kreshov�n, Lupsk�n, Surropullin, Hotov�n, Kosov�n, Pagrin�
etj., fshatra t� q�ndr�s s� Tosk�ris� ku i k�nduari polifonik vokal lul�zonte.
Kjo fqinj�si nd�rmjet shqiptar�ve dhe vlleh�ve solli transferimin e repertorit
vokal polifonik t� Tosk�ris� tek ta. Prof. �abej ka konstatuar se grek�t
verior� t� Epirit k�ndojn� pas m�nyr�s labe, dhe aromun�t frash�riot�
k�ndojn� me melodit� e k�ng�s tosk�rishte. Kjo ndodhi qysh n� koh�t kur
sipas Shitunit: folklori muzikor aromun lindi shekuj m� par� n� truallin
shqiptar, aty ku kishte lul�zuar nj� folklor i mir�fillt�. Fillimisht
k�ng�t u k�nduan n� gjuh�n shqipe, e pas k�saj nj� pjes� e ve�ant� e tij,
ku p�rfshihen k�ng�t polifonike 2-3 z�r�she me struktura t� thjeshta dhe
t� kollajshme p�r tu riprodhuar, me ambitus t� vog�l dhe stilema t� ngushta,
kryesisht me tematik� lirike u k�nduan edhe n� gjuh�n e tyre. Kjo �sht�
m� se e v�rtet�, pasi edhe n� dit�t tona, n� rastet e k�ng�ve t� k�nduara
nga aromun�t, p�rve�se k�ndohet n� stilemat muzikore �shum�val�she� toske
(t� mb�shtetura af�rsisht n� t� nj�jt�n struktur� t� nd�rtimit t� shum�z�r�shit,
me marrje, prerje dhe iso), vazhdon t� k�ndohet k�nga edhe n� gjuh�n shqipe,
n� gjuh�n prej t� cil�s ata d�gjuan k�ng�n polifonike gjat� shteg�timeve
apo edhe ngulimeve t� tyre. Lidhur sa m� sip�r �� folklori muzikor i aromun�ve
t� Shqip�ris�, doemos, pa i mohuar atij disa tipare origjinale q� ai ka
mundur t� kristalizoj� n� shekuj, �sht� pjes� e trungut t� gjer� t� folklorit
muzikor shqiptar�, dhe ��ka p�rgjith�sisht tipare dallonj�se t� folklorit
muzikor shqiptar dhe, n� ve�anti, tiparet e k�ng�ve polifonike toske�.
Nj� rast tipik n� Shqip�ri �sht� ai i k�ng�ve polifonike toske t� aromun�ve
t� fshatit �Andon Po�i� n� Gjirokast�r, si dhe i atyre t� fshatit Pllataria
dhe Kastir i Sh�n Vllasit n� Greqi (apo edhe n� t� tjera raste), t� cil�t
vazhdojn� ende t� k�ndojn� n� shqip. Theksojm� p�rs�ri faktin se k�ng�t
polifonike me struktura komplekse dhe q� k�rkojn� nj� maksimum interpretimi
nuk i hasim n� repertorin e k�ng�ve polifonike t� k�nduara nga aromun�t,
p�r faktin e thjesht� se ato nuk mund t� m�sohen, por barten natyralisht
nga nj�ri brez n� tjetrin. N� asnj� rast n� folklorin ton� polifonik,
nuk kemi hasur ndonj� k�ng� polifonike t� k�nduar n� gjuh�n aromune apo
edhe greke.
Lit: Gustav Weigand,
�Die Aromunen�, Leipzig 1895; Antonio Baldacci, �I romeni dell�
Albania�, Roma 1914; Th. Capidan, �Paraqitje e gjendjes etnologjike
n� Ballkan, sidomos mbi Maqedorumun�t�, tek �Hylli i drit�s�, nr.
6-8 dhe 9-12, Tiran� 1943; �abej Eqerem, �Nj� v�shtrim mbi folklorin shqiptar�,
tek �Studime gjuh�sore�, Prishtin� 1975; Spiro Shituni, �Folklori
muzikor i aromun�ve t� fshatit �Andon Po�i�, 1. �V�shtrim etnografiko-historik�,
Punim Diplome, Tiran� 1975; Milaj Jakov, �Raca shqiptare�, Tiran�
1995; Kristo Frash�ri, �Abdyl Frash�ri�, Tiran� 1984; Adhami Stilian,
�Voskopoja�, Tiran� 1989; Shkodra Zija, �Qyteti shqiptar gjat�
Rilindjes Komb�tare�, Tiran� 1994 etj.
|
|
Vurb�za:
|
Veg�l paramuzikore,
sinonim me fuz�n.
Shiko fjal�n fuza.
|
|
Vrangoleta:
|
Em�rtimi p�r vegl�n
popullore t� fuz�s n� Zadrim�.
Shiko fjal�n fuza.
|
|
Vrula:
|
Nj� n�ntip i vegl�s
popullore t� fuz�s.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Nenshat-Shkod�r.
|
|
Vruleta:
|
Nj� n�ntip i vegl�s
popullore t� fuz�s.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Fan t� Mirdit�s.
|