Enciklopedia - Germa P

Parambote:

Shiko fjal�n bejte.

Pend�:

Cip� e holl� plastike me t� cil�n i bihet telave t� veglave kordofone.
Enci. N� ndonj� rast, llahutar�t e sazeve t� Shqip�ris� Jugore p�rdornin edhe pend�n e krahut t� shqiponj�s p�r pend�. N� Kor�� e gjejm� me emrin tezgane kurse n� Prishtin� me emrin tasjan.

Perdet:

Kufijt� ndar�s t� bishtit n� veglat muzikore kordofone.
Enci. Zakonisht perdet ndaheshin n� baz� t� temperimit muzikor popullor i cili p�rputhej me ve�orit� e t� k�nduarit t� �do zone. P�r ndarjen e perdeve p�rdorej fill plastik.

Peshrefi:

Pjes� muzikore popullore e ahengut t� Shqip�ris� Veriore.
Enci. Sipas Prof. Sokolit: �peshrefi trajtohet n� trajt� rondoje, duke p�rs�ritur vazhdimisht element�t e tem�s kryesore. N� ahengun e Shkodr�s njihen kat�r peshrefe. Dhe me njerin prej tyre fillon edhe vet� ahengu.

Lit: Sokoli Ramadan, �Folklori muzikor shqiptar-Organografia�, Tiran� 1975 etj.

Perinet:

K�mbor�
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Lum�.
Shiko fjal�n k�mbor�.

Pilipizg�:

Pip�z.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Kor��.
Shiko fjal�n pip�za.

Pinj�z:

Pip�z.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Mok�r-Pogradec.
Shiko fjal�n pip�za.

Pipe:

Pip�z.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Konispol-Sarand�.
Shiko fjal�n pip�za.

Piskam�:

K�ng�tim n� form� thirrje.
Enci. Piskama karakterizohet nga nj� z� shum� i lart�.

Pisk�:

Shiko fjal�n piskam�.

Pizg�:

Pip�z.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Myzeqe.
Shiko fjal�n pip�za.

Pizgaxhi:

Muziktari popullor q� luan n� pizg�.
Enci. N� k�t� form� e gjejm� t� p�rdorur tek shqiptar�t e Maqedonis�.

Pleq�rishte k�ng�:

Term i praktik�s muzikore popullore. K�ng� popullore e k�nduar nga pleqt�.
Enci. N� p�rgjith�si ky tip k�nge shfaqet shum� i ngadalt�. Si k�ng� pleq�rishte njihen ato t� k�nduara nga grupi polifonik i Gjirokastr�s. Sipas Lasgush Poradecit n� poezin� e tij �K�nga pleq�rishte� nd�r t� tjera thuhet:

Ja nis me z� t� shtruar� ja merr me dal-nga-dal�,
Ja thua me t� dhemmshur.. ja thua me t� qar�,
Ja dredh e p�rv�luar� ja zjen� e ja heq zvarr�;

�Pleqt� e Gjirokastr�s�:

Grup popullor polifonik i qytetit t� Gjirokastr�s i viteve 1950-1980.
Enci. Ky grup njihet ndryshe me emrin �Grupi i pleqve t� Gjirokastr�s�. Grupi p�rb�hej nga Xhevat Avdalli (1910-)-marr�s, Nustret �arcani, Javer Erindi (1915) dhe Tolo Njocko (1914-) -kthyesa, Sk�nder Tushe (1`917-)-hedh�s, si dhe iso e p�rb�r� nga Jonuz Shehu, Demo �enko, Haseni Kore, Beadin Dobi, Kamber Dudumi, Seit Rondo, Reuf Jaupi (1923) Vehip �arcani dhe Braho �o�oli. U shqua p�r nj� repertor shum� t� gjer� t� k�ng�ve polifonike nga t� gjitha trevat e Lab�ris�. N� m�nyr� t� ve�ant� skalit�n k�ng�n polifonike qytetare q� njihet si �pleq�rishte�. Nd�r k�ng�t e njohura t� tyre jan� �ǒu mbush mali�, �Birbilenjt� tremb�dhjet�, �Kurvelesh e Geg�ri� etj. Si grup kan� marr� pjes� n� shum� aktivitete t� r�nd�sishm� komb�tare duke p�rfshir� edhe F.F.K. Kan� k�nduar direkt n� val�t e Radio-Gjirokastr�s nga vitet �50 deri n� fund t� viteve � 70. N� ndonj� rast kan� k�nduar t� shoq�ruar edhe nga formacioni i sazeve. Nj� tjet�r grup i d�gjuar polifonik nga Gjirokastra, p�rmendet edhe ai i familjes Daci nga lagja Manalat, grupi iso-polifonik i lagjes Cfak�. N� nj� foto t� vitit 1938, �sht� fotografuar grupi polifonik i lagjes Cfak� i veshur me rroba popullore, i p�rb�r� nga Mujo Bebeci, Kamber Kasi, Kamber Shehu, Mufit Lanko, Avduall Erindi, Fejzo Kasi, Mufit Sinani, Selfo Bajo, Jonuz Kasi, Muharrem Lekloti, Fail Demo. Regjistrimet muzikore t� tyre gjenden pran� Radio-Tiran�s dhe Radio-Gjirokastr�s. N� rubrik�n EJ (Erotike Jugu) t� fonotek�s s� Radio-Tiran�s gjenden edhe k�to k�ng� t� regjistruara prej grupit t� Pleqve t� Gjirokastr�s:

viti 1956, nr. 14-�Nj� dit� nga mali dola�; viti 1956, nr. 16-�ǒu mbush mali plot me rrush�; viti 1957, nr. 17-�ǒu ngre� q� me nat��.
viti 1957, nr. 18-�Mun te sheshi mun te molla�; viti 1959, nr. 30/2-�Th�ll�nz� big� m� big��; viti 1962, nr. 33-�Dola nj� dit� nga mali�.
viti 1966, nr. 87-�Kur dola n� l�m��; viti 1966, nr. 87/1-�N� mosh�n 27 vje��; viti 1966, nr. 91-�Hiqe vallen shtruar-o�.

Lit: Vasil S.Tole, �Folklori muzikor-polifonia shqiptare�, Vol. I, Tiran� 1999; Naxhi Kasoruho, �Gjirokastra e festivaleve�, Tiran� 2000; Gazeta �Gjirokastra�, nr 10, Shtator 2000 etj.

Pifar:

Shiko fjal�n cul� dyjare.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Lab�ri.

Pingron:

fint. K�ndoj me sok�llim�.

Pip�z:

Pjesa e sip�rme e vegl�s popullore t� surles.
Enci. Zakonisht pip�za nd�rtohet nga kallami i k�net�s i llojit t� but�. Pip�za �sht� n� vetvete kallam i dyfisht�.

Pip�za:

Veg�l muzikore popullore aerofone.
Enci. Kemi dy lloje pip�zash: nj�she dhe dyshe. Pip�zat dyshe gjenden t� p�rhapura vet�m n� Shqip�rin� Jugore, nd�rkoh� q� ato nj�shet kan� nj� p�rhapje mbar�komb�tare.

Pipizane:

Glyra.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Krasniqe.
Shiko fjal�n glyra.

Piskas:

fint. B�rtas, th�rras, sok�llij.

Pisk�lloj:

Piskas, b�rtas.
Enci. Form� q� e hasim n� lidhje me t� k�nduarin e ashp�r n� Kosov�.

Pitiqe:

Pip�z.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur tek arb�resh�t e Italis�.
Shiko fjal�n pip�za.

Pogonishte:

M�nyr� interpretimi q� n�nkupton se pjesa muzikore �sht� nga zona e Pogonit.
Enci. N� m� t� shumt�n e rasteve b�het fjal� p�r vallen shum� t� njohur me emrin �pogonishte� n� 2/4 dhe 4/4 e cikla gjendet edhe si pjes� e dyt� e kabave me klarinet�.

Polifonike k�ng�:

Gjjinia dhe forma kryesore muzikore e muzik�s polifonike vokale n� Tosk�ri dhe Lab�ri.
Enci. N� rast se n� Tosk�ri kemi vet�m k�ng� polifonike dy z�r�she dhe tre z�r�she,� polifonia labe ekziston n� tre lloje kryesore: polifoni me dy z�ra ose dyz�r�she, polifoni me tre z�ra ose trez�r�she, polifoni me kat�r z�ra ose kat�rz�r�she. N� k�t� v�shtrim, polifonia jon� duket se e ka zgjidhur drejt sa unitetin e z�rave e po aq diversitetin, pa t� cilin �sht� shum� e v�shtir� t� krijohen z�ra t� individualizuar. Tek Lasgush Poradeci gjejm� p�rshkrimin letrar t� nj� k�nge polifonike n� rapsodin� poetike �Bjen� telat�:

Dh�at�here� n�n� mal�
Nisi k�nga me -nga-dal�;
Nisi k�ng� e sh�njt�ruar,
E ja mori me t� shtruar�;
E ja drodhi me t� qar�
E ja zjeu� ja hoqi zvarr�;
E pastaj si m� s�u ndje,
Zu t� ngrihet q� p�rdhe
Gjith m� nge� e gjith m� nge�;
E pastaj filloi t� rritet�
E t� ngjitet� e t� ngjitet�
M� me sulm� e m� me jet�
M� p�rpjet� e m� p�rpjet�
Dhe� aq d�shir�- e aq� gas,
Aq� mall l�shovi pas,
Aq me z� t� parpalitur
Pat k�nduar dyke ngjitur,
Sa� q� lart kur fluturoj,
Heshti pak edhe r�nkoj
Dh�u k�put posi p�rroj�
Pa prej kulmit qielluar
Ra p�rposh me t�ul�ruar,
Posi bresh�r i th�rrmuar�
Posi lot i p�rv�luar�

Lit: Shituni S, �Polifonia labe�, Tiran� 1991; Kruta B �Polifonia dy z�r�she e Shqip�ris� Jugore�, Tiran� 1991; �aushi Tefik, �Fjalor i estetik�s�, Tiran� 1998; Tole Vasil S. �Folklori muzikor-polifonia shqiptare�, SHBLU 1999 etj.

Polipentatoni:

Fjal� q� n�nkupton ekzistenc�n e disa shkall�ve muzikore pentatonike brenda nj� krijimi muzikor popullor.
Enci. Mjaft tipike jan� polipentatonit� vertikale t� zileve t� bag�tive n� jug t� Shqip�ris�.

Pono�i Qemal

(P�rmet 05.05.1920 � P�rmet 04.02.1979)
K�ng�tar dhe interpretues popullor i k�ng�s dhe muzik�s me vegla t� qytetit t� P�rmetit.
Enci. Qysh f�mij�, nga i jati-Xhemali m�son shprehit� e para n� vegl�n e buzukut. Gjat� viteve t� Luft�s s� dyt� bot�rore, n� m�nyr� autodidakte m�son fisarmonik�n, veg�l t� cil�n e kishin sjell� italian�t n� P�rmet. Qemali �sht� i pari interpretues n� fisarmonik� q� merr pjes� n� sazet e Vangjel Leskovikut e m� pas n� ato t� Laver Bariut. Krahas interpretimit n� fisarmonik�, ai ka k�nduar nj� pjes� t� repertorit t� art� t� muzik�s popullore p�rmetare s� bashku me sazet e Usta Laverit. Nd�r to, shumica t� regjistruara pran� Radio-Tiran�s dhe Institutit t� Kultur�s Popullore p�rmendim �Nj� nat� janari�, �O borzilok�, �T� diel�n sahati tet�, �ǒke moj zog� q� po qan�, �P�llumb i P�rmetit� etj.

Postenan�e:

M�nyr� interpretimi q� n�nkupton se pjesa muzikore �sht� nga fshati i Postenanit-Leksovik.
Enci. N� k�t� rast b�het fjal� p�r vallen shum� t� njohur me emrin �postenan�e� t� interpretuar mjesht�risht nga sazet.

Prejet�si:

Shih fjal�n prer�si.
Enci. M� k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Shpat t� Elbasanit.

Prekatar:

Mjesht�r i interpretimit n� vegl�n muzikore popullore.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Mal�sin� e Madhe. Shiko gjithashtu fjal�n usta.

Prer�s:

Z�ri i dyt� n� k�ng�n polifonike shqiptare.
Shih fjal�n: shqiptare polifonia.

Progonat�:

Term i praktik�s muzikore popullore.
Enci. Me emrin progonat� kemi stolit� q� zbukurojn� gjoksin dhe ballin e kalit. Si fjal� del q� tek �Bleta� e Mitkos.

�P.Bushati�:

Shoq�ri kulturore folklorike shkodrane e viteve �40 t� shek. XX.
Enci. Njihet edhe me emrin �P. Bushati me shok�. Nd�r aktivitetet e saj do t� p�rmendnim edhe regjistrimet muzikore diskografike t� kryera pran� �ODEONIT:

����������� 178.���� Moj e Vogela si florini

ab������� 181.���� Fjale me ke cue me ta mbajt besen
����������� 182.���� Ne Shkoder ka ra nje drite

ab������� 183.���� Karajfil bre shpirt
����������� 184.���� Hylli qe del ne Saba

ab������� 185.���� Pika mue c�me goditi
����������� 186.���� C�ka kan syt e mi qe kiajne

ab������� 187.���� Gjyl Vatani
����������� 188.���� Ti qi je Mbreti Myftar

ab������� 189.���� Vall si kenka ba Dyrnjaja
����������� 190.���� Mashallah bukuris s�ate

ab������� 174.���� Buza e JuteNebet Sheqer
����������� 175.���� Krisi topi

ab������� 176.���� Me Dymedhet Mekame
����������� 177.���� Ali Pashe Tepelena

ab������� 179.���� Prej lezetit bukuries
����������� 180.���� Prendvera ka fillue me dale

ab������� 191.���� Elif Nuer
����������� 192.���� Ishin mbledh lulet Davet

ab������� 193.���� Qaf me qaf kendon bilbili
����������� 194.���� Kush doen me pa Percen Taze

ab������� 195.���� Maliq Pasha hypi Atit
����������� 196.���� Ma ven doren mi dore

ab������� 197.���� Nje tube Dranofille
����������� 198.���� Edhe baba po bertet

ab������� 199.���� Kenga e Detit
����������� 200.���� C�ke qe kian i mjeri Bylbyl

ab������� 201.���� Te kam Dash dhe te due
����������� 202.���� Sa me shpejtna vune kamen

ab������� 203.���� Midis ballit me ke nje pike
����������� 204.���� Oso Kuka

ab������� 205.���� Moj Maria e Urumbashit
����������� 206.���� Nene moj Nene

ab������� 207.���� O Sabah Sabah i pare
����������� 208.���� Gjija i Fajes

ab������� 209.���� A din c�ka i ke then gjith kuj
����������� 210.���� Iptida du me fillue

ab������� 211.���� Kur del cuca prej Hamamit (valle)
����������� 212.���� Moj Marangje e moj Lemu (valle)

ab ������ 213.���� Nusja del ne dere (valle)
����������� 216.���� Kenga e Gjylit

ab������� 214.���� Taksim (Pjes� e I.)
����������� 215.���� Taksim (Pjes� e I.)

ab������� 217.���� Tin tue qesh e un tue kja
����������� 218.���� Ti ne Kumull

ab������� 219.���� Kepucet me meste
����������� 220. Elif Falla ra ner arfe


Kliko ne njeren nga germat per te pare fjalet qe fillojne me ate germe.

A B C Ç D DH E F G GJ H I J K L LL M N NJ O P Q R RR S SH T TH U V X XH Z ZH

 

 

Kthehu tek faqja kryesore Kthehu tek publikimet Kthehu tek Enciklopedia

Hosted by www.Geocities.ws

1