Enciklopedia - Germa U

Ud:

Veg�l popullore kordofone me pes� tela (�ift) nga familja e llaut�s.
Enci. Sipas Sokolit & Misos: trajta e jashtme e udit �sht� m� e harkuar se e llaut�s n� pjes�n e pasme t� kup�s s� rezonanc�s, pa perde n� tastier�. Kryesisht p�rdoret si veg�l solistike, por e gjejm� edhe t� nd�rfutur n� formacionet e muzik�s popullore me vegla t� Shqip�ris� s� mesme dhe asaj veriore.

Lit: Sokoli R, Miso. P, �Veglat muzikore t� popullit shqiptar�, Tiran� 1991 etj.

Ul�rij:

as, ime: f.
Etim: Sipas �abej fjal� e mbar� gjuh�s, me variante t� ndryshme n�p�r dialekte. G.Meyeri 457 e jep me trajtat ul�ras, ul�rinj, uluri, ul�ris, n� Greqi al�urinj, n� Siqeli lurinj. geg.
Enci. Prof. �abej thot� se po nj� fjal� e k�tij lloji, e me nj� pasuri variantesh t� ndryshme p�r nga fundori, mund t� jet� dhe nj� formim onomatopeik i fjalorit vend�s t� gjuh�s, mbase ndikuar dhe nga lat. Ululare ose nga it.urlare, pra nj� fjal� me etimologji dyfishe. Zakonisht ul�rim�n si karakteristik� zanore e hasim tek gjama e burrave n� veri. Pik�risht, momenti i �jerrjes s� faqeve dhe i goditjeve t� gjoksit, shoq�rohet me ul�rima.

Lit: Puscariu EW 1833 e te Weigrndi 95, sh. dhe Meyer- Lubken Zr XXII 8., Densusianun I 125 etj.

Ujku:

f.       Veg�l paramuzikore popullore.
g.      Etim: Prej britm�s, hung�rim�s s� ujkut.
Enci. Sipas Prof. Sokolit: ujku p�rb�het nga nj� bo�� lisi me nj� shkop t� futur n� t�, duke e rrotulluar mbi� tepsi l�shon nj� far� kumbimi t� ngjashme me britm�n e ujkut.

Ur�:

h.      Pjes� e veglave muzikore popullore kordofone.
Enci. Ura �sht� pjesa n� t� cil�n mb�shteten telat e vegl�s popullore kordofone t� bakllamas�, llaut�s etj. Me k�t� em�r e gjejm� kryesisht t� p�rdorur n� muzik�n popullore me vegla t� Shqip�ris� Juglindore.

Ushton:

i.        Fjal� q� p�rshkruan efektin akustik t� nj� dukurie natyrore.
j.       Etim: Fjala me t� gjitha format gjan t� jet� nj� formim onomatopeik. Sipas G.Meyerit: ushtonj, osh�tim� p�r osh�tim�n e ujit. Sipas Joklit: ushton p�rfshihet bashk� me uturij e me ushqej, n� ato folje t� shqipes q� paraqesin nj� u(v) me karakter bilabial, pra nj� u-t� dal� prej nj� u-je, po pa u shprehur m� tej p�r etimologjin� e fjal�s.
Enci. Sipas �abej: nga dy variantet kryesore t� k�saj, ajo me u- �sht� kryesisht e geg�rishtes, ajo me o- e tosk�rishtes. K�saj s� dyt�s i p�rket edhe osh�tit �osh�tin� q� ka S.Frash�ri n� Abetaren e tij I 13 me p�rdorim p�r gj�mimin e maleve dhe N.Frasheri n� Bag. e Bujq. 8. Kemi gjithashtu ushtinj n� vepr�n e Skiroit p�r gj�mimin e stuhis�.�

Usta:

Term i praktik�s muzikore popullore.
Etim. Nga persishtja ostad.
Enci. Fjala usta n� muzik�n popullore, ashtu si dhe n� fusha t� tjera p�rdoret p�r t� thirrur mjeshtrin e interpretimit n� vegl�n muzikore popullore. Me k�t� fjal� jan� thirrur Usta Isuf Myzyri i Elbasanit, Usta Laveri i sazeve t� P�rmetit, Usta Selim Leksoviku, Usta Medi P�rmeti etj. N� Mal�sin� e Madhe n� vend t� fjal�s usta,� gjejm� t� p�rdorur fjal�n prekatar.