Enciklopedia - Germa J

Ja mbush:

Shiko fjal�n iso.

Ja nis:

Sinonim i fjal�s marr�si.
Enci. Z�ri i par� i k�ng�s iso-polifonike jugore. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Librazhd.

Ja thot�:

Sinonim i fjal�s marr�si.
Enci.�Z�ri i par� i k�ng�s iso-polifonike jugore. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Librazhd.

Jare:

Tipologji e ve�ant� e ahengut shkodran.
Etim. Sipas T. Dizdarit nga arab. �jar�. �Jar�-�mik, shok, dashnor, objekt dashurie�. Po n� turq. �jar�.
Enci. Sipas Sokolit: me k�t� em�n p�rfshihen nji grup k�ng�sh n� perden IX (�leva�) t� ahengut qytetar, t� cilat fillojn� me interecionin �jar-e� para �do strofe. Ja disa nga strofat e k�ng�ve: �Jar me ty�, �Jar, t� du, mori, t� du�, �Jar, t� pafsha n� hall tem�. Tipologjia muzikore e �jares� �sht� shum� e ve�ant�. Tipari kryesor i saj shfaqet n�p�rmjet nj� parti shum� t� zhvilluar solistik. Melodika e jares mb�shtetet n� ritmik�n �rubato-ad libitum�, me shoq�rim orkestral, ku shpesh her� vokali del solo. N� nj�lloj kuptimi �jaret� jan� t� ngjashme me �kabat� me z�, p�r shkak t� ve�orive instrumentale q� mbartin si p.sh ambitusi shum� i gjer�. Nd�r k�ng�tar�t m� t� shquar t� �jares� shkodrane do t� p�rmendim Lu�ie Milotin, Bik Ndoj�n etj.

Jehon�:

f., jeh m. �jehon�;� jehon �kthehet z�ri, kumbon, p�rs�ritet z�ri.
Etim. Sipas Prof. �abej: �sht� nj� neologjiz�m, marr� nga it.eco,me shqiptim t� aspiruar t� greqishtes. Te Bashkimi del s� pari verbi jehon �echeggiare�. Prej andej u sajua me nj� an�, me rrug� analogjie, emri jeh m. m� an� tjet�r fem. Jehone.
Enci. N� nj� k�ng� prej Ishmi jehon ka dep�rtuar dhe n� gjuh�n popullore.

Lit: �Visaret e Kombit-V�, Tiran� etj.

Jongar:

Veg�l muzikore popullore me tela nga familja e tamburas�.
Enci. Tek �FGJSSH� kemi: veg�l muzikore me tre tela, e ngjashme me �iftelin� dhe m� e vog�l se bugaria. E gjejm� t� p�rmendur si veg�l qysh n� p�rmbledhjen folklorike �Albaneisischen Studien� t� Johan Georg Von Hahni (1811-1869) t� botuar n� vitin 1854 n� Gjermani:

��� - Moj e holla si lastari
��� e bardha si qelibari
��� lesht� tat si tel jongari

Gjithashtu e gjejm� r�ndom t� p�rdorur n� muzik�n popullore kryesisht si veg�l solistike, por dhe n� folklorin gojor:

- O jungar� o dru pe mali,
� q� �d�frenet� jarani,
�� o jungar�, o dru prej fiku,
�� q� �d�frenet� ashiku.
�� Jug

-Fryen nj� er� e nj� murr�,
Sevda e marr� s�m� l�;
Ububu sevda e marr�,
ǒm�ka tret� e �m� ka thar�,
ǒm�ka b�r-o si jongar�
O jongar t�u thaft� teli!
Ku jini zonja q� s�deli?
Ju sbarth gusha, si mermeri!
Lunxh�ri

Shiko gjithashtu fjal�n tambura.

Lit: �K�ng� popullore lirike�, Tiran� 1955; Miso Piro, �Vegla muzikore popullore�, tek �Shpati i sip�rm�, Tiran� 1987; Sokoli Ramadan, Miso Piro, �Veglat muzikore t� popullit shqiptar�, Tiran� 1991 etj.

Jone:

melodi.
Enci. Me fjal�n jone, n� muzik�n popullore qytetare shkodrane, populli r�ndom p�rcakton melodin� e k�ng�s apo valles. Ja si e gjejm� t� p�rdorur n� vargjet e k�ng�s popullore:

Porsi sot ti asnj�her�
Jonet tueja i ke ndrrue

Si fjal� e gjejm� t� nd�rfutur edhe n� let�rsin� e kultivuar, si n� poezin� �Mbas tryez�s� t� Migjenit:

Jonet muzikore derdhen, rrkaj derdhen,
l�mojn� tryez�n, gotat, veshjet tona.

Lit: Migjeni, �Vepra�, Tiran� 1988; Daija Tonin, Zadeja Tonin, �250 k�ng� qytetare shkodrane�, Shkod�r 2000 ;

Jungar:

e.m., Veg�l muzikore popullore kordofone.
Enci. Sipas Sokolit nga familja e tamburave. Sipas Sami Frash�rit me tre tela, m� e vog�l se bugaria. E gjejm� t� p�rdorur edhe n� poezin� popullore si m� posht�:

- A s�ma jep nj� �ik jungar�
q� t�i bie me t� klar�
e t� klaj shokun e par�
se m� farmakosi xhan�
Konispol Sarand� �am�ri