Enciklopedia - Germa T

Tagiar:

Shiko fjal�n� �def�.
Enci. N� k�t� form� e hasim tek shqiptar�t e Maqedonis�.

Takalake:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �takalake� e gjejm� t� p�rdorur n� Mok�r.

Takerrake:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �takerrake� e gjejm� t� p�rdorur n� Bicaj t� Kuk�sit.

Takllim�:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �takllim� e gjejm� t� p�rdorur n� Buz� t� Mirdit�s..

Tambura:

e.f., Veg�l popullore e gjinis� kordofone.
Etim: nga turq. �tambur�.
Enci: Si fjal� del q� tek �Bleta� e Th. Mitkos. P�rmendet edhe tek vepra e Spiro Dines, gjysma e dyt� e shek. XIX, kur b�n fjal� muzik�n popullore tek shqiptar�t n� kolonit� e Egjyptit. Po ashtu e p�rmend edhe C.H.T. Reinholdi n� botimin me k�ng� popullore t� arb�resh�ve t� Greqis�, �Net pelasgjike� n� vitin 1855:

Posht e la nga Sarongaj (o),
Tuke rar� tamburaj (o);
Tamburaj th�rit e klaj (o),
Solemai nd� dor� e mbaij (o)!

Sipas Prof. Sokolit e gjejm� me emrin tambur n� Shqip�rin� e Jugut dhe me tam�rr n� Shqip�rin� Veriore. Tamburi shqiptar �sht� n� form� bakllamaje me bisht t� gjat� me dy-dhjet� tela t� cil�ve u bihet me pend�. N� nj� raport t� viteve �30 shek. XIX t� diplomatit t� huaj Muller, thuhet shprehimisht se: geg�t dhe tosk�t p�lqejn� tamburan�. Njihet gjithashtu edhe th�nia e Ami Bues: �Si� �sht� kitara p�r spanjollin �sht� tamburaja p�r shqiptarin�. N� Skrapar gjejm� tamburan� me dy tela t� cil�s i k�ndohet si m� posht�:

����������������������������� �Tamburaja dru prej m�ni
������������������������������ ǒfar� ti b�j k�tij �apk�ni.
������������������������������ Tamburaja dru prej fiku
������������������������������ ǒfar� t�i b�j k�tij arshiku.

Edhe n� poezin� e Poradecit e gjejm� t� nd�rfutur tamburan�:

ǒthot� vall� tamburaja,
N�ato rripa, n�ato pllaja

N� poezin� popullore e hasim si m� posht�:

Kutia me tr�ndelin�,
Ana ime, moj (pas �do vargu)
e harrova te burimi,
prita, prita gjer n� dark�,
T� d�gjoja tamburat�.
�`ke moj tambura q� s`bie,
mos je prer� nd�n� hije?���
G�rmenj � 1983

Ku binin tamburat�
atje loznin valle grat�,

Kemi edhe nj� p�rall� q� titullohet �Djali q�i bij tamburait�.

Lit: �Mbledh�s t� hersh�m t� folklorit shqiptar�, Vol. I, Tiran� 1961 etj.

Tam�rr:

Veg�l e gjinis� kordofone sinonim me tamburan�.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Shqip�rin� e Mesme dhe t� Veriut. Nj� muziktar i shqyar popullor n� interpretimet n� tam�rr ka q�n� edhe Xhemal Balliu-Librazhd. Shih fjal�n tambura.

Tamur-i:

Tam�rr.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� ciklin e kreshnik�ve mbi lumin Drin. Prof. Sokoli, ka mbledhur nj� goj�dhan� p�r nj� mjesht�r tam�rtar i cili me interpretimin e tij n� tam�rr b�ri q� n� mes t� dimrit : t� p�rt�rihej pema e krekz�s e t� lul�zonte, mu n� mes t� acarit. Shiko fjal�n tambura.

Lit: Sokoli Ramadan, �Goj�dhana e p�rrall�za t� bot�s shqiptare�, Tiran� 2000 etj.

Takerake:

Shiko fjal�n k�mbor�.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Shqip�rin� Veriore. Takeraket jan� n� form� kat�rk�nd�she dhe i mbajn� kryesisht dhit�.

Tak�m:

Saze.
Enci. Me fjal�n tak�m gjejm� r�ndom t� p�rcaktuar formacionin popullor t� sazeve. Sipas Mitkos e gjejm� edhe me kuptimin: veshje e plot� njeriu. Tak�mi n�nkupton nj� grup njer�zish (n� rastin ton� muziktar� popullor�), nj� dor�, nj� pal�.

Lit: Mitko Thimi, �Vepra�, Tiran� 1981; Tole Vasil S, �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1998 etj.

Taksim:

e.m. Pjes� popullore me vegla q� zhvillohet mbi ritmet e lira.
Enci. Sipas Prof. Sokolit: taksimi �sht� nj� far� preludi n� repertorin e ahengut qytetar t� Shqip�ris� Veriore.

Tajf�:

Formacion muzikor me vegla popullore.
Etim. Huazim i turqve nga arab�t, me kuptimin grup, kategori shoq�rore, esnaf. Nga verifikimi q� u b� n� kartotek�n e leksikut t� gjuh�s shqipe t� Institutit t� Gjuh�sis� dhe Let�rsis� rezulton edhe me k�to kuptime: tajf,-i �(grumbull) �Njer�zit b�heshin tajf dhe shkonin shpi m� shpi�. Grepck�-Skrapar; tajfa- (grup) �T� m� vish me shum� tajf�, bej more�. Dang�lli-P�rmet; tek; tajfa- (grupi, tufa, grigja); tajfa-tajfa-Bajraktar�t n� Peshkopi, n� pazar, mbanin prapa nga gjasht�-shtat� veta dhe sh�tisnin tajfa-tajfa.
Enci. Tajfat e muzikant�ve, t� cilat jan� konstatuar qysh n� shek. XVI-XVII n� qytetet kryesore t� Shqip�ris�, jan� vet�m nj� pjes� e� historis� apo e tradit�s s� muzik�s instrumentale p�rpara sazeve. Themi q� jan� nj� pjes� e tradit�s pasi q�nia e tyre n� realitetin shqiptar nuk rridhte si nj� normalitet dhe faz� e zhvillimit t� folklorit muzikor tradicional. Kjo nuk p�rjashton faktin q� interpretues virtuoz� shqiptar� t� jen� shquar n� k�t� koh� (apo q� tajfat t� ken� pas� interpretuar edhe muzik� tradicionale shqiptare), por gjithsesi duhet t� ket� q�n� i v�shtir� nj� orientim m� liberal i k�tyre organizmave t� tipit kulturor-kolonizues. Tajfat ishin formacione t� importuara (t� cilat interpretonin kryesisht muzik� t� llojit monodik), q� luajt�n rolin e tyre krahas gjith� pjes�ve t� tjera t� shtetit dhe administrat�s turke, dhe veprimtaria e tyre duket se ka q�n� pazgjidhshm�risht e lidhur me kultur�n muzikore mbar�perandorake, t� sjell� p�rgjat� sundimit pes�shekullor. Si t� tilla, tajfat ishin formacione muzikore profesioniste t� lidhura fare ngusht� me nj� skeme t� p�rgjithshme t� nj�suar t� funksionimit t� shtetit perandorak, dhe jo si nj� realitet kulturor shqiptar i pranuar duksh�m nga t� gjith�. Duke p�rjashtuar qytetet kryesore t� vendit ku tajfat ishin p�rq�ndruar, p�rhapja dhe ndikimi n� thell�si t� territorit t� vendit ka q�n� i pandjesh�m. P�r shkak t� natyr�s s� fort� konservative t� zonave t� Tosk�ris� dhe Lab�ris� (t� pamund�sis� s� �arjes s� nj�sis� polifonike t� organizimit muzikor t� tyre), zhvillimi i tajfave t� muzikant�ve dhe ndikimi i tyre n� muzik�n popullore zuri vend m� t� madh n� qytetet e Shqip�ris� s� mesme dhe asaj veriore sesa n� jug t� vendit. Me emrin tajfa, i gjejm� formacionet muzikore popullore edhe tek shqiptar�t e Maqedonis�, kryesisht si tajfa, me pizga, lodra dhe daulle. Nd�r k�to tajfa p�rmenden ato t� Bajrushit nga Struga, Tajfa e Kurtishit-Ladorisht, Tajfa e Rem�es etj.�

Lit: �Visaret e Kombit�, Tiran� 1941; �Burime t� zgjedhura p�r Historin� e Shqip�ris��, VIII, 1962; Zija Shkodra,� �Esnaf�t shqiptar��, Tiran�, 1973; Revista �N�ntori�, 1967; Tole Vasil S, �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1998; Murtishi Kaim, �Ladorishti, histori dhe tradita�, Strug� 2001; Duka Ferit, �Berati n� koh�n osmane, shek. XVI-XVIII�, Tiran� 2001etj.

Tartaposh:

K�ndi i sazeve-orkestr�s popullore.
Enci. N� Lunxh�ri tartaposhi ishte nd�rtuar n� divan, n� pjes�n e sip�rme t� shkall�ve t� sht�pis� karakteristike lunxhiote. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Lunxh�ri. Shiko fjal�n k�ndi i sazeve.

Tashko Tefta

(Fajum-Egjipt 02.11.1910� � Tiran� 30.12.1947)
K�ng�tare e shquar lirike n� interpretimin e k�ng�s popullore qytetare mbar�shqiptare.
Enci. Tefta ishte vajza e patriotit t� shquar shqiptar nga Frash�ri i P�rmetit, Thanas Tashkos i cili prej vitit 1910 qe vendosur familjarisht n� Egjypt. Me vdekjen e Thanas Tashkos m� 1915, familja e tij kthehet n� Kor�� n� vitin 1921. N� Kor�� kemi aktivizimet e para t� Teft�s si k�ng�tare dhe data 26 Qershor 1926 mbahet si koncerti i saj i par� n� publik. N� Shtator t� vitit 1927, Tefta me gjith� familjen vendosen n� Monpelje-Franc�, ku ajo filloi edhe studimet muzikore, p�r t�i vazhduar ato m� pas n� Konservatorin Superior t� Parisit me rezultate shum� premtuese. N� vitin 1930, Tefta b�n in�izimet e para muzikore pran� shoq�ris� diskografike �Pathe�-Paris, si pjes�marr�se n� grupin e k�ng�tarit t� shquar t� iso-polifonis� labe-Ne�o Mukon. Me p�rfundimin e studimeve, Tefta kthehet n� atdhe ku m� 26 N�ntor 1935 sh�nohet edhe koncerti i saj i par� si k�ng�tare profesioniste n� Shqip�ri koncerte t� cilat ajo i dha n� shumic�n e qyteteve shqiptare. Pik�risht n� k�to vite, Tefta futi n� programet e saj krahas arieve lirike t� autor�ve t� shquar bot�ror� si Moxart, Guno, Shubert, Verdi, Donixeti, Pergolezi, Belini, Pu�ini, Rosini, etj, dhe k�ng�t popullore shqiptare, si pjes� integrale e kultur�s muzikore popullore shqiptare. Jan� rreth 89 k�ng� popullore t� t� gjith� qyteteve t� Shqip�ris� q� Tefta i kishte n� repertor dhe rreth 36 prej tyre ajo i regjistroi n� pllaka gramafoni n� vitet 1930, 1937 dhe 1942 n� Paris-Franc� dhe Milano-Itali. Nd�r to po p�rmend: �Zare tr�ndafile�, T� dua, moj goc� e vog�l�, Bilbil �apk�ni�, Qante lulja lulen�, �Kenke nur i bukuris�,�As aman, moj lule� etj. Sipas Hysen Files: Tefta diti t� nxirrte nga k�nga popullore ndjenj�n e thell� q� populli kishte shkrir� n� t�. Njihet tanim� faktet se Tefta Tashko i ka mbledhur nj� shumic� k�ng�sh direkt nga goja e muziktar�v� t� shuar popullore t� vendit ton�. Nj� gj� t� till� e provon edhe pjesmarrja e Teft�s s� bashku me k�ng�taren tjet�r t� shquar Marie Kraja n� festivalin e folklorit t� mbajtur n� Firence Itali m� 30 Maj 1939 krahas k�ng�tar�ve dhe muziktar�ve t� shquar popullor� t� atyre viteve si Adem Mani, Xhevat Bori�i, Kol� Vjerdha, Taip Kraja, Karlo Pali etj. N� list�n e gjat� t� k�ng�ve popullore t� k�nduara nga Tefta do t� bashkangjisnim edhe k�ng�t popullore t� p�rpunura nga kompozitori Kristo Kono me poezi t� Lagush Poradecit si p.sh �Kroi i fshatit ton��, apo �Kur m� vjen burri nga stani�. Krahas Teft�s, do t� p�rmendim edhe dy k�ng�tare t� tjera t� shquara n� interpretimin e k�ng�s popullore qytetare: Jorgjia Fil�e (Truja) dhe Maria Paluca (Kraja). N� vitin 1945, Tefta k�ndon n� oper�n e Beogradit me shum� sukses rolin e Mimis� nga opera �Bohem� e Pu�init dhe at� t� Rozin�s nga opera �Berberi i Seviljes� e Rosinit. N� vitin e fundit t� jet�s ka q�n� vazhdimisht e s�mur�. Vdiq n� mosh�n 37 vje�are. K�ng�t popullore t� Tefta Tashkos, regjistruar pran� �Columbias�-Itali, 1942:

�Un�o ty moj t� kam dashur�; �Kjo dashtnija kjoft mallkue�;
�Kenke nur� i bukuris�; �P�r nj� dit�, kur del goca n� pazar�; �K�ndon Kumrija�; �Metelikun ta kam fal�; �Ma ven dor�n p�rmbi dor�; �Dallandyshe vaj, vaj�; �Qante lulja lulen�; �Moj f�llanx�; �Sa me shpejt ma vun�, moj, kamb�n�; �Dy gisht p�rmni vetull�; �Moj hyrije, bukurie�; � Shamija e beqarit�; �Iku nata�; �Del nj� vash� prej hamamit�; �Zare tr�ndafile�; �T� dua, moj goc, e vog�l�; �As aman, moj lule�; �Kroi i fshatit ton�; �O moj sylarushe�; �Dolla n� penxhere�; �Bilbil �apk�ni�; �As u gremis moj lejthate�; �Dashtnuer tu bana�; �Ani, moj Hatixhe�; �Se� k�ndon bilbili malite�; �Shkap�rceva dy-tri male�; �Edhe ky bilbili �ka q�nke nj� zog�; �Kam sht�pin� e vog�l�; �I kam hyp� vaporit�; �Fry, moj er� e malit�; �O na at� fush� t�mejdanit�; �Edhe gur�t e sokakut�.

Lit: Krantja Mustafa, �Artistja e Popullit Tefta Tashko Ko�o�, gaz. �Drita�, 1961, 31 Dhjetor; Na�e P, �Tefta Tashko Ko�o�, �Ylli�, 1963, nr. 12; Kono Kristo, �Me dashurin� p�r atdheun dhe k�ng�t e popullit�, gaz. �Drita�, 1976, 25 korrik; Mio Sokrat, �Bilbili i k�ng�s shqiptare�, gaz. P�rpara, 1977, 21 dhejtor; Filja Hysen, �Tefta Tashko Ko�o�, Tiran� 1980; Frash�ri Thoma, �Interpretuese e shquar e k�ng�s popullore�, gaz. Drita, 1982, 26 dhjetor; Ko�o Eno, �Tefta Tashko Ko�o dhe koha e saj�, Tiran� 2000; Zaja Sami C, �Heti njeri i urt� i Shkodr�s� Shkod�r 2000 etj.

Teli:

Fill metalik me an� t� t� cilit nxirren tingujt tek veglat kordofone.

Tetratoni:

Shkall� muzikore me kat�r tinguj me an� t� s� cil�s organizohen melodit� n� folklorin muzikor t� Shqip�ris� s� Jugut.
Etim: nga greqishtja �tetra�=kat�r tone.
Enci: Kat�r tinguj nga seria t� mbivendosur n� tre kuinta do t� jepnin tetratonin�. Intervali karakteristik p�r tetratonin� �sht� seksta. N� rastet kur n� shkall�n tetratonike mungon ndonj� not� e saj, tetratoni quhet tetraton i gjymt�. Kur flasim p�r munges� note, nuk n�nkuptojm� kurr�sesi notat q� p�rb�jn� sekst�n (6) e cila p�rcakton edhe shkall�n tetratonike.

Llojet e tetratoneve:

I�� c-d-g-a������������������� 1 2 5 6
II �d-g-a-c�������������������� 2 5 6 1
III �g-a-c-d������������������� 5 6 1 2
IV�a-c-d-g������������������� 6 1 2 5

Lit: Kruta Beniamin, �Polifonia dyz�r�she e Shqip�ris� Jugore�, Tiran� 1989; Tole Vasil.S, �Folklori muzikor-polifonia shqiptare�, SHBLU 1999, Tole Vasil. S, �Folklori muzikor-struktur� dhe analiz�, SHBLU 2000.

T�rhot�:

Shiko fjal�n glyra.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� C�rrik.

T�rrt�re:

Shiko fjal�n g�rreza.
Enci. N� k�t� trajt� e gjejm� ne arb�resh�t e Italis�.

Ting�za:

Veg�l popullore e gjinis� idiofone.
Enci. Sipas Sokolit: ting�zatp�rb�hen nga dy disqe t� rrumbullakt� prej metali, paksa t� kup�zuara p�rbrenda, me ng anj� vrim� n� mes, e cila p�rshkrohet nga nj� lidh�se. Zakonisht ting�zat p�rdoren nga valltar�t p�r t� theksuar l�vizjet koreografike. Jan� p�rdorur edhe n� ahengun shkodran.

Titaroti:

Veg�l muzikore popullore aerofone.
Enci. Titaroti �sht� fyelli pa vrima i arb�resh�ve t� Italis�. Titaroti punohet nga l�kura e njom� e g�shtenj�s n� koh�n e pranver�s.

Tok�za:

Mjet paramuzikor i gjinis� idiofone.�
Enci. Ajo �sht� nj� ras� guri e gjat�.� Sipas Sokolit: tok�za mund t� jet� nd�rtuar edhe nga nj� pllak� druri e fort�. Tok�za varet me litar n� nj� tra dhe goditet me nj� mjet t� fort� p�r t� prodhuar tingullin. Ka q�n� p�rdorur kryesisht p�r q�llime utilitare. Tek arb�resh�t e Italis� e gjejm� m� fjal�n troka.

Topuz:

Shiko fjal�n �omange.

Toske:

Shprehje e praktik�s muzikore popullore.
Enci. Toske do t� thot� qe krijimi muzikor popullor dhe m�nyra e interpretimit t� tij jan� ngaTosk�ria. Shiko toske polifonia.

Toske iso-polifonia:

Nj�ra ndarje e iso-polifonis� shqiptare.
Enci. P�r iso-polifonin� toske do t� theksonim se ajo k�ndohet nga krahu i djatht� i lumit Vjosa e deri n� Shkumbin. Muzika iso-polifonike e P�rmetit, Leskovikut, Kolonj�s, Kor��s, Devollit, Mokr�s, Oparit, Skraparit, Shpatit, Myzeqes�, Librazhdit, Gramshit, Beratit na paraqiten pak a shum� si nj� tem� me variacione, ku tema �sht� tipi tosk i polifonis�. Iso-polifonin� toske e gjejm� edhe jasht� kufijve shtet�ror� t� Shqip�ris�, n� t� quajtur�n �Maqedoni toske�, ku futen shqiptar�t q� banojn� n� pjes�n lindore t� liqenit t� Presp�s, n� bregun per�ndimor t� liqenit t� Ohrit dhe n� an�n e majt� t� Drinit t� Zi n� rrethin�n e Strug�s t� cil�t k�ndojn� me nj�, dy dhe tre z�ra. Konkretisht n� fshatrat Fr�ngov�, Ladorisht (Radonisht), Kolisht, Zagrajani, fshatra t� cil�t jan� n� drejtim t� Mokr�s s� sip�rme; n� fshatrat e Presp�s-Kranj�, Arvat, G�rncan, Belloceika e poshtme, Belloceika e sip�rme, Nakolec, Lubojna, Asamati q� shtrihen n� zon�n gjeografike n� kufi me Shqip�rin� dhe Greqin� dhe q� njihen n� popull p�r k�t� fakt edhe me emrin �treshi�; si dhe n� rrethinat e Manastirit (Bitol�s) si n� fshatin Kishof etj. Tipi tosk i iso-polifonis� konstatohet edhe p�r �am�rin�. Ashtu si dhe n� iso-polifonin� labe, iso-polifonin� toske e konstatojm� si tek burrat ashtu edhe tek grat� dhe gati n� t� gjitha llojet e gjinive, duke filluar nga krijimet poetike me ngarkes� mitologjike e rituale, vallet, baladat e k�ng�t historike, lirike, t� dashuris�, t� kurbetit, vajet, bejtet, etj,. Polifonia �sht� k�nduar n� �do vend dhe rast, g�zim apo fatkeq�si. Sipas �abej: melodin� toske t� v�rtet� m� vjen t�a p�rshkruaj m� mir� me dy atributet elegjiake dhe ekspansive�. P�rsa i p�rket polifonis� me vegla n� iso-polifonin� toske, do t� theksonim se ekzistojn� nj� s�r� formacionesh popullore me vegla tradicionale q� luajn� n� polifoni. Shiko dhe �ame iso-polifonia.

Lit: Kruta Beniamin, �Polifonia dy z�r�she e Shqip�ris� Jugore�, Tiran� 1991; Tole Vasil S, �Folklori muzikor-Polifonia shqiptare�, Tiran� 1999 etj.

Tota:

Shiko fjal�n glyra.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur tek arb�resh�t e Italis�.

Totarit�:

Shiko fjal�n glyra.
Enci. N� k�t� form� e gjejm� t� p�rdorur n� Blinisht.

Trakalaku:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �trakalaku� e gjejm� t� p�rdorur n� Thuman�.

Trakaliqe:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �trakaliqe� e gjejm� t� p�rdorur n� Kurvelesh, Kolonj� etj.

Trakalis�:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �trakalis� e gjejm� t� p�rdorur n� Kruj�.

Trakatruke:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �trakatruke� e gjejm� t� p�rdorur n� Borsh t� Sarand�s.

Trak�z:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �trak�z� e gjejm� t� p�rdorur n� Lushnje.

Trakllim�:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �trakllim� e gjejm� t� p�rdorur n� rrethin e Dibr�s.

Transkiptimet e muzik�s popullore:

Pjes� e etnomuzikologjis� shqiptare.
Enci. Botimet e muzik�s popullore shqiptare me transkiptime jan� nj� praktik� e von� e cila i p�rket kryesisht gjysm�s s� dyt� t� shek. XX. N� vitin 1940 kemi librin e par� m� transkiptime k�ng�sh t� titulluar �Lyra shqiptare�, i p�rgatitur nga muziktari Pjet�r Dungu dhe i botuar n� Novara-Itali. M� posht� po renditim k�to tituj kryesor� me transkiptime t� muzik�s son� popullore:

-�K�ng� dhe valle popullore�, me 90 transkiptime, Tiran� 1952; �K�ng� popullore shqiptare t� Kosov�s dhe Metohis�, Prishtin� 1953; �K�ng� popullore dashurie�, me 81 transkiptime, Tiran� 1965
-�250 k�ng� popullore dasme�, Tiran� 1966; �Melodi e valle popullore instrumentale�, Tiran� 1969; �K�ng� nga folklori i ri�, me 205 transkiptime muzikore, Tiran� 1974; �Truall me k�ng��, me 13 transkiptime muzikore, Tiran� 1983; �Rapsodi kreshnike�, me 39 transkiptime muzikore, Tiran� 1983; �K�ng� popullore polifonike�-Tiran� 1984; �K�ng� polifonike labe�, me 208 transkiptime muzikore, Tiran� 1986; �Muzik� popullore instrumentale�, me 93 transkiptime, Tiran� 1990; �Margaritar�t e k�ng�ve t� vjetra popullore�, Prishtin� 1995 (me 105 transkiptime muzikore t� k�ng�ve popullore qytetare shkodrane, elbasanase, kor�are, dibrane, gjakovare, t� prizrenit); �250 k�ng� qytetare shkodrane�, Shkod�r 2000 etj.
Gjithashtu transkiptimet me muzik� popullore i gjejm� t� nd�rfutura edhe n� botimet shkencore t� etnomuzikologjis� si pjes� ilustruese e l�nd�s teorike. K�tu p�rmendim nj� shumic� transkiptimesh q� gjenden n� monografit�:

R. Sokoli, �Folklori muzikor shqiptar-morfologjia�, Tiran� 1965
R.�Sokoli, P.Miso, �Veglat muzikore t� popullit shqiptar�, Tiran� 1991
B.�Kruta, �Polifonia dy z�r�she e Shqip�ris� Jugore�, Tiran� 1991
S.�Shituni, �Polifonia labe�, Tiran� 1991 etj.

Nj� ndihm� t� madhe n� transkiptimetmuzikore popullore kan� dh�n� edhe muziktar�t Mexhit Daiu, Eftim Dheri, Ramadan Sokoli, Lorenc Antoni, Baki Kongoli, Bahtir Sheholli, Spiro Shituni, Beniamin Kruta, Rexhep Munishi, Piro Miso, Ferial Daja etj.

Lit: Ko�a Vangjel, �Folklori dhe shteti�, gazeta �Besa�, 23-25 shtator 1931; Dungu Pjet�r, �Muzika popullore asht p�r mue burim frym�zimi�, tek �Kultura popullore�, 1/1959 etj.

Tre vet�e Dukat�e:

Nj� form� e ve�ant� e t� k�nduarit t� iso-polifonis�.
Enci. Kjo konstatohet vet�m n� fshatin Dukat t� rrethit t� Vlor�s.

Triare:

K�mbor� treshe.
Enci.Triarja �sht� e p�rb�r� nga tre k�mbor� t� futura brenda njera tjetr�s. Shiko fjal�n k�mbora.

Tritonia:

Shkall� muzikore me tre tinguj me an� t� s� cil�s organizohen dhe nd�rtohen melodit� n� folklorin muzikor t� Shqip�ris� Jugore.
Etim: nga greqishtja �tri�=tre tone.
Enci: Tre tinguj nga seria t� mbivendosura n� dy kuinta do t� jepnin tritonin�. Intervali karakteristik p�r tritonin� �sht� sekonda +. N� rastet kur n� shkall�n tritonike mungon ndonj� not� e saj, tritoni quhet triton i gjymt�. Kur flasim p�r munges� note, nuk n�nkuptojm� kurr�sesi notat q� p�rb�jn� non�n (9) e cila p�rcakton edhe shkall�n tritonike.

Llojet e tritoneve:

I�� c-d-g�����������������������1 2 5
II� d-g-c���������������������� 2 5 1
III g-c-d���������������������� 5 1 2

Lit: Kruta Beniamin, �Polifonia dyz�r�she e Shqip�ris� Jugore�, Tiran� 1989; Tole Vasil.S, �Folklori muzikor-polifonia shqiptare�, SHBLU 1999 etj.

Troka:

Shih fjal�n tok�za.
Enci. N� trajt�n troka e gjejm� t� p�rdorur tek arb�resh�t e Italis�.

Trokate:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �trokate� e gjejm� t� p�rdorur tek shqiptar�t e Maqedonis�.

Tupan:

Em�rtim p�r daullen.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� n� Kosov�. Sipas Prof. Sokolit: pavar�sisht nga prejardhja e emrit, vet� lod�rtia (lodra) nuk ka lidhje farefisnie apo bij�rie me timpanin e lasht�sis�. Nd�r t� par�t njoftime p�r p�rdorimin e tupanit n� muzik�n ton� popullore jep Xhovani Sforca m� 1575, gjat� nj� udh�timi t� tij n� lugin�n e Drinit. Mjaft e njohur �sht� p�r p�rhapjen q� ka marr� n� popull, k�nga e titulluar �N� Dardani bjen nj� tupan� e k�nduar nga k�ng�tari nga Tropoja G�zim Nika.

Lit: Sforca Giovanni, �Un viaggio attraverso i Balcani nel 1575�, Siena 1915; Munishi, Rexhep. �Identiteti muzikor�,� Prishtin� 2001, �fq. 184-191 etj.

Tura��:

Shiko fjal�n glyra.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Kuk�s.

Tutra�e:

Shiko fjal�n glyra.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Tropoj�.

Turumbet�:

Shiko fjal�n glyra.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� rrethin e Pogradecit dhe Skraparit.