Enciklopedia - Germa DH

Dhami Roza:

(Pogradec 22.02.1946)
K�ng�tare e njohur e muzik�s popullore qytetare pogradecare.
Enci. Rrjedh nga nj� familje me tradita n� muzik�n popullore. Aktivizohet q� prej vitit 1965, pran� ansamblit artistik t� sht�pis� s� kultur�s �Lasgush Poradeci�-n� Pogradec dhe n� vitin 1968 punon si k�ng�tare profesioniste pran� estrad�s s� qytetit t� Pogradecit deri n� vitin 1990 vit q� del n� pension. Ka k�nduar shum� k�ng� popullore qytetare pogradecare n�n shoq�rimin e sazeve t� qytetit t� drejtuara nga mjeshtri Jashar Nazifi brenda dhe jasht� Shqip�ris� si dhe k�ng�tarin tjet�r pogradecar Ilmi Sulollarin. Nd�r k�ng�t e tyre p�rmendim shum� t� njohur�n �Po bien tre dajre�. P�r ve�orit� e saj t� interpretimit t� k�ng�s popullore �sht� vler�suar nga Kuvendi Popullor i Shqip�ris� me medaljet �Naim Frash�ri�, II-III.

Dhed�gjuesi:

Q�nie mitologjike shqiptare.
Enci. Dhed�gjuesi ose dhev�shtruesi �sht� nj� q�nie mitologjike e cila kishte aft�sin� q� duke v�n� veshin n� tok� d�gjonte a vinte njeri p�r s� largu ose a gj�monin ujrat n� pranver�. Sipas �abej: Dhev�shtruesi paraqitet pjes�risht n� trajt� njeriu, pjes�risht n� trajt� shtaze. Ai gjithmon� shkon shaluar mbi pel�n e pagoj� me emrin Dhamsuta. Me k�t� em�r e gjejm� n� Mirdit�.

Lit: �abej Eqrem, �Studime gjuh�sore-V�, Prishtin� 1975 etj.

Dheri Eftim:

Mbledh�s dhe transkiptues i folklorit muzikor shqiptar i gjysm�s s� dyt� t� shek. XX.
Enci. Eftim Dheri s� bashku me Mexhit Daiun, regjistrohen si nd�r t� par�t mbledh�s dhe transkiptues t� folklorit muzikor shqiptar. Atyre ju njihet merita e hedhjes s� bazave t� arkivit muzikor t� Institutit t� Kultur�s Popullore. Merit� e tyre �sht� gjithashtu edhe botimi p�r her� t� par� i disa transkiptimeve me muzik� popullore shqiptare. Nd�r to ve�ojm� botimin me transkiptime �K�ng� popullore dashurie�, Tiran� 1965 dhe �250 k�ng� popullore dasme�, Tiran� 1966. Shiko transkiptimet e muzik�s popullore.

Artikujt:
�Mbi grumbullimin, p�rpunimin dhe p�rhapjen e muzik�s popullore�, tek �Vatra e kultur�s�, 5/1965

Dhjoli:

Fshm. �sazet�.
Etim: G.Meyer: Huazim dialektor (kryesisht i tosk�rishtes) prej it. Violine. �abej: edhe n� shqipen vjoli e joli fshm. Pran� dhjoli-ve. Huazim modern violin�, prej it. violino. Mund t� ket� hyr� drejtp�rdrejt prej italishtes e venecianishtes.
Enci. Ka nj� p�rdorim shum� t� gjer� n� muzik�n popullore, kryesisht at� qytetare, si n� veri ashtu edhe n� jug t� Shqip�ris�. E gjejm� r�ndom n� folklorin gojor, si n� poezi ashtu dhe n� p�rallat:

����������������������� -� ...Miti la nj� porosi,
����������������������� t� m� qani me dhjoli...
����������������������������������������������� P�rmet

N� p�rall�n �Satohirua� dhe �Violinisti�:
�Dhjolixhit� s`u bin� dot dhjolive, se i verboi�. �Un�- i tha ay - s`dua gj� kafsh� tjet�r po vinj t`u bie nj� her� dhiolivet n� sht�pi t� saj edhe ta� z� nj� �ik� nga dora...Porsa erdhi kyj u ra dhiolivet kaq� mir� sa ajo �upa fjeti dhe kopilja dremiti�.

Lit: Sokoli Ramadan, �Violina dha pararend�sit e saj n� tradit�n popullore�, �Kultura Popullore�, 1/1990; Tole Vasil S, �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1998 etj.

Dhjolixhi:

Muziktari popullor q� luan n� vegl�n e dhjolis�.
Enci. Muzika popullore shqiptare evidenton shum� muziktar� t� shquar popullor� n� k�t� veg�l. I pari muziktar i shquar n� violin� p�rmendet Kralo Berati e pas tij Ndrek� Gjon Teneqeja s� bashku me Marko Kralin, t� dy dhjolixhinj t� ahengut shkodran t� gjysm�s s� dyt� t� shek. XIX. Dhjolixhinj t� d�gjuar kan� q�n� edhe Filip Muzhani (Shkod�r 1892-1953), Hafize Leskoviku e sazeve t� Leskovikut (fillimi i shek. XX); Muharremi i sazeve t� Kor��s; Riza Nebati-Berat; Bido Hajro-Kor��; Kola i Qorres-Shkod�r; Xhemal Muzikanti i sazeve t� P�rmetit (gjysma e dyt� e shek. XX); �er�iz Mehmeti i sazeve t� P�rmetit; Ethem Qerimi etj. P�r ta kemi dhe p�rall�n e titulluar �Violinisti�.

Lit: Gurashi Kol�, Sheldia Gjush, �Ahengu shkodran�, tek alamanaku �Shkodra�, 1/1961, fq. 210; �Mbledh�s t� hersh�m t� folklorit shqiptar�, Vol. I, Tiran� 1961 etj.