Enciklopedia - Germa R

Rac-i:

m.   Harku i lahut�s.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur tek rapsodit� e kreshnik�ve me lahut�. Shiko fjal�n argos.

Raasi:

Shkall� muzikore popullore me origjin� orientale e tipit: sol-la-sib-do-re-mib-fa-sol.
Enci: Sipas R. Sokolit raasi klasifikohet si perdja e kat�rt e ahengut popullor shqiptar i cili gjendet vet�m n� muzik�n e qyteteve t� Geg�ris�, p�rfshi k�tu Shkodr�n, Elbasanin, Kavaj�n, Durr�sin. E r�nd�sishme t� theksojm� �sht� fakti q� pavar�sisht struktur�s s� prejardhur t� shkall�s, formulimet melodike mbi k�t� shkall� n� muzik�n ton� popullore, ruajn� gjurm�t e forta t� origjin�s fshatare t� krijimtaris� muzikore popullore qytetare.

Lit:Sokoli. R, �Folklori muzikor shqiptar-Morfologjia�, Tiran� 1965 etj.

Rapsod:

Muziktari popullor q� k�ndon dhe nj�koh�sisht interpreton n� vegl�n muzikore popullore t� lahut�s.
Enci. Sot kuptimi i fjal�s raspod n� praktik�n muzikore popullore �sht� mjaft m� i gjer�. Zakonisht rapsod�t jan� ajo kategori e muziktar�ve popullore t� cil�t jan� t� lidhur ngusht� me k�ng�timin e �Eposit t� Kreshnik�ve�,� t� epik�s son� legjendare n� p�rgjith�si, por edhe m� gjer�. Rapsod�t mund t� krahasohen me aed�t e Greqis� s� lasht�. N� p�rgjith�si rapsod�t nuk e kan� ushtruar zanatin e tyre me pages�. Nd�r rapsod�t e njohur n� muzik�n ton� popullore p�rmendim: Sali Bajram Krasniqi (1919-1987-Kosov�, Vad Marashi-Puk�, Prendush Gega, Selim Hasani-Vlor�, Dervish Shaqja-Rrushbull, Mato Hasani-Vlor�, Xhebro Gjika-Vlor�; Zef Avdia-Tropoj�, Sokol Arifi-Tropoj�, Lefter �ipa-Himaok Haxhia-Puk�, Sali Mani, Azis Ndreu, Fatime Sokoli, Xhelal Daka etj. Shiko fjal�n lahutar dhe eposi i kreshnik�ve.

Lit: Shantoja Laz�r, �P�r rapsodin Prendush Gega�, tek �Kalendari i vjet�r�-1921, fq. 45-50; �Rapsod� popullore�, Tiran� 1966; �Rapsodi popullor-Selim Hasani�, Tiran� 1966; �K�nga popullore e Selim Hasanit�, Tiran� 1987; Ga�e Bardhosh, �K�nga popullore e lumit t� Vlor�s�, Tiran� 1995; �aushi Tefik, �Fjalor i estetik�s�, Tiran� 1998 etj.

Rexha Fitnete

(Tiran� 03.04.1933) �Artiste e Merituar�-1961.
Nj� nd�r k�ng�taret m� t� shquara t� muzik�s popullore t� Shqip�ris� s� mesme, kryesisht t� muzik�s popullore qytetare tiranase.
Enci. Fitnetja� bie n� kontakt me tradit�n e muzik�s popullore qytetare tiranase n� familjen e saj. Vajza m� e vog�l e Bab Rexh Delis� �Hero i Popullit�, familja krutane e t� cilit njihet p�r vlerat e tradit�s, kultivonte prej shum� brezash k�ng�n popullore. Rreth mosh�s 15 vje�are k�ndon dhe regjistron k�ng�t e para popullore n� Radio-Tirana n�n shoq�rin� e grupit orkestral t� Shqip�ris� s� mesme t� drejtuar nga Muharrem Gura (� 2000) dhe Sk�nder Reka. Orkestrina p�rb�hej nga muziktar�t Sk�nder Reka-fisarmonik�, Liu i Nushit dhe �er�iz Mehmeti-violin�, Reshit Shehu-dajre, Mustafa Zyberi-klarinet�, Riza Selita-kontrabas, Emil Miloti dhe Fadili i Ansamblit t� Ushtris� n� kitar�. Fillimisht fillon pun� si k�ng�tare n� Estrad�n e Tiran�s dhe m� pas aktiviteti i saj si k�ng�tare u zhvillua t�r�sisht pran� A.K.V.P-s� n� Tiran� deri n� daljen n� pension n� vitin 1981. Nd�r k�ng�t m� t� bukura t� k�nduara prej F.Rexh�s p�rmendim: ��Te selvit� e Namazgjas�, �Q�nke veshur me t� bardha�, �Mun aty tek shtat� zymbylat�, �Dy t� bukurat n� nji der� etj. Ka regjistruar rreth 200 k�ng� popullore t� Shqip�ris� s� Mesme. Regjistrimet muzikore t� saj gjenden kryesisht pran� Radio-Tiran�s. Akademik. Prof. �esk Zadeja ka th�n� se sa her� t� degjohet k�nga popullore e Shqip�ris� s� Mesme gjithmon� do t� kujtohet k�ng�tarja Fitnete Rexha.

Lit: Musaj L, �20 vjet me k�ng� n� goj�-Fitnete Rexha�, �tek �Shqiptarja e re�, 4/1974 etj.

Rile:

Veg�l muzikore popullore idiofone.
Enci. Rilja �sht� zile e vog�l bag�tish, p�r qingjat e vegj�l. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Shqip�rin� Jugore. Shiko fjal�n xhing�rime.

�Rinjve grupi�:

Grup i shquar polifonik i qytetit t� Gjirokastr�s i krijuar� n� vitet 1980.
Enci. Grupi p�rb�het nga Arjan Shehu-marr�s, Perlat Meli-kthyes, Mehmet Vishe-hedh�s dhe iso nga Adriatik Cenko, Kastriot Vishe, Jani Hasko, Bajo Koli, Latif Koli, Fitim Cenko. �sht� vazhdues i tradit�s s� t� k�nduarit t� �Grupit t� Pleqve� dhe ve�an�risht i k�ng�ve qytetare tradicionale. Ka nj� aktivitet t� dendur koncertal si brenda ashtu edhe jasht� vendit. Fitues i �mimit p�r �K�ng�n popullore qytetare� n� FFK-Gjirokast�r 2000. Kan� realizuar disa kaseta me k�ng�t iso-polifonike t� qytetit t� Gjirokastr�s dhe m� gjer�. Sot mban emrin �Ergj�ria�.

Riza Ymer

Muziktar i shquar popullor i fillimit t� shek. XX n� qytetin e Gjakov�s.
Enci. Ymer Riza njihet si k�ng�tar i shquar dhe interpretues n� vegla t� ndryshme popullore. Ajo �ka njihet si krenaria e tij ishte formacioni i muzik�s popullore qytetare gjakovare i� p�rb�r� nga sharkia me dymb�dhjet� tela, bugaria, mandolla, violina, defi, harmonika. Nj� pjes� e k�ng�ve q� sot njihen n� Gjakov� si� popullore jan� t� krijuara prej Ymer Riz�s. Krijimtaria e Ymer Riz�s �sht� mbledhur n� v�llimin �Me sharkin� e Ymer Riz�s�. Krahas Ymer Riz�s, n� Kosov� si k�ng�tar� t� shquar p�rmenden edhe Salih e Fezim Krasniqi, Mazll�m Myzeini, Qazim Berisha, Ibrahim Berisha, Tahir Drenica, Bajrush Doda etj.

Lit: �Me sharkin� e Ymer Riz�s�, Prishtin� 1959,1961; Sokoli Ramadan, Miso Piro, �Veglat muzikore t� popullit shqiptar�, Tiran� 1991 etj.

Roka�e:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �roka�e� e gjejm� t� p�rdorur n� Tropoj�.