Enciklopedia - Germa K

Kaba:

e.f., koncerti me vegla i muzik�s iso-polifonike me saze.
Etim. Sokoli R: nga arab. �Khaba� quhen n� arabishte pjes�t instrumentale, q� shtjellohen me l�vizje ritmike t� gjall� si�. Vrapi i kuajve. N� Bullgarishte me k�t� em�r quhet nj� tip Zurnaje�.
Enci. Tek �Fjalori i Gjuh�s s� sotme shqipe�: Kaba,~ja f. sh.~, ~t� muz. Iso me z� t� lart�. Mbaj kaba. Pjes� muzikore popullore, e shtruar, q� luhet zakonisht me g�rnet� ose me violin�. Kaba p�rmetare. Kaba me g�rnet� (me violin� me dajre). Ja mori nj� kabaje. si mb. I trash�, q� i ngjet basit. Z� kaba etj.Kabaja e luajtur me g�rnet� apo me violin�, �sht� llojformimi m� i plot� e i p�rkryer n� muzik�n popullore iso-polifonike me vegla t� Shqip�ris� Jugore, q� mund t� krahasohet fare mir� me koncertin instrumental t� muzik�s s� kultivuar. Ajo �sht� nj�koh�sisht gjini e form� muzikore, e individualizuar dhe autentike, q� shoq�rohet me ve�ori muzikore q� ndryshojn� sipas zonave etnokulturore. N� nj� lloj kuptimi edhe vet� kabaja �sht� pasqyrim i lindjes dhe zhvillimit t� muzik�s popullore iso-polifonike jugore dhe n� ve�anti i p�rsosjes s� k�saj gjuhe muzikore. Sipas nj� v�zhgimi t� b�r� rezulton se kabaja luhet me fyell, g�rnet�, violin�, gajde, buzuk, tambura dhe pip�z. E lidhur ngusht� me formacionet tradicionale popullore, e ato t� m�pastajme (sazet), kabaja p�rfaq�son sot thelbin e repertorit muzikor popullor iso-polifonik. Ajo �ka mund t� themi �sht� se Kabaja nuk �sht� nj� llojformim i ri. Origjin�n e saj n� planin tematik do ta konsideronim dyburim�she:
1. Me origjin� nga muzika me vegla tradicionale. (nj� pjes�she)
2. Me origjin� nga nj� pjes� e muzik�s popullore iso-polifonike vokale e tradit�s.
Kabaja si form� e ekzistenc�s s� iso-polifonis� n� formacionet muzikore me vegla u p�rsos nga sazet e Shqip�ris� s� jugut qysh n� dhjetvje�ar�t e par� t� shek. XX e deri m� sot. N� k�to 100 vjet njihen fare mir� kabat� me g�rnet� n� C t� Selim Leskovikut, Medi P�rmetit, Vangjel Leskovikut (t� gjysm�s s� par� t� shek. XX), si dhe ato me g�rnet� n� Sib t� Usta Laver Bariut, Remzi Lel�s, Lulushit n� gjysm�n e dyt� t� shek. XX. etj.

Lit: Loli Kosta, �Kabaja, �Pararoja�, 7 Shkurt 1976; Loli Kosta, �V�shtrim mbi Kaban� si form� e polifonis� popullore instrumentale�, �N�ntori�, nr. 6, viti 1977; Sokoli R. �Gjurmime folkorike�, Tiran� 1981; Miso Piro, �Format e polifonis� instrumentale n� Shqip�ri dhe marr�dh�niet e saj me polifonin� vokale�, �Kultura Popullore�, 1/1990; Loli Kosta, �Polifonia n� formacionet popullore instrumentale t� Shqip�ris� s� Jugut�, tek �Kultura Popullore�, nr. 1/1991; Tole Vasil S. �Aspekte historike n� evolucionin e muzik�s popullore me vegla t� Shqip�ris� s� Jugut�, Disertacion, Tiran� 1994. Biblioteka e Akademis� s� Arteve;� Tole Vasil S. �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1999 etj.

Kab�z:

Veg�l muzikore popullore aerofone.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Tiran�.
Shiko fjal�n glyra.

Kacaule:

Veg�l muzikore popullore aerofone.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Borsh-Sarand�.
Shiko fjal�n pip�za.

Kacek:

Pjesa e l�kur�s e vegl�s muzikore popullore t� gajdes.
Enci. Kaceku sh�rben si rezervuar i ajrit, i cili m� pas shfryhet prej dy tytave t� gajdes. P�rpara interpretimit n� gajde, gajdexhiu fryn kacekun n� m�nyr� t� nj�trajt�shme me an� t� nj� gypi ushqyes. Kaceku gjat� interpretimit, zakonisht shtr�ngohet fort me krah� pas trupit t� gajdexhiut. Me emrin kacek gjejm� edhe sinonimin e gajdes �n� rrethin e Beratit.

Kafaz:

Pjes� e vegl�s muzikore t� llaut�s.
Enci. Me k�t� fjal� p�rshkruhet dhoma e rezonanc�s n� vegl�n popullore t� llahut�s.

Kajde:

Pjes� muzikore me veg�l, e njohur kryesisht si pjes� baritore, melodi.
Etim. Nga turqishtja.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur vet�m n� mal�sit� e Shqip�ris� Verilindore. Sipas Prof. Sokolit: shumica e kajdeve fillon me disa formula melodike tradicionale, t� cilat gjat� shtjellimit, marrin nj� far� zhvillimi n�p�rmjet variacioneve.

Lit: Sokoli Ramadan, �Folklori muzikor shqiptar-organografia�, Tiran� 1975 etj.

Kaj�-a:

Klithma q� l�shon laraska.

Kajk�-a:

f.       K�ng�.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� veri t� Shqip�ris�. Shiko k�nga.

Kakarashk�:

Laraska q� b�n ka-ka.
Enci. Fjal� p�r t� treguar k�ng�timin e larask�s. E gjejm� t� p�rdorur edhe n� folklorin gojor:

Moj larask� kakarashk�
na k�t� dhemb te drunjt�,
m� jep nj� t� shtrunjt�.

�Kalendari primitiv�:

M�nyr� shum� e vjet�r dhe origjinale� e t� ndarit t� koh�s.
Enci. Paraqitja dhe b�rja e ditur e k�tij kalendari primitiv t� popullit shqiptar �sht� shum� e r�nd�sishme, pasi n� baz� t� tij jo vet�m organizohej jeta dhe koha nd�r shqiptar�t, por nj�koh�sisht pas tij grupohej edhe nj� pjes� e r�nd�sishme e folklorit muzikor popullor� i cili interpretohej n� to. Nd�r k�to festime t� r�nd�sishme muziko-folklorike p�rmendim festimet e �Mjedisit t� Dimrit� dhe �Mjedisit t� Ver�s�, �Dit�n e Sh�ngjergjit� etj. Sipas Zojzit: dy stin�t e m�dha t� vjetit numrojn� nga 180 dit� sejcila�: 180 dit ver� dhe 180 dit dim�n. Nd�r k�to dit nuk numrojm� tri dit�t e festimit t� Sh�ngjergjit dhe dy dit�t e festimit t� Sh. Mitrit ose Shmartit. �Mjedisi i Ver�s dhe ai i Dimrit�� bien p�rkat�sisht n� t� 90 dit� pas Sh�n Gjergjit dhe t� Shmitrit�. P�r konceptin popullor t� t� ndarit t� koh�s ka vet�m dy stin�: vera fillon n� Sh�n Gjergj dhe mbaron n� Sh�n Mit�r; dhe dimri fillon n� Sh�nmit�r dhe mbaron n� Sh�n Gjergj. Kalendari primitiv nuk njeh stin� t� nd�rmjetme. N� Jug t� Shqip�ris�, banor�t pajtonin barinjt� p�r t� kullotur bag�tit� duke u nisur nga k�ta dy orientues baz�.
M� tej �Dit�t e Jav�s� ndahen n�:

E Diel� q� lidhet me Diellin apo Dita e Diellit.
E Hen� q� lidhet me H�n�n ose Dita e H�n�s
E Marta kushtuar Dit�t e Jav�s Zotit Mart.
E M�rkura kushtuar M�rkurit
E Enjte ?
E Premte- Prend�s-Venusit
E Shtuna kushtuar Saturnit.

Koha ndahet n� Dit� dhe n� Nat�, e shprehur n� raportin 1:2 pjes� t� Koh�s p�r secil�n. Dita p�rfshin harkun kohor prej Lindjes s� Diellit deri n� Per�ndim t� tij. N� Shqip�rin� Veriore si nj�si mat�se p�r Dit�n sh�rben Pashi, nd�rsa n� Jug kemi Hostenin, shkopin e gjat� 1.50 m q� sh�rben p�r t� nxitur qet� t� ecin. Nga Lindja e Diellit deri n� Mesdit� kemi tre Pash� Diell, dhe nga Mesdita n� Per�ndim po tre Pash�. Sipas k�saj ndarje t� Dit�s, del q� nj� pashi i takon 1:6 pjes� e Dites ose 1:12 pjes� e Koh�s. (Gjithsej Dita = 6 Pashe*1:12 pjes� e Koh�s=1:2 pjes� e Koh�s). Lindjes se Diellit i paraprijne tre gradacione ose Sfumatura:���

1- �Ferku�
2- �Agzhole�
3- �Zbardhja�

N� Shqip�rin� e Jugut, tre gradacionet e drit�s i gjejm� n� nj� form� tjet�r. Ja si shprehen ato n� k�ng�n popullore t� m�poshtme:

Ki-ki-ki kaposhi i par�,
Ngreu o nuse na ndiz zjarr�.
Ki-ki-ki kaposhi i dyt�.
Ngreu o nuse na laj syt�.
Ki-ki-ki kaposhi i tret�,
Ngreu o nuse na ngri djemt�.

N� rast se tre gradacionet e m�sip�rme mendojm� se ndodhin n� harkun kohor sa �shte nj�sia mat�se baz� (1:12 pjes� e koh�s), at�here �do gradacioni i takon 1:36 pjes� e Koh�s (1:3*1:12 pjes� e Koh�s).� N� Per�ndim t� Diellit kemi p�rs�ri dy Gradacione q� t� �ojn� n� �Sosjen e Drit�s�:

1- �Muzgu�
2- �Errunit�

Duke p�rdorur t� nj�jt�n p�rllogaritje si m� sip�r, at�here �do gradacioni i takon 1:24 pjes� e Koh�s (1:2*1:12 pjes� e Koh�s). Nata p�rfshin harkun kohor prej per�ndimit t� Diellit deri n� Lindjen e Diellit. Meq�n�se n� konceptin popullor t� t�ndarit t� Nat�s nuk kemi t� specifikuar nj� nj�si mat�se, supozojm� q� 1:12 pjes� e Koh�s (pjesa e koh�s q� i takon nj� Pashi), t� sh�rbej� si nj�si mat�se baz� edhe p�r Nat�n.� Hap�sira kohore e Nat�s q� p�rfshin distanc�n nga t� �Errunit� tek �Ferku� �sht� 1:3 (ose 4:12) pjes� e Koh�s ( 1:2-(1:12+1:12). N� foklorin gojor do t� hasim edhe praktikimin e k�tyre gradacioneve, si n� rastin e meposhtem t� shk�putur nga epi me lahut� �Vdekja e Halilit�:

Drit� ka dal�,� dielli s�ka ra,
por ka shkrep� njatje nalt n� bjeshk�.
�
Edhe n� vargjet �Iku nata, agun malet�, t� shk�putura nga nj� k�ng� e�Usta Isuf Myzyrit, v�rejm� p�rdorimin e gradacioneve t� drit�s. N� P�rmet, maja e malit t� Nem�r�k�s (rreth 2485 m lart�si), thirret nga populli� �Maja e Drit�s�. Duhet theksuar fakti se ilir�t e adhuronin Diellin. Sipas Sokolit: rreth Diellit kemi edhe p�rbetimet si: �p�r At� Diell�, �p�r At� Drit� Dielli� etj. Shiko �Mjedisi i Dimrit� dhe �Mjedisi i Ver�s�.

Lit: Zojzi Rrok, �Gjurm�tt e nj� Kalendari Primitiv t� popullit ton��, �Bultini i Institutit t� Shkencave�, Tiran� 1949; Sokoli Ramadan, �Meteorologjia popullore�, gaz. �Z�ri i Rinis�, 1962, 14 Korrik; �Epike Legjendare�, v�llimi i dyt�, �Vdekja e Halilit�, Tiran� 1983; Dedej S, Balli�i A, �Isyf Myzyri�,� ONUFRI 1996; Sokoli Ramadan, �Goj�dhana e p�rrall�za t� bot�s shqiptare�, Tiran� 2000 etj.

Kali:

Pjes� e vegl�s muzikore t� lahut�s dhe �iftelis�.
Enci. �sht� n� form� ure. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Mal�sin� e Madhe.

Kamanec:

Pjes� e vegl�s popullore t� lahut�s.
Enci. Me k�t� fjal� popullir p�rcakton ur�n e vegl�s popullore t� lahut�s.

Kapllama:

Pjes� e vegl�s muzikore popullore t� llahut�s.
Enci. Kapllamaja �sht� pjesa q� mbledh s� bashku rriskat e holla q� rrethojn� an�n e gufuar t� kas�s s� llahut�s.

K�mb�za molose:

K�mb�z ritmike e p�rdorur n� muzik�n ton� popullore q� lidhet me fisin epirotas t� mollos�ve.
Enci. Sipas Prof. Sokolit: midis t� dh�nave t� �muara q� gjejm� n� vepr�n e Ateneut, m�sojm� gjithashtu se nj� nga k�rcimet quhej �mollosik�. K�mb�za molose shifrohet me tre gjat�si t� gjata: - - -.

Lit: �Ilir�t dhe Iliria te autor�t antik��, Tiran� 1965; Sokoli Ramadan, �Gjurmime folklorike�, Tiran� 1981 etj.

Kangjel�:

f.       K�ng�.
Etim. Sipas �abej: nj� fjal� dialektore, s� cil�s prej Shqip�rie duket t�i p�rgjigjet tosk. jugore me kangjel� �me naze me katikule�. N� shqipen emri kangjel� mund t� ket� lidhje me kangj kagj �gjel� q� sh�non sik (Cirka III 233) p�r Puk� e Cordignano po p�r Dardh� t� Puk�s, fjal� q� sigurisht ka t� b�j� me kang� k�ng�, duke q�n� gjeli �k�ng�tori�, khs. k�ndes k�nduos.
�Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur tek arb�resh�t e Italis�.

Kapekipe:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �kapekipe� e gjejm� t� p�rdorur n� Kalan� e Dod�s

Karadyzen:

Veg�l muzikore popullore kordofone, sinonim me tamburan�.
Etim. Sipas Sokolit turko-persiane. Nga bashkimi i fjal�ve kara dhe dyzen.�
Enci. Ka nj� p�rdorim t� gjer� kryesisht si veg�l solistike. Karadyzenin e gjejm� t� pikturuar edhe n� disa� piktura t� piktor�ve t� huaj n� shek. XVIII-XIX. E gjejm� t� nd�rfutur n� folklorin gojor, si p.sh n� balad�n e Ymer Agos:

As buka m� hahet, as vera m� pihet
as karadyzenit s�mi bihet.
Katund, Kor��

Shiko fjal�n tambur.

Karramanc�:

f.       Fyell i bariut, pip�z.
Etim. Sipas �abej: n� shqipen e Kalabris� e te N.Brankati prej Siqelie (Marchiano, Poesie sacre albanesi 26), n� Greqi karramunx� �gajde�.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur tek arb�resh�t e Italis�.

Karramunxe:

Veg�l muzikore popullore aerofone, gajde.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur tek arb�resh�t e Italis�. Sipas �abej: me fjal�n karramunxiar thirret muziktari popullor q� i bije gajdes.
Shiko fjal�n gajde.

Kasnec:

Tellall.
Enci. Kasnec�t ishin transmetues n� popull, n�p�rmjet t� thirrurit me z� t� lart� t� njoftimeve t� r�nd�sishme. Ajo �ka e b�n interesante pun�n e tyre �sht� fakti se gjat� njofimeve, shpesh her�, teksti q� njoftohej p�r popullin k�ndohej nga ana e tyre, n�n shoq�rimin ritimik t� daulles, t� cil�n e mbanin t� varur n� qaf�. N� nj� lloj v�shtrimi, kasnec�t jan� gjys�m muziktar�. Me sa dim� deri m� tani, kasnec�t i konstatojm� n� qytetet e r�nd�sishme t� Shqip�ris� qysh n� shek. XV. N� qytetin e Beratit, kasnec�t kishin edhe organizimin e tyre esnafor, t� barabart� me profesionet e tjera. N� shek. XVI, po n� Berat p�rmenden si shum� t� njohur kasnec�t Abdylazizi, Ramazan Tellali, Hysen Tellali, Me�ja, Jusuf� dhe Hysen Dedja. N� botimin e Zef Jubanit �Canti popolari e rapsodie, Trieste 1871, p�rfshihet edhe k�nga popullore p�r Ibrahim Pash�n (shek.XVI) e cila hapet me vargjet:

Zani i kasnecavet p�rpiqet me gjam�

T� fushavet e t�malevet e th�rret:
Burrat e dheut gati me u bam� nder arm!

Shiko muzika popullore qytetare beratase.

Lit: Jubani Z, �Raccolta di canti populari e rapsodie albanesi�, Trieste, 1871, fq. 56-61; Duka Ferit, �Berati n� koh�n osmane, shek. XVI-XVIII�, Tiran� 2001 etj

Kavall:

Fyell popullor me me regjist�r alto.
Enci. Tek �F.GJ.S.SH� kemi: fyell i madh me tyt� prej druri dhe megoj�z n� trajt� sqepi. Sipas Sokolit: n� Shqip�rin� Veriper�ndimore asht porsi fyelli por me p�rpjestime ma t� m�dha, nd�rsa n� Shkod�r e n� Gjakov� ka goj�z�n n� trajt� sqepi porsi bylbyli. N� Kala t� Dod�s, me fjal�n kavall p�rcaktohet nj� fyell i madh. N� p�rgjith�si populli e quan kavallin fyell me z� t� trash�. Kavalli ka pasur nj� p�rdorim shum� t� dendur n� orkestrinat muzikore popullore t� qyteteve t� Shqip�ris� q�ndrore dhe asaj veriore. E gjejm� t� pasqyruar edhe n� folklorin gojor:

-Dola n� breg me i ra kavallit
q�, po vijn, dy zana malit.
��������������������������Suharek� 1977.

N� Shkod�r n� shek. XX, p�rmenden si muziktar� t� shquar n� interpretimet n� kavall Nush Geci, Gjon Cepi, Simon Shpori etj. Nj� muziktar i shquar popullor pas viteve �50 t� shek. XXn� interpretimin n� kavall ka q�n� Nevruz Tafiri-Elbasan.

Lit: Gurashi Kol�, Sheldia Gjush, �Ahengu shkodran�, tek almanaku �Shkodra�, 1/1961, fq. 210; Daija Tonin, �Formacionet orkestrale n� k�ng�t qytetare shkodrane�, tek �Shkodra-almanak�, 1976 etj.

Ker�imace:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �ker�imace� e gjejm� t� p�rdorur n� Marg�ll�� t� �am�ris�.

Kerka�k�:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �kerka�k� e gjejm� t� p�rdorur n� Devoll.

K�mbor�:

Veg�l e gjinis� idiofone, kryesisht prej metali.
Enci. Forma e k�mbor�ve �sht� kryesisht ajo e konit t� prer�. N� ndonj� rast t� vecant� si� �sht� ai i k�mbor�s p�r dhi t� quajtur rroka�e-Krasniqe, do t� gjejm� edhe form�n� e paralelopipedit. Kemi k�mbor� nj�she dhe dyshe. Dyshet quhen diare. N� ndonj� rast ka edhe k�mbor� treshe apo - triare. Ja si p�rshkruhet n� nj� poezi popullore kjo gj�:

����������...
Pem�t gjith� n� burbuqe,
me sh�ndet robat e kuqe!
Kopet� me k�mbor e zile,
pylli veshur me jeshile.

N� tufat e bag�tive r�ndom kemi t� p�rdorur edhe �dashin e kumon�s�-Mat. N� veri t� Shqip�ris� i gjejm� me emrin kumon�. N� poem�n �Bag�ti e Bujq�sia� e Naim Frash�rit e gjejm� si m� posht�:

N�r lajthi e n� p�r dushnja, nd�r murriza, n� d�llinja,
Bijen zilet e k�mbor�t, dhe fyelli e xhuraja.

Muzika q� l�shojn� zilet dhe k�mbor�t �sht� quajtur �muzika e p�rhershme e fshatrave shqiptare�. E gjejm� edhe n� form�n �Z�ri yt k�mbor�-gjur�.

Lit: Frash�ri Naim, �Vepra 1�, Prishtin� 1978; Kurti Dilaver, �Tradita e Madr�s n� Mat�, �Kultura Popullore�, 2/1986; Tole Vasil S, �Aspekte historike n� evolucionin e muzik�s popullore instrumentale t� Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1994. Disertacion. Biblioteka e AA; Tase Pano, �ǒu k�put nj� yll�, Tiran� 2001 etj.

K�ndi i sazeve:

K�ndi i sazeve �sht� nj� vend q�ndrimi karakteristik n� sht�pit� qytetare dhe fshatare t� Shqip�ris� s� Jugut, t� gjysm�s s� dyt� t� shek. XIX dhe fillimit t� shek. XX.
Enci. N� k�ndin e sazeve q�ndronin dhe luanin muzik� muziktar�t popullor� gjat� ceremonive festive (si dasma, g�zime familjare etj),� q� kishte familja. Zakonisht k�ndi nd�rtohej mbi shkall�t q� t� shpinin n� katin e dyt� t� sht�pis�, me pamje nga divani i katit t� dyt�. K�ndi i sazeve nd�rtohej prej druri, n� form� katrore me p�rmasa 2 me 2 m. N� pik�n m� t� lart� t� tij, zakonisht vendosej i gdhendur n� dru, simboli i muzik�s-bilbili. N� Lunxh�ri k�ndin e orkestr�s e quanin tartaposh.

K�ndoj:

Term i praktik�s muzikore.
Enci. Ja marr ose ja pres me tinguj dhe me fjal� (ose jo), nj� melodie t� caktuar.

K�ng�:

Gjinia m� demokratike e folklorit muzikor shqiptar.
Enci. Sipas �abej: n� Shqip�ri ka k�ng� p�r t� gjitha moshat, shtresat shoq�rore e mjesht�rit�, dhe p�r t� gjitha situatat e jet�s, prej lindjes e gjer n� var. N� jug t� lumit Shkumbin kemi k�ng�t iso- polifonike, n� veri t� Shkumbinit k�ng�t homofonike. K�ng�t i gjejm� me ose pa shoq�rim me vegla muzikore popullore dhe i kemi t� nd�rfutura q� n� k�ng�t e djepit e deri tek gj�ma. K�nga shquhet p�r struktur�n e thjesht� t� nd�rtimit t� saj (zakonisht strof�-refren), por dhe p�r forc�n e madhe komunikuese t� melodis� s� saj. Zakonisht k�ng�t n� jug t� Shqip�ris� zgjatin deri n� kufirin e 3 minutave. N� ahengun shkodran gjejm� k�ng� deri n� 5 minuta. N� veri e gjejm� n� form�n kajk�. Tek arb�resh�t e Italis� n� form�n kangjel� dhe k�ndim�z. E gjejm� t� nd�rfutur edhe n� let�rsin� shqipe. Kemi nj� s�r� veprash, q� i referohen K�ng�s q� n� titullim,� si tek:

- K�nga e Pal Golemit, Fjalori i Katalanos ���������������� 1694
- K�nk�z� t� pleq�ris�, Nicolo Figlia ������������������������� 1769
- Kang�t e Milosaos, Jeronim de Rada���������������������� 1836
- Kang�t e Serafina Topis�, Jeronim de Rada 1843
- K�nkat e luft�s, Zef Skiroi��������������������������������������� 1897
- Kancioneri shqip, A.Santori������������������������������������� �� ?
- K�nka e sprasme e Bal�s, G. Dara (i Riu)��������������� 1906
- Kang�t shqipe, Hil Mosi������������������������������������������ 1909
- Kang� popullore gegnishte, Vin�ens Prenushi���������� 1911
- Psallme Murgu, Asdreni������������������������������������������� 1912
- Kang�?!, Dh. Shuteriqi�������������������������������������������� 1935-1936
- Vargjet e Lira, Migjeni��������������������������������������������� 1936
- Lahuta e Mal�sis�, Gjergj Fishta������������������������������ 1937 (me 22 K�ng�)
- K�ng� e Britma nga qyteti i djegur,Mitrush Kuteli������ 1944

N� muzik�n e kultivuar, kompozitori A.Pe�i ka shkruar vepr�n p�r v.cello e piano t� titulluar �K�nga e thyer�. Gjithashtu Shkrimtari I.Kadare ka nj� tregim t� titulluar �K�nga�. Tek vepra e Konic�s e gjejm� edhe n� form�n k�ng�z�.

Lit: Harapi Tonin, �Kur interpretojm� k�ng�t e popullit�, gaz. �Z�ri i popullit�, 1974, 17 janar; �abej Eqrem, �Studime gjuh�sore -V�, Prishtin� 1975; Tole Vasil S, �Muzika dhe Let�rsia�, Tiran� 1997; �aushi Tefik, �Fjalor i estetik�s�, Tiran� 1998 etj.

K�ng�t e rusicave:

K�ng� rituale n� grup� t� cilat k�ndoheshin n� fund t� muajit Maj.
Enci. Sipas Mitkos: dita n� gjysm�n e dyzet dit�ve pas pashk�s s� madhe, gjat� s� cil�s b�heshin ceremonira. I gjejm� t� p�rhapura kryesisht n� jug t� Shqip�ris�. N� veri i konstatojm� me emrin �rr�shajat�. Pavar�sisht ndonj� ngjyrimi t� krishter�, thelbi i k�tyre ritualeve �sht� shum� i lasht� dhe lidhet me varimin e n�n�s s� Diellit.� Sipas Haxhihasanit: duhet t� kemi t� b�jm� me rite t� lashta , me kultin e t� vdekurve, sidomos me flijimin e nj� hyjnie t� bujq�sis� e blegtoris�, me ringjalljen si forc� t� pjelloris� s� tok�s dhe gj�se s� gjall�. Ja nj� k�ng� popullore e rusicave:

Rusica, Rusica,
na d�rgoi Rusica
p�r nj� do�k� miell,
ta b�jm� kula�e,
ta b�jm� poga�e
t� ftojm� Ristoz�,
Ristozi na ndiht�!
Qirie elejson!

T� k�saj natyre dhe me nj� p�rhapje mbar� komb�tare jan� edhe k�ng�t e Llazoreve t� cilat festoheshin n� mes t� Prillit.

Lit: Sokoli R, �Kang�t rituale n� t� kremtet vjetoret� popullit ton�, tek �Studime filologjike�, 4/1964; Tirta Mark, � Kulte t� bujq�sis� dhe blegtoris� n� popullin ton�, tek Etnografia shqiptare�, IX/1980; Mitko Thimi, �Vepra�, Tiran� 1981; �Lirika-I�, Tiran� 1986 etj.

K�ng� me grik�:

K�ng� iso-polifonike e grave t� qytetit t� Gjirokatr�s. Njihen me k�t� em�rtim p�r shkak t� m�nyr�s s� k�ndimit �me grik�.
Enci. Sipas Krut�s: struktura e k�ng�s p�rmban shum� gorgezhe grykore t� ngjashme me stilin e k�ng�ve t� �jodel-it�. Lidhur me p�rhapjen e tyre, kryesisht i hasim n� k�ng�t e grave gjirokastrite t� lagjeve Dunavat dhe Manalat.

Lit: Kruta, Beniamin �Polifonia dyz�r�she e Shqip�ris� Jugore�, Tiran� 1991 etj.

K�ng� kanagjeqi:

K�ng�t e dasm�s q� k�ndohen n� sht�pin� e nuses.
Enci. Me k�t� em�r i gjejm� t� p�rdorura n� Podgur t� Kosov�s.

K�ng� mledhie:

K�ng� ahengu.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Podgur, Kosov�. Shiko fjal�n ahengu.

K�ng� me tepsi:

K�ng� karakteristike t� Shqip�ris� veriore.
Enci. K�ng�t me tepsi jan� nj� tip i ve�ant� k�ng�sh, ku k�ng�tarja shoq�ron melodin� e k�ng�s s� k�nduar prej asaj vet� me nj� tepsi q� e rrotullon pareshtur deri n� fund t� k�ng�s. Zakonisht tepsia �sht� nj� tepsi bakri q� rrotullohet mbi nj� sof�r buke. E gjejm� t� p�rhapur n� Mal�sit� e Veriut, Plav�, Guci etj.

K�ng�t popullore t� p�rpunuara:

Enci. Ajo �ka duhet t� pohojm� qysh n� fillim �sht� fakti se praktika e p�rpunimit t� k�ng�s popullore shfaqet si fenomen i ri i tradit�s son� muzikore, rreth fundit t� shek. t� XIX, kur duken edhe tendencat e para p�r adaptimin e gjinive e formave t� muzik�s s� kultivuar n� Shqip�ri. Shkodra, qyteti i cili ka nj� vend shum� t� r�nd�sish�m n� formimin e kultur�s son� muzikore, u b� vendi ku krahas t� tjerash u konstatuan p�rpjekjet e para t� krijimit dhe formimit t� k�saj tenedence mjaft t� r�nd�sishme n� krijimtarin� e re muzikore shqiptare. Muziktari m� i r�nd�sish�m i koh�s, Palok� Kurti (1860-1920), ishte ai i cili shfaqi n� t�r� veprimtarin� e tij formimin dhe shijen e p�rzgjedhur t� nj� muziktari t� tipit popullor. K�shtu, orientimi i p�rher�sh�m nga k�nga popullore paraqitet si nj� shprehje organike e portretit t� tij artistik. M� konkretisht, k�nga popullore shkodrane p�rcakton t� dy fushat kryesore t� veprimtaris� s� Kurtit:S� pari ai krijoi shum� k�ng� t� tipit t� ahengut shkodran, (n� lidhje me numrin e tyre takohen mendime t� ndryshme: her� i referohen 17 dhe her� 20 k�ng�) midis t� cilave m� t� njohurat jan�Marshalla bukuris sate�, �P�r mue paska ken kysmet�, �Nj� k�llef me ar ta �ova�, etj. Fenomeni i ri q� shfaqet n� to ka t� b�j� si me p�rmbajtjen e teksteve, ashtu edhe me aspektin muzikor. P. Kurti formuloi vet� vargje t� nj� fryme poetike, n� ndonj� rast edhe me theks social, duke u shk�putur k�shtu nga p�rmbajtja shpesh her� e r�ndomt�, p�r nj� pjes� k�ng�sh t� ahengut qytetar. N� aspektin muzikor, tek k�ng�t e tij v�rehen p�rpjekjet e para p�r shkarkimin e teprimeve t� ndikimit oriental dhe nj� lloj ndjesie p�r qart�si forme, p�r inkuadrim ritmik dhe nj� ndjeshm�ri e brend�shme ndaj harmonis� klasik�. S� dyti, element� t� nj� karakteri p�rpunues t� tradit�s s� k�ng�s popullore qytetare shfaqen m� qart� n� adaptimet e tij instrumentale t� k�ng�s s� ahengut. Palok� Kurti ka l�n� dy potpuri p�r formacion frymor-band�, t� titulluara �Arg�timet muzikore t� st�rgjysh�rve tan��, n� baz� t� t� cilave q�ndrojn� nj� seri k�ng�sh t� nxjerra nga repertori i ahengut. Potpurit� i n�nshtrohen konceptit formal t� suit�s, pra renditjes s� k�ng�ve sipas parimit t� kontrastit dinamik, ritmik, etj. Adaptimi, ndon�se i thjesht� (m� shum� nj� harmonizim dhe orkestrim i thjesht�), n� k�t� rast na jep shembujt e par� t� nj� varianti p�rpunues t� tradit�s sipas principeve t� harmonis� dhe form�s klasike etj. Gjat� gjysm�s s� par� t� shek. XX p�rpjekja m� serioze e p�rpunimit t� k�ng�s popullore shfaqet n� krijimtarin� e muziktarit franceskan pader Martin Gjoka.(1890-1940). Martin Gjoka (1890-1940). Lind n� Tivar dhe vdes n� Shkod�r. M� 1905 kryen shkoll�n e mesme t� urdh�rit fran�eskan n� Shkod�r. Aty m�son edhe pianon, violin�n e flautin. Studimet e larta teologjike i kryen n� Tirol, Austri, t� cilat i p�rfundon m� 1912. Aty shpallet �Mjesht�r� n� muzik� dhe nj�koh�sisht thellon njohurit� mbi kompozicionin n�n drejtimin e Hartman Ander Lan. M� 1913 kthehet n� Shkod�r dhe em�rohet m�sues i shkoll�s fillore e m� pas n� gjimnazin �Illyricum�. M� 1917 themelon nj� kompleks vokal e instrumental t� qytetit, e pask�taj� orkestr�n frymore t� gjimnazit ku ishte m�sues i historis� dhe gjeografis�. Kjo �sht� edhe periudha m� e r�nd�sishme e krijimtaris� s� tij muzikore. M� 1919 kompozon vepr�n p�r orkest�r simfonike �Dy lule mbi vorr t� Sk�nderbegut�,� m� 1913-1920 �Album p�r Harmonium� me 24 pjes�, m� 1915-1917 vepr�n dramatike p�r vokal e orkester mbi libret t� At Gjergj Fisht�s �Juda Makabe�(me tre pjes�)� dhe melodram�n �Shqyptarja e qytetnueme� me libret t� Leonardo de Martinos. Gabimisht deri m� tani ky libret i atribuohej Shtjefen Gje�ovit. Dor�shkrimi i fundit �Rapsodia mbi k�ng� popullore shqype� i p�rket vitit 1922. Nd�r t� tjera p�rmendim edhe shum� k�ng� origjinale dhe p�rpunime k�ng�sh popullore ve�an�risht ato t� Mal�sis� s� Madhe si dhe balad�n �Gruaja shqyptare�, koralen �O ata t�lum�t� dhe �P�rmbi lum t� Babilonit�. N� Arkivin e Shtetit (Dosja M. Gjoka), ruhen disa partitura shum� interesante n� form�n e punimeve t� tipit laboratorik, ku autori duket se k�rkon t� p�rvet�soj� mjesht�rin� e p�rpunuesit. Interes t� ve�ant� paraqet fakti q� Gjoka shk�putet krejt�sisht nga praktika e k�ng�s qytetare t� ahengut, duke iu drejtuar folklorit fshatar (kryesisht epik�s popullore t� rrafshit t� Dukagjinit), tek i cili ai� sheh mesa duket tradit�n e v�rtet� shqiptare. Krijimi koral �O ata t�lum�t� nuk p�rb�n gj� tjet�r ve�se nj� p�rpunim kat�r z�r�sh t� k�ng�s popullore �O e mira te pojata�, duke iu p�rmbajtur me konsekuenc� trajtave harmonike dhe ritmike t� materialit t� shfryt�zuar dhe nd�rkoh� duke synuar nj� ridimensionim t� saj n� pik�pamje t� form�s� (nj� tri-pjes�sh i madh) dhe nd�rtimit t�kulminacioneve. M. Gjoka, gjithashtu, na jep variantin e par� t� k�ng�s popullore �Kenkan mbushun bjeshk�t me bor�, p�r t� cil�n ekziston gjithashtu edhe nj� partitur� e tipit t� p�rpunimit koral. Krahasuar me Palok� Kurtin, Gjoka b�n nj� hap t� ndjesh�m p�rpara edhe p�rsa i takon shfryt�zimit t� k�ng�s popullore n� format muzikore instrumentale. �Rapsodia mbi kang� popullore shqype� (1922), si e para vep�r e llojit n� Shqip�ri, na sjell edhe shembullin m� t� spikatur t� koh�s p�rsa i takon shfryt�zimit t� k�ng�s popullore n� kushtet e formave dhe formacioneve instrumentale (kompozuar p�r orkest�r frymore). Kompozitor� t� tjer� q� mund t� p�rmenden gjat� gjysm�s s� par� t� shek. XX jan� Thoma Nasi dhe Kristo Kono. Thoma Nasi (1892-1964) e ka p�rpunuar k�ng�n popullore kryesisht n� fush�n e muzik�s instrumentale. Pavar�sisht se veprat paraqiten si krijime origjinale, n� thelb ato jan� t� q� gjitha t� mb�shtetura n� materiale folklorike dhe n� nj� far� m�nyre mund t� trajtohen si forma t� p�rpunimit instrumental t� l�nd�s burimore. B�het fjal� p�r kat�r miniatura t� shkruara p�r flaut (ose p�r violin�) dhe piano, t� titulluara �Bilbili�, �Fyelli i bariut�, �Kat�r valle� dhe �E qara�, k�to dy t� fundit si p�rpunime t� muzik�s popullore me vegla. Elementi burimor n� t� gjitha rastet fiton trajta t� reja n� saje t� p�rshtatjes instrumentale dhe harmonizimit klasik. Nga Kristo Kono (1907-1988),� vlen t� p�rmenden prej tij tri k�ng�t e krijuara p�r Tefta Tashko Ko�on gjat� periudh�s 1933-36:� �Kur m� vjen burri nga stani� me tekst popullor nga arb�resh�t e Greqis�, �Fol e qesh moj sy larushe� me tekst nga Milto S. Gurra dhe �Mes holl� k�putura� me tekst nga Lasgush Poradeci. Q� t� treja paraqiten si variante t� p�rpunimit p�r soprano e piano t� materialeve� folklorike t� shfryt�zuara. Pavar�sisht gjuh�s s� thjesht� t� p�rdorur, tek Kono mund t� thuhet se takohet p�r t� par�n her� interesi p�r krijimin e nj� repertori t� lirik�s vokale, si edhe d�shira p�r nj� p�rshtatje t� till� t� k�ng�s popullore. K�tu duhet t� p�rmendim edhe disa p�rpunime t� b�ra nga disa kompozitor� t� huaj n� vitet �40. K�to p�rpunime lind�n p�r shkak� t� vler�s dhe fam�s q� kishte marr� kryesisht n� per�ndim, folklori shqiptar n� p�rgjith�si, e n� ve�anti ai muzikor. N� nj� shembull t� regjistruar pran� �ODEONIT� kemi� diskun q� mban numurat ab 57-58 me titull: �Xhixha-xhixha, xhixhillon� nga D.G.Kiriac (k�nduar nga nje pjese e korit te shkolles Normale Femnore te Korces drejtue prej Maestro Z. Sotir V. Kosmos); si dhe k�ng�t � Kendona Bilbil� dhe �Le te vrapojme�, n�n interpretimin e nj� pjese e korit te shkolles Normale Femnore te Korces drejtue prej Maestro Z. Sotir V. Kosmos etj. Pas viteve �50 t� shek XX, vihet re tendenca e zgjerimit t� repertorit t� k�ngeve popullore t� p�rpunuara, si dhe atyre krijimeve me frym� popullore, te cilat kan� kompozitor por q� p�r shkak t� p�rhapjes s� tyre mbar�komb�tare njihen si popullore. Nd�r to p�rmendim: �Erdh pranvera�-Pjet�r Dungu; �Lumja un� p�r ty�-L. Lekaj; �Te kroni�-M.Xhediku; �Lule bor�-S.Gjoni;� �Oj O�e�-Tish Daija; ��ili syt� se du me t�pa�-�esk Zadeja; ��u�urrushja�-Ramadan Sokoli etj. Shum� k�ng� t� k�saj natyre, jan� edhe ato t� kompozuara nga kompozitor�t kosovar� si p.sh: �Baresha�, e k�nduar nga Nexhmije Pagarusha me muzik� t� Rexho Mulliqit; �Zambaku i Prizrenit�-Akil Koci; �Tr�ndafilat e Gjakov�s�-Esat Rizvanolli; �Djem e vajza�-Vin�enc Gjini; �O moj bukuroshe�-Zef Tupeci; �Prishtin�s�-Sevime Kabashi etj. Nd�r kompozitor�t dhe muziktar�t� shqiptar� q� kan� p�rpunuar thell�sisht k�ng�n popullore shqiptare p�rmendim �esk Zadej�n, Tish Dain�, Limoz Dizdarin, Gjon Simonin, Aleksand�r Pe�in, Milto Vakon, Agim Krajk�n, Xhemal Lacin etj. Nj� ndihm� t� madhe n� zhvillimin e k�saj gjinie ka dh�n� veprimtaria artistike e A.K.V.P-s� n� Tiran�, i cili rregullisht deri n� fund t� viteve �80 ka organizuar festivale t� k�ng�s popullore t� p�rpunuar. Shiko fjal�n A.K.V.P

Lit: �Vdiq muzikanti Palok� Kurti�, tek �Agimi�, vjeti II, janar, fq. 132; Krantja Mustafa, �Folkloriz�m dhe form� nacionale n� muzik�, �N�ndori�, 1/1954; Sokoli Ramadan, �Mbi disa ��shtje t� folklorit muzikor�, �N�ndori�, nr. I posa��m, v. 1957; Gjata Trim, �Mbi krijimin e gjuh�s muzikore nacionale dhe disa ��shtje t� studimit t� folklorit�, tek �N�ndori�, 9/1960; Bala, V. �Palok Kurti-muzikanti i par� shqiptar�, gaz. �Drita�, 1961, 1 Janar; Kongoli Baki, �P�r nj� zhvillim t� m�tejsh�m t� folklorit e t� krijimtaris� popullore�, �N�ndori�, 1961, nr. 5; Paparisto Albert, �T� mb�shtetemi edhe m� fort n� pasurin� muzikore t� popullit ton�, �N�ndori�, 1961, nr. 8; Zadeja �esk, �Folklori yn�- burim i pashtersh�m frym�zimi, p�r veprat tona muzikore�, gaz. �Drita�, 1965, 5 Shtator; Dheri Eftim, �Mbi grumbullimin, p�rpunimin dhe p�rhapjen e muzik�s popullore�, Vatra e Kultur�s, 1965, nr. 5; Simoni Gjon, �Si duhet shfryt�zuar folklori n� krijimin e k�ng�ve�, tek �Vatra e kultur�s�, 1/1970; Shllaku L, �Palok� Kurti- figur� e shquar e muzik�s son� popullore�, gaz. �Bashkimi�, 1970, 31 dhjetor; Kalemi Spiro, �P�rpunimi i k�ng�s popullore�, gaz. �Drita�, 1971, 21 shkurt; Zadeja �esk, �Disa probleme p�r krijimin dhe p�rpunimin e k�ng�s s� re popullore�, �Z�ri i Popullit�, 1979, 11 dhjetor; Zadeja Tonin, �Mbi krijimtarin� muzikore t� Palok� Kurtit�, �N�ndori�, 12/1980; Xhokaxhiu Kristofor, �Arritje dhe k�rkesa p�r k�ng�n popullore t� p�rpunuar�, gaz. �Bashkimi�, 1981, 14 shkurt; Sata Loro, �Zemra e atdhetarit t� k�ng�s-Palok Kurtit�, tek �Bashkimi�, 1990, 7 Janar; Munishi Rexhep, �Mbi fenomenin e k�ng�ve tona t� reja�, �Gjurmime Albanologjike�, Folklor dhe Etnologji, XXI-1991 etj.

K�nga e Tan�s:

Balad� popullore q� b�n fjal� p�r komunikimin mes njer�zve duke p�rdorur si mjet komunikimi mesazhin q� buron prej tingujve t� vegl�s popullore t� fyellit.
Enci. N� jug t� Shqip�ris� e njohim me emrin �k�nga e Tan�s�, kurse n� veri dhe Kosov� me emrin �kajka e �obanesh�s�. P�rgjith�sisht njihet si �k�ng� barinjsh�. Sipas Haxhihasanit: n� qend�r t� saj q�ndron motivi universal i mitit t� muzik�s, i kultit t� saj si art, � por dhe si mesazh i ve�ant� informacioni. N� k�t� kontekst, kjo k�ng� e cila b�n fjal� p�r p�rdorimin e muzik�s si gjuh�, heq paralele me forc�n e harp�s s� Orfeut, muziktarit t� mitologjis� greke. Sipas Prof. Sokolit: edhe m� p�rpara fyelltar�t e vjet�r t� mal�sive tona mendonin se jonet e fyellit ushtronin ndikim t� dobish�m mbi bag�tit�. Sipas Toles: familjarizimi me gjuh�n e tingujve t� veglave muzikore popullore, si z�dh�n�s i shpirtit njer�zor n� �Balada e Tan�s�,� �sht� nj� tejbartje e mesazhit t� melodis� me fyell n� folklorin gojor, si shembulli m� i mir� i nd�rthurjes s� dy alfabeteve (atij letrar e muzikor), e t� komunikimit mes tyre. Lidhur me p�rhapjen e saj do t� thoshim se ka nj� shtrirje shum� t� gjer� gjeografike, dhe se k�ndimi i saj konstatohet si n� iso-polifoni, monodi, por dhe n� monodi me shoq�rim me vegla popullore. K�t� k�ng� e hasim n� Eube-Greqi, �am�ri, Sarand�, Gjirokast�r, P�rmet, Tepelen�, Vlor�, Fier, Lushnj�, Berat, Skrapar, Gramsh, Kolonj�, Kor��, Pogradec, Elbasan, Dib�r, Kuk�s, Kosov�,� etj. N� fondet e IKP-s� n� Tiran� gjenden rreth 70 variant� t� k�saj k�nge nga e gjith� Shqip�ria. Ja nj� nd�r variantet m� t� popullarizuara t� saj:

Tan�, Tan�, e zeza Tan�,
zgjuaj n�n�n e baban�,
se dh�nt� tona shkuan e van�,
te lisi n� Brekt jan�,
Qen� e Zi t� madh e vran�,
Dashn� Ogi� p�r hell e kan�

Shembuj t� ngjash�m kemi edhe n� ciklin� e Kreshnik�ve n� veri t� Shqip�ris�. Kur duan t�ja prishin gjumin Mujit, nga q� ka ndodhur nj� ngjarje e r�nd�, dikush i bie lahut�s tek koka e shtratit. N� k�t� m�nyr� ai zgjohet natyrsh�m. N� k�to raste p�rdoret si z�dh�n�s instrumental tingulli i lahut�s. N� k�ng�t �Halili merr Rush�n e Krajlit� dhe �Halili i qet bejleg Muj�s�.

1-Ia kan� pru lahut�n prej palnet
edhe zharkun prej gomarit
edhe qime t�kalit t�mazit,
edhe at dorz�n e kish prej thanet.
Merr Sokoli n�dor me i ra,
fort ma mir me goj� po i ndihmon,
n� Jutbin� me Muj�n po fol:

����������.
2-Sa kan� ardh� n�oborr t� kish�s,
ka qit Muja, u paska than�:
-Nji rixha e kam me ju:
nji her� izmin me ma dhane,
sall nji her� po du� me knu,
shoqin tem mrapa s�po e la,
as n�Shqypni, as n� kaurr.
ǒka ka than� Muji me kajk�?

N� mitologjin� greke p�rsa i p�rket komunikimit n�p�rmjet gjuh�s s� tingujve kemi legjend�n e Arionit (rreth vitit 625 p.e.s), poetit dhe muzikantit nga ishulli Lesbos, i cili n�p�rmjet lir�s s� tij komunikoi me delfin�t e detit.

Lit: Sokoli. R, �Vallet dhe muzika e t� par�ve�, Tiran� 1971; �Fjalor i mitologjis�, Tiran� 1987; Haxhihasani Q, �Balada e Tan�s dhe disa p�rkime t� saj ballkanike�, tek ���shtje t� folklorit�, nr. 4, Tiran� 1989; �Epika legjendare�. V�llimi i dyt�, Tiran�, 1983; Tole, Vasil S, �Muzika dhe let�rsia�, Tiran� 1997 etj.

K�ng� t� thmive:

Ninulla, k�ng� djepi.
Enci. Me k�t� em�r i gjejm� t� p�rdorur n� Podgur, Kosov�. Shiko fjal�n k�ng� djepi.

K�nga popullore qytetare durrsake:

Enci. Muzika popullore durrsake p�rfshihet brenda tipareve stilistike t� k�ng�ve popullore t� ahengut t� qyteteve si Shkodra, Elbasani, Kavaja apo edhe Berati. Deri n� dhjetvje�ar�t e par� t� shek. XX nuk ka patur interesime t� drejtp�rdrejta p�r studimin dhe mbledhjen e k�tyre k�ng�ve. Pas �lirimit� kontribute te m�dha� n� mbledhjen e k�ng�s popullore durrsake me shoq�rim me vegla, ka dh�n� Pjeter Dungu, Enver Mara, Mustafa Beqiri etj. Nd�r k�ng�tar�t durrsak� q� kan� k�nduar me origjinalitet k�t� k�ng� p�rmendim: Shazije Dollakun, Qemal K�rtusha-�Artist i Merituar�,� Mustafa Zeqiri etj. Nga repertori i k�nduar nga� Shazije Dollaku shquhen k�ng�t: �Vinte deti tallaz-tallaze�, �Erdh pranvera�, �K�nga e kalas� s� Durr�sit�, �Bes�n kur ta dhash�, �Me mall�ngjim po k�ndon bilbili� t� regjistruara pran� RadioTiran�s. Nga repertori i k�ng�tarit Qemal K�rtusha do t� evidentonim� k�ng�n �Kapidan o djal� i ri�, si dhe �Potpuri� me k�ng� popullore t� Shqip�ris� s� mesme.

K�nga popullore qytetare elbasanase:

Shiko �Myzyri Isyf�, �Zena v�llez�rit�.

K�nga popullore qytetare kor�are:

Shiko �Cilo Qorri�, �Demka & Hajro� dhe �Nure Novruz-Lulushi�.

K�nga popullore qytetare p�rmetare:

Shiko �Bariu Laver�, ��ulli Jorgo�,�Pono�i Qemal�, �Xhemali Mentor�.

K�nga popullore qytetare shkodrane:

Enci. Rrethi i Shkodr�s shtrihet n� veriper�ndim t� Shqip�ris�, duke filluar nga derdhja e Bun�s n� Adriatik, pjesa fushore e N�nshkodr�s, vet� qyteti i Shkodres me rrethinat dhe Mal�sia . Shkodra� kufizohet : n� veri me rrethin e Mal�sise s� Madhe, n� lindje me Puk�n dhe Tropoj�n, n� jug me Lezh�n dhe n� per�ndim me shqiptar�t e Malit t� Zi dhe detin Adriatik. Pozicioni historik, etno-gjeografik, demografik dhe ekonomik i rrethit t� Shkodr�s, i ka dh�n� mund�sin� e nj� zhvillimi t� shumllojsh�m dhe t� pasur te folklorit. Shkodra ndahet n� k�to zona etnokulturore:
1. Kultura qytetare Shkodrane.
2. Folklori dhe kultura e N�nshkodr�s, zona fushore e Zadrim�s dhe Ana e Malit.
3. Kultura muzikore e Mal�sis�, Postrib�s dhe Mal�sis� s� Dukagjinit.
Shiko fjal�n �aheng�, �ahengxhi�, �Alushi Shyqyri�, �Ndoja Bik�, �Miloti Lu�ie�, �shkodrane orkestrina� etj.

Lit: Daija Tonin, �Formacionet orkestrale n� k�ng�t qytetare shkodrane�, tek �Shkodra-almanak�, 1976; Zadeja Tonin, Prendushi Robert, �Probleme t� p�rmbajtjes, t� form�s dhe zhvillimi i tyre reciprok n� k�ng�n popullore shkodrane�,tek �Shkodra-almanak�, 1976; Alibali Isa, �N� Shkod�r t� gjith� k�ndojn�, Shkod�r 1997; Daija Tonin, Zadeja Tonin, �250� k�ng� popullore shkodrane�, Shkod�r 2001 etj.

K�nga popullore qytetare tiranase:

Enci. K�nga popullore qytetare tiranase shfaq t� nj�jtat tipare strukturore dhe organizimi ashtu si pjesa m� e madhe e k�ng�ve qytetare t� qyteteve t� Shqip�ris� q�ndrore dhe veriore. K�ng�t popullore qytetare t� Tiran�s paraqiten gjithmon� me shoq�rim muzikor me vegla. Orkestrina karakteristike p�rb�het nga klarineta, violina, llauta, fisrmonika, darabuka, dajre etj. Ato shquhen p�r frym�marrjen e gjer� poetike, p�r ndjesit� thell�sisht njer�zore, p�r shum�anshm�rin� e gjendjeve shpirt�rore e emocionale si dhe p�r nj� pasuri e begati t� madhe mjetesh shpreh�se melodike, ritmike, harmonike, timbrike e ornamentike.� Bie n� sy� ve�an�risht melodia e tyre mjaft e zhvilluar me ambitus t� gjer�. Nj� rol mjaft t� r�nd�sish�m n� strukturimin origjinal t� k�saj k�nge n� gjysm�n e dyt� t� shek. XX ka luajtur edhe orkestrina popullore e Radio Tiran�s e drejtuar nga Muharrem Gurra, orkestrina e� v�llez�rve Lela, si dhe ansambli artisti folklorik �Migjeni� i drejtuar nga kompozitori �esk Zadeja. Nd�r muziktar�t e shquar t� k�ng�s popullore t� qytetit t� Tiran�s p�rmendim: Bet Shyrben, Dull� D�rhemin, Hysen Zalta, Muharrem Gur�n, Hafsa Zyberin, Ramazan Zyberin, Fitnete Rexh�n, Safete Tosk�n, si dhe m� t� rejat Merita Halili, Valbona Halili, Parashqevi Simaku, Fatma Zyberin, Zina Zdrava etj. Shiko Lela Remzi.

Lit: Lundra. H, �Nga festivali folklorik p�r qarkun e Tiran�s�, gaz. �Z�ri i Popullit�, 1955, 17 Korrik; Prifti, V. �Fetivali lokal dhe l�vizja artistike e diletante n� Tiran�, gaz. �Puna�, 1958, 24 Tetor; Filja Hysen, �V�zhgime rreth folklorit muzikor t� Shqip�ris� s� mesme�, �Kultura Popullore�, 1/1986; Basha Mustafa, �K�ng� q� jan� b�r� masive/ k�ng�t e Muharrem R.Gurr�s�, �Drita�, 1986, 7 shtator; Muharrem Gura, �Kur dy zemra dashurohen�, Tiran� 2000 Sata Loro, �Kel Sata�, Tiran� 2000 etj.

K�nga popullore qytetare vlonjate:

Shiko �Vlora Bilbil� dhe �Vlonjate Trio�.

K�ng� djepi:

K�ng� popullore me nj� z� q� u k�ndohen f�mij�ve deri n� mosh�n 1-vje�are.
Enci. K�ng� e djepit i gjejm� t� k�nduara vet�m nga grat�, kryesisht nga n�nat dhe gjyshet. Nd�rtohen me nj� ambitus brenda oktav�s, n� ritme dy ose tre pjestuese dhe p�rgjith�sisht n� monodi. N� shqiptar�t e Maqedonis� njihen edhe me emrin �luli lulat�. N� p�rgjith�si njihen me emrin ninulla.

Lit: Sokoli Ramadan, �Kang�t e djepit�, gaz. �Shqiptarja e re�, 1962, nr. 7,8 etj.

K�ng�tar:

Muziktari popullor q� interpreton k�ng�t popullore me z�rin e tij.
Enci. Kemi disa lloje k�ng�tar�sh. N� veri t� lumir Shkumbin do t� hasim k�ng�tar� q� k�ndojn� k�ng�n vet�m, pra pa shoq�rim me vegla. K�t� e hasim edhe n� jug t� Shkumbinit, kryesisht n� ninullat, etj. K�tu do t� p�rfshinim edhe k�ng�tar�t e grupeve polifonike t� cil�t interpetojn� s� bashku k�ng�n polifonike si dhe ata t� cil�t k�ndojn� s� bashku n� monodi nj� linj� t� vetme. M� pas kemi simbioz�n muziktar n� veg�l dhe k�ng�tar nj�koh�sisht, si� �sht� rasti i muziktar�ve popullore q� interpretojn� n� lahut�, bakllama, apo �ifteli, t� cil�t luajn� n� veg�l dhe nj�koh�sisht k�ndojn�; kemi k�ng�tar� t� cil�t fillimisht luajn� n� veg�l dhe pask�taj k�ndojn� duke shoq�ruar veten me veg�l (k�tu p�rmendim sazexhinjt� e sazeve t� jugut); si� kemi edhe k�ng�tar� t� cil�t k�ndojn� t� shoq�ruar nga muziktar� t� tjer� n� vegla. N� popull, k�ng�tarin e gjejm� zakonisht t� krahasuar me �bilbilin�, i cili konsoderohet si simboli i t� k�nduarit bukur. Ja si e gjejm� t� p�rdorur n� poezin� popullore.

���� ������������������ - Kallnori kang�tori
���� ������������������ Po na vjen frori
���� ������������������ kangatori e tamlori.�
���������������� �����������������������Ulqin 1976.

Krahas shum� k�ng�tar�ve t� shquar popullor�, si simbol i nj� k�ng�tari t� shquar popullor p�rmendet edhe Mu�oja, k�ng�tari i oborrit t� Ali Pash� Tepelen�s. P�r her� t� par� publikisht rreth Mu�os, ka folur Kristo Floqi n� vitin 1923, i cili gjat� nj� konferenc� mbi muzik�n ton� popullore vler�soi edhe muzik�n dhe z�rin shum� t� bukur t� k�ng�tarit popullor Mu�os, nga Kor�a.

Lit: Floqi Kristo, �K�ng�t e Mu�os�, tek �Shtypi�, 1923, nr. 14, 21 Shkurt etj.

K�ng� trapeze:

K�ng� karakteristike qytetare dy z�r�she e qyteteve t� Beratit dhe Vlor�s.
Enci: Sipas Krut�s: k�to k�ng� jan� praktikuar vazhdimisht nga burrat n� gosti t� ndryshme familjare. Sami Frash�ri thot� se grada e qytetaris� dhe e moralit t� nj� kombi kuptohet nga k�ng�t dhe loj�rat e tij.

K�rnet�:

G�rnet� f. �klarinet�.
Etim: sipas �abej: klarinet� �sht� nj� huazim fare i ri nga it. Clarinetto, k�rnet� g�rnet� �sht� nj� fjal� popullore nga it. Cornetta. Huazim popullor m� i vjet�r �sht� gareta e Buzukut, nga g�rnet� * gerrete, me asimilimin rn:rr:r: E sa ku bane kryq, kur t� bjer� gareta e �prapmeja�� Te kjo fjal� e te g�rneta e sotme shihet sonorizimi i shpeshte i silab�s k�r- n� g�r- n� ball� t� fjal�s; sipas Weigandit 36: konsiderohet fjal� italiane po pa caktuar burimin.
Enci: Klarineta klasike, sot n� muzik�n popullore shqiptare, si rezultat i p�rdorimit dendur t� saj,� realisht �sht� shnd�ruar n� nj� veg�l popullore. Vet�kuptohet se rrug�t e p�rdorimit t� saj nga muziktar�t popullore jan� t� ndryshme nga sa ajo parakupton. Vet� tingulli i �g�rnet�s� popullore �sht� njeri prej ndryshimeve q� kan� ndodhur n� trupin e instrumentit t� temperuar t� klarinet�s, e cila mendohet se ka hyr� n� Shqip�ri n� dhjetvje�ar�t e fundit t� shek. XIX. �G�rneta� p�rdoret kryesisht si veg�l solistike n� formacionet muzikore popullore n� mbar� Shqip�rin�. P�rdorimi i saj q�ndror haset s� pari n� formacionin me vegla t� sazeve t� Jugut, por e gjejm� edhe n� formacionet e tjera muzikore popullore qytetare t� Shqip�ris� q�ndrore dhe veriore. Me p�rdorimin e g�rnet�s n� k�to formacione, gradualisht filloi edhe nj� klasifikim i ri i muzik�s son� popullore. K�tu kemi parasysh krijimin e muzik�s popullore qytetare, k�tij tipi t� ri t� shoq�rimit t� muzik�s tradicionale �a capella�, me vegla si g�rneta. Me g�rnet�n �sht� e lidhur ngusht� njera prej gjinive baz� t� muzik�s popullore me vegla si� �sht� kabaja. Shiko kaba.

Lit: Tole Vasil S, �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1998 etj.

Klithm�:

M�nyr� e k�ng�timit t� zogjve dhe shpend�ve.
Enci. Kryesisht me k�t� fjal� populli p�rcakton �k�ng�timin� e qyqeve, kukuvajkave etj.

Kllap�:

Shiko fjal�n gjuh�za.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Dukagjin.

Kongoli Baki:

(Elbasan 24. 10. 1913 � Tiran� 04. 08. 1980)
Mbledh�s, transkiptues dhe studiues i folklorit muzikor shqiptar i gjysm�s s� par� t� shek. XX.
Enci. Rrjedh nga nj� familje me tradita patriotike. I jati i tij Ali Kongoli ka q�n� pjes�marr�s i kryengritjeve t� pavar�sis� n� vitet 1911-1912. V�llai i Baki Kongolit, deputet n� qeverin� e Fan Nolit. Qysh n� mosh� t� vog�l, n� mjediset e qytetit t� Elbasanit, Baki Kongoli ka q�n� n� kontakt me muziktar�t popullor� t� k�tij qyteti. N� k�t� mosh� i lind edhe pasioni p�r muzik�n. N� vitin 1930 mbaron normalen e Elbasanit. Studimet e larta i kryen n� Itali n� konservatorin e Pavias af�r Bolonj�s, n� deg�n e violin�s n� vitet 1931-1937. Me p�rfundimin e studimeve, n� vitet 1937-1943 kryen detyr�n e pedagogut n� shkoll�n normale t� Elbasanit. M� N�ndor t� vitit 1943 del partizan deri n� �lirimin e vendit. N� k�t� luft� v�llai i tij Xhafer Kongoli �sht� pushkatuar nga gjerman�t dhe v�llai tjet�r Musa Kongoli vdiq n� kampin e p�rq�ndrimit n� Dahau. Mbas �lirimit deri n� Korrik 1947� p�rs�ri pedagog n� normalen e Elbasanit. M� 1947-1951, p�rgjegj�s-shef i muzik�s n� Komitetin e Artit dhe t� Kultur�s dhe m� von� Kryetar i Komitetit t� Kultur�s dhe Arteve. N� vitet 1951-1953 shef muzike n� Radio-Tirana. M� 1953-1956 shef i seksionit t� muzik�s n� Ministrin� e Arsimit dhe t� Kultur�s. M� 1956-1967 zgjidhet sekretar i Lidhjes s� Shkrimtar�ve dhe Artist�ve t� Shqip�ris� p�r muzik�n. M� 1967 caktohet zv/drejtor i Institutit t� Kultur�s Popullore detyr� q� e kryen deri ne vitin 1974 q� del n� pension. Gjat� gjith� periudh�s s� aktivitetit t� tij, e n� ve�anti gjat� koh�s s� I.K.P. zgjeroi interesimet e tija mbi folklorin muzikor t� cilat i pasqyroi n� punimet e tij mbi folklorin muzikor, kryesisht artikuj. Ai kishte lidhje me t� gjith� muziktar�t m� n� z� si� qe rasti i Tefta Tashkos, me t� cil�n kishte korespodenc� t� cil�n e ka ndihmuar me k�ng� burimore popullore. N� fush�n e kompozimit muzikor, Baki Kongoli �sht� autor i rreth 200 k�ng�ve dhe i dy operetave, njera prej tyre �Lulishtja e portokalleve�. Baki Kongoli ka dh�n� nj� ndihmes� t� madhe n� ngritjen e institucioneve t� para muzikore shqiptare si filarmonia, T.O.B, konservatori� shtet�ror etj.

Artikujt:

-�Disa mendime rreth koncertit t� Ansamblit Shtet�ror t� K�ng�ve dhe Valleve Popullore�, gaz. �Drita�, 1961, 26 n�ndor; �P�r nj� zhvillim t� m�tejsh�m t� folklorit e t� krijimtaris� popullore�, tek �N�ndori�, 5/1961; �Me tingujt e lahut�s e t� �iftelis�, gaz. �Drita�, 1961,� 26 mars; �Artistja e Popullit Tefta Tashko Ko�o�, gaz. �Drita�, 1970, 1 n�ndor; �Folklori muzikor n� sh�rbim t� krijimtaris� profesioniste�, gaz. �Drita�, 1970, 15 shkurt; �Folklori yn� muzikor burim i pashtersh�m�, rev. �Ylli�, 1/1970; �Ajo rron midis nesh me z�rin e saj t� bukur�, gaz. �Drita�, 1972, 17 dhjetor; �Jeta aktive e nj� artisti veteran�, gaz. �Drita�, 1972, 3 shtator; �T� ngjallim shijen muzikore mbi baz�n e folklorit tek t� rinjt� dhe pionier�t tan�, gaz. �M�suesi�, 1974, 20 mars etj.

Lit: Krantja Mustafa, �Jubile q� na g�zon� (50 vjetori i dit�lindjes s� kompozitorit Baki Kongoli), �N�ndori�, 11/1963; Avrazi Gaqo, �Baki Kongoli-pun�tor i apasionuar i muzik�s dhe kultur�s son� komb�tare�, �N�ndori�, 9/1973 etj.

Kor�ar�e:

M�nyr� e interpretimit t� k�ng�s apo melodis� popullore.

Kordofone:

Kategori e klasifikimit te veglave muzikore popullore.
Enci. N� k�t� kategori futen vegla popullore si: mitralozi, ting�ringja, tringa, �iftelija, bakllamaja, sharkia, jongari, kalushuni, buzuku, �yri, sazeja, llauta, lahuta, lauria, qemania, kemanxhe etj. K�to vegla i nxjerrin tingujt prej vibrimeve t� kordave t� tendosura.

Lit: Sokoli R, Miso P, �Veglat muzikore t� popullit shqiptar�, Tiran� 1991 etj.

Kor polifonik�:

Grup iso-polifonik.
Enci. Me kor polifonik duhet t� kuptojm� grupin e k�ng�tar�ve t� cil�t s� bashku interpretojn� iso-polifonin� shqiptare. Korin polifonik e gjejm� me dy funksione. Me funksion vet�m muzikor n� k�ng�t iso-polifonike, por dhe n� funksion t� valles kur b�het fjal� p�r vallet e k�nduara labe. Nd�r grupet e shquara t� iso-polifonis� son� p�rmendim grupin e Ne�o Mukos n� vitet �30; grupin e Demir Zykos, grupin e �Pleqve t� Gjirokastr�s�, grupin e Pilurit, B�n��s, Vranishtit, T�rba�it, V�zhdanishtit, Kosin�s, Hormov�s, Lapardhas�, Starjes, Ergj�ria, Dukatit etj.

Kova�i Jashar:

(Bilisht 29.09.1930- � Pogradec 21.08.1992)
Muziktar i shquar popullor n� interpretimet n� g�rnet� nga qyteti i Pogradecit.
Enci. P�rpara se t� m�soj� g�rnet�n, Jashari m�son n� familjen e tij shum� vegla popullore, nd�r to edhe fyejt e ndrysh�m. Ai e ushtroi veprimtarin� e tij si muziktar popullor pran� estrad�s profesioniste t� qytetit t� Pogradecit. Gjat� gjith� koh�s ai drejtoi sazet e qytetit t� Pogradecit, me t� cilat ka marr� pjes� n� veprimtari t� ndryshme si n� F.F.K-Gjirokast�r, n� qytete t� ndryshme t� Shqip�ris�, jasht� vendit si n� Rumani, Gjermani etj. Kontributi i tij kryesor �sht� renditur n� konsolidimin e muzik�s popullore qytetare pogradecare, tiparet e s� cil�s jan� nj� zhvillim logjik i muzik�s polifonike burimore t� fshatrave rreth Pogradecit por dhe m� thell�. P�rve� nj� repertori shum� t� gjer� k�ng�sh dhe vallesh t� interpretuara prej tij, Jashari njihet edhe si autori i kabas� pogradecare n� g�rnet�. Nj� aspekt tjet�r i veprimtaris� s� tij �sht� edhe prodhimi i veglave popullore dhe atyre t� kultivuara si llahuta, fyej, def, lod�r por edhe klarineta. Shiko fjal�n mjeshtrat e punimit t� veglave.

Krakuroj:

Shiko fjal�n krokram�.

Kraja Marie-Paluca

(Zar� e Dalmacis� 24.09.1911 + Tiran� 24.11.1999) - �Artiste e Popullit�-1962.
Enci. N� mosh�n 6 vje�are familja e saj vendoset n� Shkod�r. N� vitet 1926-1928 shkon n� Vjen� p�r shkollim dhe n� vitet 1928-1934 kreu studimet e larta n� konservatorin e Gracit n� deg�n e kantos. M� 1938 kthehet n� Shqip�ri ku dhe fillon nj� aktivitet t� dendur koncertal. Punon pran� Radio-Tiran�s dhe Liceut Artistik m� 1946, m� pas n� ILA dhe TOB ku ka k�nduar q� n� premier�n e par� t� k�tij institucioni. Aktiviteti i saj koncertal fillon m� 1934 s� bashku me pianistin Tonin Guraziu, n� nj� koncert q� kan� dh�n� n� Tiran�. Para k�tij koncerti, Maria kishte marr� pjes� n� �Mbr�mjen e kombeve� n� Vjen� ku kishte p�rfaq�suar Shqip�rin� me interpretimet e dy k�ng�ve popullore �O bilbil, i mjeri bilbil� dhe ��ilni, ju moj lule �ilni�. N� vijim japin koncerte n� t� gjitha qytetet e m�dha shqiptare si Kor�a, Vlora, Shkodra etj. N� k�to koncerte brenda vendit, si dhe n� ato jasht� Shqiperis� si n� Austri, Itali, Gjermani, Hungari e deri n� Kin�, Kore e Vietnam, Marie Kraja k�ndoi si pjes� t� pandar� t� repertorit t� saj k�ng�n popullore qytetare shqiptare.� Repertori i saj i k�ng�ve popullore p�rfshinte tradit�n mbar�shqiptare t� k�ng�s popullore qytetare duke filluar me k�ng�t e qyteteve Pej�, Gjakov�, Shkod�r, Kor��, Berat, Elbasan, Tiran� etj. Nd�r k�ng�t popullore t� k�nduara nga Marie Kraja p�rmendim: ��ila syt� me t� pa�, �Dola n� penxhere�, �Marshalla bukuris� sate�, etj. Regjistrimin e par� t� k�ng�s poppullore e ka b�r� n� pllaka gramafoni n� vitin 1940 me k�ng�n ��ilni ju moj lule�. P�r kontributin e saj n� fush�n e interpretimit muzikor operistik, e n� ve�anti at� t� k�ng�s popullore qytetare shqiptare i �sht� dh�n� titulli �Artiste e Popullit� dhe m� 1996 ai i �Mjeshtrit t� madh t� pun�s�. Krahas Tefta Tashko Ko�os, Jorgjia Truj�s- �Artiste e Popullit� (1909-1994) dhe Gjyzepina Kosturit-�Artiste e Popullit� (1912-1985), Maria Kraja ndihmoi n� formimin e shkoll�s s� interpretimit t� k�ng�s popullore qytetare nga ana e k�ng�tar�ve lirik�.

Lit: Kraja Marie, �Prej nj� �erek shekulli k�ndoj k�ng�t e popullit�, �Kultura popullore�, 1958, nr. 6, fq. 31-39; Gjoka Lola, �Maria Kraja�, gaz. �Drita�, 1962, 18 Mars; Harapi Tonin, �Maria Kraja dhe k�ng�t e saj�, gaz. �Drita�, 1973, 6 maj; Kraja Marie, �Njohja e k�ng�s popullore dhe e interpretimit t� saj�, tek �Vatra e Kultur�s�, 1/1974; Kalemi Spiro, �Interpretimi i k�ng�s popullore nga Marie Kraja�, ��Kultura Popullore�, 2/1986; Gurakuqi Luigj, �Me k�ng�n e popullit�, �gaz. �Bashkimi�, 1988, 21 Gusht; Ko�o Eno, �Tefta Tashko Ko�o dhe koha e saj�, Tiran� 2000 etj.

Krokram�:

Me k�t� fjal� nga populli p�rcaktohet �k�ng�timi� i sorrave.
Enci. N� Lab�ri e gjejm� edhe n� trajtat �krak�rim� dhe �krak�llim�. Tek vepra e I.Kadares� e gjejm� edhe n� trajt�n �kra-kra� dhe �krok�llitje�.

Lit: Kadare Ismail, �Vepra letrare 9�, Tiran� 1989 etj.

Kruta Beniamin:

(Vlor� 1940-� Tiran� 1994) etnomuzikolog.
Enci. N� vitet 1959-1961 kryen studimet pran� konservatorit �Ciprian Porumbescu� n� Bukuresht, studime t� cilat i p�rfundon n� Tiran� m� 1965 n� deg�n e muzikologjis�, me punimin me tem� �Polifonia e Myzeqes�. Prej k�tej fillon pun� si punonj�s shkencor pran� Institutit t� Kultur�s Popullore n� Tiran�. M� 1970 caktohet si p�rgjegj�s i sektorit t� muzik�s dhe koreografis� dhe m� 1993 em�rohet drejtor i k�tij instituti. M� 1983 fiton grad�n e �kandidatit t� shkencave� dhe m� 1985 fiton titullin e �Bashk�pun�torit t� vjet�r shkencor�. Pas vdekjes i jepet titulli i �Drejtuesit t� k�rkimeve�. N� vitet 1971-1982 drejton si pedagog titullar l�nd�n e folklorit muzikor n� Institutin e Lart� t� Arteve. Ishte antar i K�shillit shkencor t� IKP dhe antar i K�shillit Nd�rkomb�tar p�r studimin dhe katalogizimin e muzik�s popullore me q�nd�r n� Bratislav�. Ka marr� pjes� pothuajse n� t� gjitha ekspeditat e kryera n� t� gjith� Shqip�rin� si dhe n� arb�resh�t e Italis� dhe n� Kosov�. Ka regjistruar vet� rreth 5000 nj�si folklorike.

Monografi:� �Polifonia dy z�r�she e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1989.

Artikujt shkencor�: �Polifonia e burrave t� Myzeqes�, �Studime filologjike�, 3/1968; �Polifonia e Skraparit dhe tipologjia e saj�, �Studime filologjike�, 4/1973; �Culadyjare, fyelli i dyfisht� shqiptar dhe disa paralele ballkanike�, �Studime filologjike�, 1/1975; �V�shtrim i p�rgjithsh�m i polifonis� shqiptare dhe disa ��shtje t� gjenez�s s� saj�, �Kultura Popullore�, 1/1980; �Polifonia dy z�r�she e Tosk�ris�, �Kultura Popullore�, 1/1983; �V�shtrim tipologjik i polifonis� labe�,� �Kultura Popullore�, 1/1988; �Vendi i polifonis� shqiptare n� polifonin� ballkanike�, �Kultura Popullore�, 1/1990; �Burdoni-isua n� polifonin� shqiptare dhe disa ��shtje t� gjenez�s�,� �Kultura Popullore�, 1/1991 etj.

Transkiptimet dhe botimet e ndryshme me shembuj muzikor� (me bashkautor�) si:� �K�ng� popullore historike�-Tiran� 1968; �Melodi e valle popullore instrumentale�-Tiran� 1969; �K�ng� nga folklori i ri�-Tiran� 1974; �K�ng� popullore polifonike�-Tiran� 1984, p�rve� dhjetra artikujve popullarizues mbi folklorin n� shtypin periodik shqiptar etj.

Krye�engije:

Neologjiz�m i krijuar nga shkrimtari Ismail Kadare.
Enci. N� vepr�n e tij letrare me fjalen krye�engije n�nkuptohet kryevalltarja. Shiko gjithashtu fjal�n �engi.

Ku�an:

Shiko fjal�n �rraketake�.
Enci. N� trajt�n �ku�an� e gjejm� t� p�rdorur n� fshatin Sohodoll t� Peshkopis�.

Kuj�:

E qar� me ul�rima.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� t� p�rdorur n� Jug t� Shqip�ris�, kryesisht n� Lab�ri. Tek vepra letrare e� I.Kadares� e gjejm� edhe si �kuj� pa z�� apo �kuj� brenda kuj�s�. Ja si e gjejm� n� nj� k�ng� popullore:

Nj� kuje nga Matogjini,
gj�mon Boderi e �ipini,
Than�:-U vra Muhedini,
i pari tek hapej timi,
tek hapej timi e flaka,
n� ato majat e larta,
ku dukej Vlora e Narta

Kukuli�/e-ja:

f.       Qyqja q� kukat, q� b�n b�n ku-ku.
Enci. Sipas Sokolit: thon� se qyqja, ky shpend shtegtar i pyjeve, dikur pask�sh q�n� vash� e urt� sht�piake. Kjo vajz� u shnd�rrua n� shpend pas fatkeq�sis� s� vdekjes s� dy� v�llez�rve t� saj:

O zot m� b�j si �d�shiroj,
Shpend me krah� t� fluturoj,
Male e male t� kaptoj,
Qurkun e Kukun t� k�rkoj.

Kjo goj�dhan� �sht� e p�rhapur n� Jug e Veri. Me kukuli�e e gjejm� t� p�rdorur n� rrethin e Kuk�sit. Arb�resh�t e Italis� Jugore e quajn� qyqen kuk�z.

Lit: Sokoli Ramadan, �Goj�dhana e p�rrall�za t� bot�s shqiptare�, Tiran� 2000 etj.

Kultura popullore:

Revist� shkencore periodike e etnokultur�s shqiptare.
Enci. Revista �Kultura Popullore� �sht� botim i Institutit t� Kultur�s Popullore Tiran�. Numuri i par� i saj doli n� vitin 1980. Prej vitit 1982 botohet edhe nj� version fr�ngjisht i saj me titull �Culture populaire Albanaise�. N� k�t� revist� z�n� nj� vend t� r�nd�sish�m edhe artikujt shkencore mbi etnomuzik�n shqiptare. Me emrin �Kultura popullore�, n� Kosov� botohet nj� revist� q� p�rmban kryesisht material burimor folklorik.

Kumon:

Veg�l muzikore popullore idiofone.
Enci. Me fjal�n kumon e gjejm� n� Veri t� Shqip�ris�, n� jug e gjejm� me emrin k�mbor�.� Kumon�t zakonisht p�rdoren n� tufat e bag�tive, Realisht kumon�t kan� nj� p�rdorim t� gjer� n� muzik�n popullore. Me mjaft interes �sht� goj�dhana nga koha e Sk�nderbeut �Dhit� me kumon� n� qaf�. E gjejm� t� nd�rfutur edhe n� folklorin gojor.

Aq kumon� tingllofshin!
Aq sofra u shtrofshin!

Shiko fjal�n k�mbor�.

Lit: �Gjurmime albanologjike�, 1/1971, Prishtin� etj.

Kungj:

e.m Pjes� e vegl�s popullore t� lahut�s.
Enci. Me kungj, n� praktik�n muzikore popullore t� Tropoj�s, populli em�rton �el�sin e vet�m t� lahut�s.