Enciklopedia - Germa N

Ndoja Bik:

Ludovik Ndoj Gjergji (Shkod�r 13.08.1925) �Artist i Merituar�-1969
K�ng�tar i shquar i muzik�s popullore shkodrane i gjysm�s s� dyt� t� shek. XX.
Enci. Biku (si� e th�rrasin q� t� gjith� n� Shkod�r), gjimnazin e kreu n� shkoll�n e vjet�r �J.Misja�. Lidhur me muzik�n� popullore, ai e filloi k�ng�n q� n� mosh� t� vog�l, por njihet nga t� gjith� se p�r her� t� par� ai k�ndoi n� nj� das�m familjare, shoq�ruar nga nj� prej formacioneve� popullore me vegla t� qytetit t� Shkodr�s, ku drejtonte dhe interpretonte n� fisarmonik� Karlo Radoja. Gradualisht, aktiviteti� i tij u zgjerua dhe m� shum� n�p�rmjet koncerteve q� Biku dha n� t� gjith� Shqip�rin�, si dhe n� ato� jashte shtetit. Ai ka k�nduar nj� num�r t� madh k�ng�sh nd�r t� cilat p�rmendim: � S�ma din hallin qi kam�, �Elbarojen ta pata fal�, �Si dukat I vogel je�, �Jare te due�, etj. N� Shtator 1999, teatri �Migjeni� organizoi 70 vjetorin e lindjes t� Bik Ndoj�s, ku nj� vend t� r�nd�sish�m zuri edhe koncerti me keng� dhe pjes� muzikore popullore nga m� t� zgjedhurat nga repertori i jareve t� kenduara prej tij n� gjith� k�to vite. Bashk� me koleg�t e tij Shyqyri Alushi, Lu�ie Miloti, Xhevdet Hafizi etj. kan� q�n� dhe mbeten� bilbilat e k�ng�s popullore shkodrane. Shumica e regjistrimeve muzikore t� tij gjenden pran� Radio-Shkodr�s dhe RTV Shqiptar.

Lit: Zadeja Tonin, �K�ng�tari popullor Bik Ndoja�, tek �Jeta e re�, 1976, 1 maj; Caka Frano, �Bised� me artistin e merituar Bik Ndoja�, �Z�ri i rinis�, 1979, 8 dhjetor; Agolli Nexhat, �Dialog me artist��, Toena 2000 etj.

Ndreu Aziz:

(Peshkopi 1935-� Peshkopi 2000) �Artist i Merituar�.
Rapsod i shquar n� k�ng�timin dhe interpretimin n� �ifteli.
Enci. Rrjedh nga famile me tradita n� fush�n e k�ng�s popullore. Aktivizohet dendur si muziktar popullor pran� sht�pis� s� kultur�s-Peshkopi. Afirmohet si muziktar popullor n� interpretimin n� veg�l dhe n� t� k�nduar n� shkall� komb�tare, n� �Festivalin e K�ng�s, muzik�s dhe valles�, Tiran� 25-27 N�ndor 1959, ku vler�sohet me �mimin e par� si rapsod popullor. Pas k�saj merr pjes� rregullisht n� t� gjitha F.F.K e Gjirokastr�s dhe at� t� Beratit 1995. Regjistrimet e tij muzikore jan� pran� Radio Televizionit Shqiptar. Nj� nd�r k�ng�t shum� t� njohura t� tij �sht� edhe k�nga e �Hajredin Pash�s�.

Nebeti:

Pjes� e repertorit me vegla t� muziktar�ve popullor� t� Shqip�ris� verilindore, prej Kuk�sit deri n� Peshkopi.
Enci. Sipas Prof. Sokolit: k�to far� pjes�sh p�rb�hen prej gjymtyr�sh e prej frazash me gjat�si t� ndryshme, t� cilat mund t� p�rs�riten disa her�, sipas d�shir�s.

Nevish:

Shkall� muzikore popullore me origjin� orientale e tipit: sol-lab-sib-do-reb-mib. Enci: Sipas R. Sokolit nevishi klasifikohet si perdja e shtat� e ahengut popullor shqiptar i cili gjendet vet�m n� muzik�n e qyteteve t� Geg�ris�, p�rfshi k�tu Shkodr�n, Elbasanin, Kavaj�n, Durr�sin. E r�nd�sishme t� theksojm� �sht� fakti q� pavar�sisht struktur�s s� prejardhur t� shkall�s, formulimet melodike mbi k�t� shkall� n� muzik�n ton� popullore, ruajn� gjurm�t e forta t� origjin�s fshatare t� krijimtaris� muzikore popullore qytetare.

Lit: Sokoli. R, �Folklori muzikor shqiptar-Morfologjia�, Tiran� 1965 etj.

Nina-nana:

�Nina-nanat� jan� k�ng�t popullore q� u k�ndohen f�mij�ve n� djep. Enci. K�to k�ng� k�ndohen kryesisht nga n�nat ose gjyshet. Nd�rtohen zakonisht n� ritme dy dhe tre pjestuese p�r shkak t� melodik�s s� thjesht� q� mbartin kjo e kusht�zuar nga l�vizja ritimike e djepit. N� jug nd�rtohen mbi shkall�t pentatonike nd�rsa n� veri t� Shqip�ris� mbi modet diatonike. N� pik�pamje t� form�s nd�rtohen mbi nj� fjali q� p�rs�ritet m� pas me variacione. Shiko fjal�n k�ng� djepi.

Ninulla:

K�ng� djepi.
Enci. Me k�t� em�r e gjejm� pothuajse n� t� gjith� Shqip�rin�. Shih fjal�t k�ng� djepi dhe nina-nana.

Nok�l-a:

f. lloj lodre.
Enci. Kjo fjal� ka nj� p�rdorim lokal, kryesisht n� Kosov�. Shprehja: Mos ban nokla, me kuptimin, mos luaj me fjal�. Shiko fjal�n lod�ra.

Nure Novruz-Lulushi:

(Kor�� 23.03.1954-� Kor�� � 23.04.1990)
Mjesht�r i shquar n� interpretimin n� g�rnet� n� gjysm�n e dyt� t� shek. XX.
Enci: Lulushi-Nevruz Nure, mbetet ende dhe kujtohet si nj� nga g�rnetist�t m� virtuoz� q� i erdh�n muzik�s me saze pas viteve 70-t�. U formua n� nj� familje muzikant�sh popullor� dhe q� n� vog�li luante n� instrumente si fizarmonika dhe klarineta. M� pas, i p�rfshir� n� �Ansamblin Sk�nderbeu� t� qytetit t� Kor��s, Lulushi luajti pjes�n m� t� madhe t� muzik�s popullore me vegla� t� Shqip�ris� Juglindore. Lulushi, u dallua p�r nj� loj� virtuoze n� g�rnet�, kjo e shoq�ruar me nj� �mb�lsi t� rrall� interpretimi, e cila buronte nga ndjesia e tij e lindur mbi tingullin popullor t� g�rnet�s. Prej shum� vitesh n� muzik�n qytetare t� Kor��s, g�rnetar�t e shquar dalloheshin nga nj�ri tjetri, jo m� shum� nga dallimet e repertorit q� luanin, por nga ve�orit� individuale q� ata implementonin mbi struktur�n e pjes�ve t� njohura popullore. K�shtu, n� shum� raste nj� g�rnetaxhiu nga gjith� jeta e tij i kujtohej vet�m nj� ve�ori q� e kishte vet�m ai, dhe q� kjo e b�nte t� dallohej nga t� tjer�t. Pjesa tjet�r mund t� ishte m� fatlume ose fatkeqe. Atyre m� t� mir�ve vazhdojn� akoma edhe k�saj dite t�u luhen pjes�t, duke i quajtur �sipas Jonuzit�, apo � me gishtin e Qerimit� etj. Lulushi rreshtohet n� maj�n e g�rnetar�ve q� ka nxjerr� muzika popullore e Kor��s. P�rve� dhjetra interpretimeve virtuoze q� njihen tani si ��t� g�rnet�s s� Lulushit�, ai ka luajtur dhe ka l�n� n� fondin e art� t� muzik�s me saze at� q� sot njihet si �Kabaja e Lulushit n� Sol�, luajtur p�r her� t� par� n� F.F.K t� Gjirokastr�s,1983. Megjith�se i ri n� mosh�, p�r Lulushin n� popull thuhet se: ��sht� i madh si �obani dhe Laveri�. Arsyet se pse populli e ka vler�suar kaq shum�, lidhen pik�risht me faktin se Lulushi pasi thithi t� gjith� at� repertor t� art� muzikor t� krijuar nga mjeshtrat popullor� p�rpara tij, u p�rpoq q� t� arrinte� rezultate t� tjera, pik�risht duke p�rdorur veglan e g�rnet�s si nj� veg�l populloe shqiptare. Me nj� mjesht�ri t� pashoqe, ai aplikoi teknika t� ndryshme t� interpretimit t� veglave popullore n� g�rnet�. Kjo i dha tingullit t� vegl�s s� tij nj� individualitet aq t� ve�ant�, sa �do vesh njer�zor, sado pak i ambjentuar me muzik�n popullore,� do t� mund t� dallonte timbrik�n dhe ngjyr�n karakteristike t� tij. Kjo p�rvoj� e mjeshtrave si �obani, Lulushi, Laveri etj, �sht� nj� fush� e hapur p�r studiuesit e muzik�s popullore, t� cil�t duhet t� nxjerrin konkluzione se si �sht� e mundur q� vegla t� importuara si klarineta, t� arrijn� t� fitojn� n� duart e k�tyre mjeshtrave atributet e nj� vegle popullore shqiptare. Pik�risht koncepti i tingullit popullor t� g�rnet�s realizuar prej tyre �sht� nj� nga ve�orit� t� cilat ndihmojn� n� diferencimin e muzik�s son� t� v�rtet� popullore prej kulturave apo dhe pseudokulturave. Ka qen� tri her� laureat i Festivaleve Folklorike Kombetare n� Gjirokast�r duke filluar nga 1978, 1983, 1988. Nderohet me �mim t� ve�ant� n� Samsun t� Turqis� m� 1987, e� po ashtu mjesht�r nderi n� Prevez�-Greqi m� 1984 dhe 1989. Nuk ka realizuar ndonj� kaset� apo C.D. t� plot�, por nj� pjes� e madhe e regjistrimeve t� tij i jan� bashk�ngjitur repertorit muzikor t� k�ng�tar�ve popullor� Lindita Thodhori, Sotiraq Vangjeli dhe Eli Fara. Sazet e tij p�rb�heshin nga 2 g�rneta, 1 violin�, 1 fyell, 2 llauta, 1 fizarmonik� dhe 1 dajre. Vdiq n� mosh�n 46 vje�are me 23 prill 1990 nga nj� s�mundje e r�nd�.

Lit: Tole Vasil S, �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1998 etj.


Kliko ne njeren nga germat per te pare fjalet qe fillojne me ate germe.

A B C Ç D DH E F G GJ H I J K L LL M N NJ O P Q R RR S SH T TH U V X XH Z ZH

 

 

Kthehu tek faqja kryesore Kthehu tek publikimet Kthehu tek Enciklopedia

Hosted by www.Geocities.ws

1