|
Enciklopedia - Germa N |
|
|
Ndoja Bik: |
Ludovik Ndoj Gjergji
(Shkod�r 13.08.1925) �Artist i Merituar�-1969 Lit: Zadeja Tonin, �K�ng�tari popullor Bik Ndoja�, tek �Jeta e re�, 1976, 1 maj; Caka Frano, �Bised� me artistin e merituar Bik Ndoja�, �Z�ri i rinis�, 1979, 8 dhjetor; Agolli Nexhat, �Dialog me artist��, Toena 2000 etj. |
|
Ndreu Aziz: |
(Peshkopi 1935-� Peshkopi
2000) �Artist i Merituar�. |
|
Nebeti: |
Pjes� e repertorit
me vegla t� muziktar�ve popullor� t� Shqip�ris� verilindore, prej Kuk�sit
deri n� Peshkopi. |
|
Nevish: |
Shkall� muzikore popullore me origjin� orientale e tipit: sol-lab-sib-do-reb-mib. Enci: Sipas R. Sokolit nevishi klasifikohet si perdja e shtat� e ahengut popullor shqiptar i cili gjendet vet�m n� muzik�n e qyteteve t� Geg�ris�, p�rfshi k�tu Shkodr�n, Elbasanin, Kavaj�n, Durr�sin. E r�nd�sishme t� theksojm� �sht� fakti q� pavar�sisht struktur�s s� prejardhur t� shkall�s, formulimet melodike mbi k�t� shkall� n� muzik�n ton� popullore, ruajn� gjurm�t e forta t� origjin�s fshatare t� krijimtaris� muzikore popullore qytetare. Lit: Sokoli. R, �Folklori muzikor shqiptar-Morfologjia�, Tiran� 1965 etj. |
|
Nina-nana: |
�Nina-nanat� jan� k�ng�t popullore q� u k�ndohen f�mij�ve n� djep. Enci. K�to k�ng� k�ndohen kryesisht nga n�nat ose gjyshet. Nd�rtohen zakonisht n� ritme dy dhe tre pjestuese p�r shkak t� melodik�s s� thjesht� q� mbartin kjo e kusht�zuar nga l�vizja ritimike e djepit. N� jug nd�rtohen mbi shkall�t pentatonike nd�rsa n� veri t� Shqip�ris� mbi modet diatonike. N� pik�pamje t� form�s nd�rtohen mbi nj� fjali q� p�rs�ritet m� pas me variacione. Shiko fjal�n k�ng� djepi. |
|
Ninulla: |
K�ng�
djepi. Enci. Me k�t� em�r e gjejm� pothuajse n� t� gjith� Shqip�rin�. Shih fjal�t k�ng� djepi dhe nina-nana. |
|
Nok�l-a: |
f.
lloj lodre. Enci. Kjo fjal� ka nj� p�rdorim lokal, kryesisht n� Kosov�. Shprehja: Mos ban nokla, me kuptimin, mos luaj me fjal�. Shiko fjal�n lod�ra. |
|
Nure Novruz-Lulushi: |
(Kor��
23.03.1954-� Kor�� � 23.04.1990) Mjesht�r i shquar n� interpretimin n� g�rnet� n� gjysm�n e dyt� t� shek. XX. Enci: Lulushi-Nevruz Nure, mbetet ende dhe kujtohet si nj� nga g�rnetist�t m� virtuoz� q� i erdh�n muzik�s me saze pas viteve 70-t�. U formua n� nj� familje muzikant�sh popullor� dhe q� n� vog�li luante n� instrumente si fizarmonika dhe klarineta. M� pas, i p�rfshir� n� �Ansamblin Sk�nderbeu� t� qytetit t� Kor��s, Lulushi luajti pjes�n m� t� madhe t� muzik�s popullore me vegla� t� Shqip�ris� Juglindore. Lulushi, u dallua p�r nj� loj� virtuoze n� g�rnet�, kjo e shoq�ruar me nj� �mb�lsi t� rrall� interpretimi, e cila buronte nga ndjesia e tij e lindur mbi tingullin popullor t� g�rnet�s. Prej shum� vitesh n� muzik�n qytetare t� Kor��s, g�rnetar�t e shquar dalloheshin nga nj�ri tjetri, jo m� shum� nga dallimet e repertorit q� luanin, por nga ve�orit� individuale q� ata implementonin mbi struktur�n e pjes�ve t� njohura popullore. K�shtu, n� shum� raste nj� g�rnetaxhiu nga gjith� jeta e tij i kujtohej vet�m nj� ve�ori q� e kishte vet�m ai, dhe q� kjo e b�nte t� dallohej nga t� tjer�t. Pjesa tjet�r mund t� ishte m� fatlume ose fatkeqe. Atyre m� t� mir�ve vazhdojn� akoma edhe k�saj dite t�u luhen pjes�t, duke i quajtur �sipas Jonuzit�, apo � me gishtin e Qerimit� etj. Lulushi rreshtohet n� maj�n e g�rnetar�ve q� ka nxjerr� muzika popullore e Kor��s. P�rve� dhjetra interpretimeve virtuoze q� njihen tani si ��t� g�rnet�s s� Lulushit�, ai ka luajtur dhe ka l�n� n� fondin e art� t� muzik�s me saze at� q� sot njihet si �Kabaja e Lulushit n� Sol�, luajtur p�r her� t� par� n� F.F.K t� Gjirokastr�s,1983. Megjith�se i ri n� mosh�, p�r Lulushin n� popull thuhet se: ��sht� i madh si �obani dhe Laveri�. Arsyet se pse populli e ka vler�suar kaq shum�, lidhen pik�risht me faktin se Lulushi pasi thithi t� gjith� at� repertor t� art� muzikor t� krijuar nga mjeshtrat popullor� p�rpara tij, u p�rpoq q� t� arrinte� rezultate t� tjera, pik�risht duke p�rdorur veglan e g�rnet�s si nj� veg�l populloe shqiptare. Me nj� mjesht�ri t� pashoqe, ai aplikoi teknika t� ndryshme t� interpretimit t� veglave popullore n� g�rnet�. Kjo i dha tingullit t� vegl�s s� tij nj� individualitet aq t� ve�ant�, sa �do vesh njer�zor, sado pak i ambjentuar me muzik�n popullore,� do t� mund t� dallonte timbrik�n dhe ngjyr�n karakteristike t� tij. Kjo p�rvoj� e mjeshtrave si �obani, Lulushi, Laveri etj, �sht� nj� fush� e hapur p�r studiuesit e muzik�s popullore, t� cil�t duhet t� nxjerrin konkluzione se si �sht� e mundur q� vegla t� importuara si klarineta, t� arrijn� t� fitojn� n� duart e k�tyre mjeshtrave atributet e nj� vegle popullore shqiptare. Pik�risht koncepti i tingullit popullor t� g�rnet�s realizuar prej tyre �sht� nj� nga ve�orit� t� cilat ndihmojn� n� diferencimin e muzik�s son� t� v�rtet� popullore prej kulturave apo dhe pseudokulturave. Ka qen� tri her� laureat i Festivaleve Folklorike Kombetare n� Gjirokast�r duke filluar nga 1978, 1983, 1988. Nderohet me �mim t� ve�ant� n� Samsun t� Turqis� m� 1987, e� po ashtu mjesht�r nderi n� Prevez�-Greqi m� 1984 dhe 1989. Nuk ka realizuar ndonj� kaset� apo C.D. t� plot�, por nj� pjes� e madhe e regjistrimeve t� tij i jan� bashk�ngjitur repertorit muzikor t� k�ng�tar�ve popullor� Lindita Thodhori, Sotiraq Vangjeli dhe Eli Fara. Sazet e tij p�rb�heshin nga 2 g�rneta, 1 violin�, 1 fyell, 2 llauta, 1 fizarmonik� dhe 1 dajre. Vdiq n� mosh�n 46 vje�are me 23 prill 1990 nga nj� s�mundje e r�nd�. Lit: Tole Vasil S, �Sazet, muzika me saze e Shqip�ris� s� Jugut�, Tiran� 1998 etj. |
Kliko ne njeren nga germat per te pare fjalet qe fillojne me ate germe.
A B C Ç D DH E F G GJ H I J K L LL M N NJ O P Q R RR S SH T TH U V X XH Z ZH
| Kthehu tek faqja kryesore | Kthehu tek publikimet | Kthehu tek Enciklopedia |