เวชศาสตร์ป้องกันและพยากรณ์ ข้อมูลเรื่อง โสม
ข้อมูลนำเสนอ เหตุผลสนับสนุน เอกสารอ้างอิง ที่น่าเชื่อถือ

    โสม
    โสมเป็นรากของพืชทำให้แห้งอยู่ในตระกูล Araliaceae แบ่งคร่าวๆว่าเป็นโสมที่มีแหล่งกำเนิดจากเอเซียเรียก Asian ginseng ( Panax ginseng C.A., Meyer)ได้โสมจากประเทศ จีน เกาหลี โสมจากประเทศอเมริกา American ginseng ( Panax quinquefolius L. ) ให้ผลการรักษาน้อยกว่าจากเอเซีย อีกชนิดหนึ่งคือ Siberian ginseng ส่วนประกอบจะไม่เหมือนสองชนิดแรก
     โสมเป็นสมุนไพรซึ่งนิยมใช้ตั้งแต่อดีตจนปัจจุบันโดยประเทศทางตะวันออกเชื่อว่าเป็นยาครอบจักรวาลช่วยเพิ่มพลัง โสมนี้ยังมีชื่อเรียกหลายอย่าง เช่น โสมจัน โสมญี่ปุ่น โสมเกาหลี โสมอเมริกา ผักกะโสม โสมไทย โสมดอกแดง และโสมที่นิยมใช้กันมาพันปี คือ โสมเกาหลี หรือโสมอเมริกา ซึ่งเชื่อว่ามีสรรพคุณทางยาอย่างแท้จริง

การเก็บโสม
การเก็บโสม ส่วนที่เก็บคือราก การเก็บรากโสมต้องทำให้แห้งโดยเร็ว เพื่อป้องกันมิให้ enzyme ในรากออกมาทำลาย saponin ในประเทศเกาหลีจะมีการคัดโสมคุณภาพดีจำนวนหนึ่งอบไอน้ำเพื่อฆ่า enzyme ให้หมดก่อนอบแห้ง เรียกโสมที่ผ่านกรรมวิธีนี้ว่า โสมแดง จัดเป็นโสมที่มีคุณภาพสูงสุด ราคาสูง ส่วนโสมที่นำไปตากแดด หรือทำให้แห้งโดยวิธีอื่น เรียกว่า โสมขาว คุณภาพและราคาต่ำกว่าชนิดแรก ปัจจุบันโสมเป็นสมุนไพรที่รู้จักกันดีทั่วโลก ในลักษณะอาหารเสริมสุขภาพ แต่เนื่องจากราคาค่อนข้างแพง จึงทำให้ผู้ใช้เกิดความสนใจว่า “ โสมมีคุณภาพมากมาย จริงหรือไม่?”
1.ช่วยเพิ่มพลัง คุณสมบัติต่อต้านความเมื่อยล้าของโสม ทำให้ร่างกายมีการปลดปล่อยพลังงานมาใช้อย่างมีประสิทธิภาพขณะทำงานหรือออกกำลังกาย โสมช่วยให้ผนังเซลล์ดูดซึมออกซิเจนเพิ่มขึ้น มีผลทำให้ขบวนการเผาผลาญภายในร่างกายเพิ่มมากขึ้น ร่างกายจึงปลดปล่อยพลังงานได้มากขึ้นร่างกายจึงเหน็ดเหนื่อยช้า มีความทนต่อการทำงานหนักมากยิ่งขึ้น
2.ใช้ป้องกันโรคมะเร็ง
3.เสริมภูมิคุ้มกัน มีการทดลองในสัตว์พบว่าโสมสามารถเพิ่มการตอบสนองของภูมเิ่พิ่มขึ้น 50% มีปฏิกิริยาตอบสนองของเม็ดเลือดขาวต่อสารเคมีสูงขึ้น มีอัตราการทำลายจุลินทรีย์ หรืออนุภาคแปลกปลอมต่างๆของเซลล์เม็ดเลือดขาวเพิ่มขึ้น จำนวนเม็ดเลือดขาวเพิ่มสูงขึ้น เป็นผลทำให้ร่างกายสามารถเพิ่มภูมิคุ้มกันต่อโรค ที่มีสาเหตุจากเชื้อจุลินทรีย์ เชื้อไวรัส เชื้อรา และสารเคมีต่างๆ ตลอดจนการต่อต้านโรคภูมิแพ้ หรือโรคที่เกิดจากภูมิคุ้มกันบกพร่องชนิดต่างๆได้ดี
4.ช่วยคลายเครียด คุณสมบัติต่อต้านความเครียดของโสม ช่วยปรับสภาพร่างกายและจิตใจ ให้ทนต่อความกดดันจากภายนอก โสมจะเป็นตัวป้องกันและต่อต้านความเครียด โดยเร่งขบวนการเผาผลาญอาหารต่างๆ เพื่อปลดปล่อยพลังงานออกมาต่อต้านความเครียด
5.เป็นสมุนไพรที่ชลอความแก่่ อนุมูลอิสระที่สลายตัวจากการเผาพลาญ จะเป็นตัวทำลายเนื้อเยื่อของอวัยวะต่างๆ ให้เสื่อมสลายลง อันเป็นสาเหตุหนึ่งของความแก่ โสมสามารถทำลายอนุมูลอิสระของออกซิเจน ช่วยให้เนื้อเยื่อเสื่อมช้าลง ประกอบกับคุณสมบัติเป็นตัวปรับสภาพให้ร่างกายและจิตใจ มีความทนทานต่อความกดดัน ซึ่งช่วยลดขบวนการของความแก่ ดังนั้นโสมจึงช่วยให้ชะลอความแก่ลงได้
6.ช่วยลดน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวาน ในคนไข้ที่มีระดับน้ำตาลในเลือดสูง โสมทำให้ต่อมในตับอ่อนหลั่งอินซูลินออกมาควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้ดีขึ้น ช่วยป้องกันการเกิด อาการมึนชา ตามนิ้วมือนิ้วเท้า และการเกิดแผลเน่าเปื่อย นอกจากนี้ ginsenoside Rb และ ginsenoside Rc ยังออกฤทธิ์คล้ายอินซูลิน จึงช่วยลดขนาดการใช้อินซูลินจากภายนอกในการรักษาคนไข้โรคเบาหวานได้
7.รักษาโรคสมรรถภาพทางเพศเสื่อม ผลต่อสมรรถภาพทางเพศ ในสมัยโบราณเชื่อกันว่าโสมเป็นตัวกระตุ้นกำหนัดทางเพศ แต่การวิจัยทางวิทยาศาสตร์พิสูจน์ได้ว่า โสมไม่ได้ทำให้ฮอร์โมนทางเพศเปลี่ยนแปลงเลย การที่โสมช่วยให้สมรรถภาพทางเพศดีขึ้น เป็นผลจากคุณสมบัติ ที่ทำให้สุขภาพจิต และสมรรถภาพทางร่างกายดีขึ้น
สารสำคัญในโสม
สารสำคัญ ที่พบในรากเป็นสาร saponin ซึ่งแบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่ม ginsenoside กลุ่ม panaxoside และกลุ่ม chikusetsusaponin แต่ส่วนประกอบที่สำคัญ ของโสมคือ ginsenoside ซึ่งจะมีในโสมประมาณ ร้อยละ 1 -2 โดยน้ำหนัก ขึ้นกับชนิดของโสม แหล่งที่ปลูก รวมทั้งกระบวนการผลิต พบว่าโสมที่ขายในท้องตลาดบางชนิดแทบจะไม่มี ginsenoside เลย ดังนั้นเมื่อหาซื้อโสมมาบำรุงร่างกายจึงควรดูส่วนประกอบของโสม คือ ginsenoside เป็นสำคัญ http://www.siamhealth.net/public_html/alter
/herbal/ginseng.htm
โสมไซบีเรีย (Siberian Ginseng) หรือ “ อีลิวเธโร ” ถูกนำมาใช้เพื่อทดแทนโสมจีนหรือโสมเกาหลี ซึ่งหายากและมีราคาแพงมากขึ้น จึงเริ่มมีการนำโสมไซบีเรียไปใช้ ทดแทนโดยมีการเผยแพร่และเพาะปลูกนอกเขตไทก้า ทั้งยังมีการส่งเสริมการเพาะปลูกในสหรัฐอเมริกา
แคนาดา และยุโรป จากการศึกษาวิจัยด้านฤทธิ์และสรรพคุณของโสมไซบีเรียในทางวิทยาศาสตร์การแพทย์พบว่า โสมกลุ่มนี้มีสรรพคุณแตกต่างจากโสมเกาหลี เหตุนี้เองที่ทำให้ผลิตภัณฑ์โสมไซบีเรียได้รับ
ความสนใจมากขึ้นในฐานะผลิตภัณฑ์สมุนไพรชนิดใหม่

หากพิจารณาในแง่มุมทางการแพทย์แผนตะวันออกแล้ว โสมไซบีเรียมีบันทึกอยู่ในตำราการแพทย์จีนโบราณกว่า2,000 ปีมาแล้ว โดยเรียกสมุนไพรชนิดนี้ว่า “ ซิหวู่เจี่ย ” ซึ่งมีการนำรากและลำต้นใต้ดินมาใช้ป้องกันและรักษาโรคที่เกี่ยวข้องกับทางเดินหายใจหวัด และไข้หวัดใหญ่ นอกจากนี้ยังช่วยเสริมพละกำลังสร้างความกระปรี้กระเปร่า คล้ายคลึงกับสรรพคุณที่พบในโสมเกาหลี ฤทธิ์ทางเภสัชวิทยาผลต่อการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของร่างกาย การเสริมอาหารด้วยโสมไซบีเรีย ทำให้กล้ามเนื้อสามารถใช้ออกซิเจนได้มากขึ้นซึ่งเป็นข้อมูลบ่งชี้ว่า กล้ามเนื้อสามารถทำงานในเชิงแอโรบิกได้ยาวนานขึ้นและฟื้นตัว
จากอาการล้าได้เร็วขึ้น จากการศึกษาของ Asano และคณะ (2529) กลุ่มนักวิจัยได้ให้อาสาสมัครชาย 6 คน รับประทานสารละลายที่ได้จากการสกัดโสมไซบีเรียแห้งจำนวน 150 กรัม จากนั้นทำการวัดการใช้ออกซิเจนของกล้ามเนื้อโดยใช้พารามิเตอร์ชี้วัดการทำงานของกล้ามเนื้อและการฟื้นตัวจากอาการล้า ได้ผลว่าสารสกัดจากโสมไซบีเรียทำให้พารามิเตอร์ชี้วัดมีค่าสูงขึ้นโดยเฉลี่ย 23.3% ซึ่งข้อมูลที่ศึกษาได้นี้เป็นเหตุผลหนึ่งที่สนับสนุนว่า เหตุใดวงการกีฬาของรัสเซียจึงนิยมใช้โสมไซบีเรียในการเสริมสร้างสมรรถนะของนักกีฬา ผลต่อภูมิต้านทานของร่างกาย Dardymov (2509) ทำการศึกษาพบว่า เมื่อให้อาสาสมัครจำนวน 114 คน รับประทานของเหลวที่สกัดจากรากของโสมไซบีเรียในปริมาณ 1 มิลลิลิตร / วัน ติดต่อกันนาน 10 วันปรากฏว่า คนกลุ่มนี้เป็นหวัดน้อยกว่าในระยะที่ไม่ได้รับประทานสารสกัดอยู่สองเท่าตัวหมายความว่าสารสกัดจากรากโสมไซบีเรียสามารถช่วย เพิ่มภูมิต้านทานต่อเชื้อหวัดได้ ในขณะเดียวกัน Wagner และคณะ (2537) พบว่าสารพฤกษเคมีบางชนิดที่พบในโสมไซบีเรียช่วยกระตุ้นการทำงานของต่อมอะดรีนัลเมื่อร่างกายเกิดภาวะเครียด เหตุนี้เองจึงนับว่าโสมไซบีเรียเป็นสารที่ช่วยปรับตัวของร่างกายหรือที่เรียกว่า Adaptogen

ผลต่อการทำงานของตับ
หน้าที่หนึ่งของตับคือ การกำจัดสารพิษ สารสกัดจากโสมไซบีเรียช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของตับในการขจัดสารพิษหลายชนิด ได้แก่ ethanol, sodium barbital, tetanus toxoid และ พิษจากการรักษาผู้ป่วยโรคมะเร็งด้วยยาต้านมะเร็งได้ นอกจากนี้ยังมีรายงานการศึกษาวิจัยจากประเทศรัสเซียซึ่งมีประสบการณ์ด้านอุบัติภัยจากการรั่วของรังสีว่า การรับประทานสารสกัดจากโสมไซบีเรียอาจช่วยชะลอผลข้างเคียงที่เกิดจากการได้รับรังสีมากเกินไป และยังช่วยให้ไขกระดูกของผู้ที่ได้รับรังสีและสารเคมีในปริมาณมากสามารถฟื้นตัวสร้างเม็ดโลหิตได้เร็วขึ้น อันเป็นผลดีต่อการรักษาและใช้เคมีบำบัดในผู้ที่ได้รับรังสี นอกจากนี้สารสกัดจากโสมไซบีเรียยังช่วยป้องกันเนื้อเยื่อของมนุษย์จากการทำลายของรังสีได้บางส่วน

ใบแป๊ะก๊วย หรือจิงโก บิโลบา แป๊ะก๊วยหรือจิงโก บิโลบา เป็นต้นไม้ที่มีสายพันธุ์เก่าแก่ที่สุดในโลกสายพันธุ์หนึ่ง และมีบันทึกว่ามนุษย์ได้ใช้
จิงโก บิโลบาเป็นยาสมุนไพรรักษาโรคมากกว่า 5,000 ปีแล้ว

สารออกฤทธิ์สำคัญที่พบในจิงโก บิโลบา มี 2 กลุ่มหลัก คือ
• จิงโก ฟลาโวน ไกลโคไซด์ (Ginkgo flavone glycosides) ออกฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยเสริมความแข็งแรงแก่เส้นเลือดฝอย ลดการอักเสบ ป้องกันการห้อเลือด
• เทอร์ปีนส์ แลคโตน (Terpenes lactone) ออกฤทธิ์ป้องกันการแข็งตัวของเลือด เพิ่มกระแสไหลเวียนของโลหิตไปเลี้ยงสมอง และช่วยให้ร่างกายใช้น้ำตาลกลูโคสอย่างมีประสิทธิภาพ ป้องกันการถูก
ทำลายของเส้นประสาทในขณะที่สมองขาดออกซิเจน

ประโยชน์ของสารสกัดจากจิงโก บิโลบา • ผลต่อสมอง สารสกัดจากจิงโก บิโลบา มีคุณสมบัติช่วยเสริมการทำงานของสมอง โดยเพิ่มการไหลเวียนของโลหิต ไปเลี้ยงสมอง การไหลเวียนของโลหิตในสมองที่ดีมีความจำเป็นต่อการทำงานของสมองเป็นอย่างยิ่ง โดยเฉพาะผู้ที่ต้องดำเนินชีวิตภายใต้ความเครียด การสูบบุหรี่ การดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ปัจจัยเสี่ยงอื่นๆที่ส่งผลต่อการเสื่อมของสมอง และความจำเสื่อม จิงโกบิโลบายังเป็นสารต้านอนุมูลอิสระที่ต่อต้านสารอนุมูลอิสระที่ทำลายเซลล์ต่างๆในสมองโดยเฉพาะได้เป็นอย่างดี
• ผลต่อโรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer's
disease) โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคที่เกิดกับสมอง ซึ่งทำลายเซลล์สมองอย่างช้าๆ การถูกทำลายของเซลล์ประสาทสำคัญที่ควบคุมการงานของสมองจะทำให้เป็นโรคความจำเสื่อม การทำงานของสมองลดประสิทธิ ภาพลงการรับประทานสารสกัดมาตรฐานจากจิงโก บิโลบาจะช่วยรักษาโรคอัลไซเมอร์ได้ โดยเฉพาะในระยะเริ่มแรกของการเกิดโรค ซึ่งส่วนใหญ่จะเกิดจากการที่เลือดไปเลี้ยงเซลล์สมองได้ไม่เพียงพอ

        ใครบ้างควรรับประทานสารสกัดมาตรฐาน จากโสมไซบีเรียและจิงโก บิโลบา
• นักเรียนหรือนักศึกษาที่มีอายุตั้งแต่ 12 ปีขึ้นไป ที่ต้องเผชิญกับสภาวะความเครียดจากการเรียนอย่างหนัก การใช้สมองและความคิดอย่างต่อเนื่องและยาวนาน
• ผู้ใหญ่ที่อยู่ในวัยทำงานและมีอาชีพที่เผชิญกับสภาวะความเครียดและความกดดันในการทำงานและสภาวะการใช้ระบบความคิดและความจำอย่างหนัก เช่น นักธุรกิจ แพทย์ นักบัญชี , ทนายความ
• บุคคลในอาชีพที่เผชิญกับภาวะที่ต้องการเพิ่มความฟิตของร่างกายอยู่เสมอ เช่น อาชีพนักกีฬาที่ต้องฟิตซ้อมร่างกายอยู่เป็นประจำ ได้แก่ นักฟุตบอล นักวิ่งมาราธอน เป็นต้น
• ผู้สูงอายุที่มีปัญหาเกี่ยวกับระบบความจำ หรือมีความสัมพันธ์เกี่ยวกับโรคอัลไซเมอร์
 

      คุณอาจจะช้าไปสำหรับสุขภาพที่ดี
แต่ยังไม่สายเกินไปที่จะมีสุขภาพดี เริ่มต้นวันนี้ แล้วคุณจะรู้ว่า ไม่ใช่ยากเลยหากคุณจะทำ