A�LE ��� C�NSEL �ST�SMAR:
ENSEST
" Prof.Dr.O�uz POLAT"
Kelimenin Latince asl� incestus olup s�fat olarak pis, kirlenmi�, temiz olmayan anlam�na gelmektedir. Ayr�ca tanr�lar kar��s�nda da ahlaks�z, uygunsuz, iffetsiz, su�lu kar��l���nda da kullan�lmaktad�r. �sim olarak ta kirlilik, iffetsizlik, uygunsuzluk demektir.
Frans�zca inceste, �ngilizce incest, almanca blutschande kelimeleri kullan�lmaktad�r. Dilimizde kar��l��� olmayan bu kelime arap�ada f�curla kar��lanmaktad�r. Mustafa Nihat Ozoncun Osmanl�-T�rk�e s�zl���nde f�cur i�in g�nah, zina denilmektedir. T�rk Dil Kurumu s�zl���nde ise "G�nah�n her �e�idi" olarak ifade edilmektedir.
Bug�n bu terim toplumumuzda evlenmeleri, ahlak�a, hukuk�a, dince yasaklanm�� (nikah d��meyen) yak�n akraba olan kad�n ile erke�in cinsel ili�kide bulunmalar� anlam�nda kullan�lmaktad�r. Psikiyatri kitaplar�nda ise cinsel sapmalar b�l�m�nde "yak�n akrabalar aras�nda cinsel ili�kide bulunmalar " ya da "akraba a�k�" anlam�nda kullan�lmaktad�r.
Amerikan Journal of Pscyhiatry'nin 1991 ocak say�s�nda konu ile ilgili bir yaz�da ensest "�ocuk ile ana-baba ya da �ocuk ile b�y�kanne-b�y�kbaba aras�ndaki uygunsuz cinsel ili�ki" tan�m� yap�lmaktad�r. Ayr�ca hem vaginal hem anal y�n� bulunan, oral ya da genital ili�ki, zorlama ile kar��l�kl� mast�rbasyon bi�iminde ger�ekle�en cinsel ili�kinin ensest kapsam�na girdi�i vurgulanmaktad�r.
Ensest geleneksel olarak biyolojik akrabal��� olan aile bireyleri aras�ndaki ili�ki olarak de�erlendirilmektedir. Bu ili�kide tarihte hep yasakl� bir tabu olarak g�r�lm��t�r. Klasik ensest ili�ki sadece kan ba��na dayanmaktad�r. Yak�n ili�kilerin kurulmu� oldu�u, ebeveyn ba��n�n ve g�venin olu�mu� oldu�u veya ebeveynlerle olan ensest ili�ki kavram� uzun y�llar boyunca g�rmezlikten gelinmi�tir.
Ensestte dikkati �eken en �nemli noktalardan birisi ana-babalar�n ya da ebeveynlerin davran��lar�ndaki travmaya neden olan farkl� yakla��mdan ziyade olguda cinsel ili�kinin ger�ekle�ip ger�eklemedi�inin ara�t�r�lmas�d�r.
Bagley (1984)de ensest tan�m�n� ' Antropolojik veya sosyobiyolojik anlamda yak�n ili�kisi bulunan ki�iler aras�nda kural ve tabulara ayk�r� olarak ger�ekle�en hamileli�in ve alternatif ailenin olu�tu�u ili�kidir' �eklinde yapm��t�r.
O y�zden son y�llarda ensestin daha genel bir yakla��mla �ocukta cinsel istismar olarak de�erlendirilmesi ve sadece cinsel ili�kinin ger�ekle�ti�i durumlar� de�il �ok daha geni� bir spektrumda t�m cinsel i�erikli davran��lar� i�ermesi gerekti�i g�r��� a��rl�k kazanmaktad�r.
Bug�ne kadar ensest , �zellikle fertilizasyonun olu�tu�u durumlarda hamilelikte �ok �nemli bir problem olarak alg�lan�yordu. Do�acak �ocu�un handikapl� olmas� durumu, �z�rl� �ocuk do�mas� olas�l���n�n y�ksekli�i ile �ocu�un sosyalle�me d�neminde aile i�i ili�kilerden kaynaklanacak kaos en �nemli problemler olarak g�r�lmektedir.
Ensest i�in �e�itli tan�mlar yap�lm��t�r. �ki temel fakt�r tan�mlarda �nemli rol oynamaktad�r. Bunlar�n ilki ensest kapsam�na kimlerin girdi�idir. Baz� ara�t�r�c�lar sadece �ekirdek aile bireylerini bu kapsamda de�erlendirmekte, bir grup ise bakmakla y�k�ml� olan t�m ki�ileri biyolojik ba�a bakmadan bu kapsama almaktad�rlar. Ki�isel g�r���m ikinci yakla��m�n do�ru oldu�udur. �kinci fakt�r ise hangi davran��lar�n bu grupta de�erlendirilmesine ili�kin yakla��mlard�r.
Sadece koitusu kabul eden ara�t�r�c�lar�n g�r��� son y�llarda anlam�n� yitirmi� art�k geni� spektrumda cinsel eylemlerin de�erlendirilmesi g�r��� a��r basmaktad�r.
Baz� yazarlar�n ensest tan�mlar� a�a��da verilmi�tir.
Gianeretto (1976) da ensesti "Ana-baba ile �ocuklar veya karde�ler aras�nda �ekirdek ailede meydana gelen cinsel ili�ki " olarak tan�mlam��t�r.
Cohen (1981) de Ensestin sadece bir cinsel sapma ve istismar olarak ele al�namayaca��n� s�ylemi�tir. Sadece psikoanalitik a��klama ile de fenomeni anlaman�n m�mk�n olmad���n� vurgulayan Cohen �u teoriyi ortaya atm��t�r. "Ailedeki t�m �yeler duygusal olarak bir bo�luk i�inde olduklar�ndan bu tabu ili�kinin onlara asl�nda cinsel ili�ki de�il insan ili�kisinin s�cakl���n�, konforunu ve g�venini vermesi i�in bu tip bir ili�kiye girdiklerini" s�ylemektedir.
Gianeretto ve Cohen'in tan�mlamalar� ensestin aile dinamikleri a��s�ndan incelenmesi ortaya ��kan tan�mlard�r.
Feminist bak�� a��s�yla olaya yakla�an Amstrong (1978) de "�ocu�un s�rekli tekrarlayan �ekilde ebeveyn veya �vey ebeveynleri taraf�ndan cinsel olarak istismar edilmesi tam bir istismard�r. D���nce olarak tasarlanm�� ve planlanm�� bir eylem olarak ensestin de�erlendirilmesi gerekti�i, kontrol edilemeyen �fke veya fiziksel ba��ml�l�k gibi kavramlar�n bunun a��klanmas�yla bir ilgisi olmad���" g�r���ndedir. "Tam tersi toplumun yap�lanmas�ndan kaynaklanan olaya maruz kalan ki�inin korkular, utan�, g��s�zl��� kullan�larak s�rd�r�len ve hep sakl� kalmaya mahkum, geleneklerle korunan bir eylemdir" �eklinde ensesti yorumlamaktad�r.
Finkelhor (1979) da tan�m�na bilin�alt�ndan kaynaklanan cinsel davran��lar, rastlant�sal i�erikli temaslar ve ana-babalar�n �ocuklar�n�n bedenine olan a��r� ilgilerini de dahil ederek olaya �ok geni� bir spektrumda yakla�m��t�r.
Gottlieb (1979 ) sosyal i�erikli bir yakla��mla ensesti aile �yeleri aras�nda kanunlar veya sosyal normlar ile yasaklanan cinsel ili�ki olarak tan�mlamaktad�r.
Herman (1981) de k�zlar�n� istismar eden babalar�n durumunun aile i�indeki baban�n mutlak hakimiyetine ba��ml� evin di�ilerinin evin hakimini mutlu etmeye y�nelik sevmek, hizmet etmek eylemlerine ba�l� geli�ti�ini ve bu eylemin bu noktas�n� istendi�inde seks yapmak olu�turdu�unu s�ylemektedir.
Mayer'e(1983) g�re ensest tan�m�nda ahlaki ve hukuki bir k�s�tlama bulunmamaktad�r. Ensest birbirleriyle evli olmayan aile �yeleri aras�ndaki cinsel temas ve ili�kidir. Bu geni� kapsaml� tan�ma her t�rl� uyar�c� cinsel aktivasyon dahil edilmi�tir. Bunlar�n aras�nda pornografik foto�raflar, cinsellik i�eren fizik davran��lar; ok�ama, oral seks, cinsel ili�ki ve her t�rl� cinsel davran�� bulunur.
Teerney ve Corwin (1983) ise ensest i�in kan ba��n�n gerekmedi�ini savunmaktad�rlar. Buna g�re �veylik ili�kisi, evlatl�k al�nma, bak�m�ndan sorumlu olmak, ailenin g�vendi�i bir ki�i (ana-baba, amca, day�, kuzen, hala, teyze, yak�n aile dostlar�n�n) ba�tan ��kar�c� konu�ma ve temas, te�hircilik, �pme, ok�ama gibi cinsel i�erikli davran��lar�n�n t�m ensest kapsam�nda de�erlendirilmektedir.
Kempe (1984)'in tan�mlamas�nda aile �yeleri aras�ndaki her �e�it cinsel i�erikli fiziksel aktivite ensesttir.
Ward (1984) de ensestiy�z ailelerdeki baba, k�z ve annelerin rol�n� daha geni� anlamda toplumdaki rolleriyle �zde�le�tirmektedir. Elizabeth Ward ensestiy�z aileyi toplumun kad�na y�nelik cinsel taciz ideolojisinin makro kozmik durumunun mikro kozmik paradigmas�n� olu�turdu�unu s�ylemektedir. Babalar g��lerini �zelde ve genelde diledi�ince kullanmakta, k�zlar pasif olarak ba�lar�na gelenin utanc�n� ta��makta, bu arada annelerde yard�mc� olamaman�n �aresizli�inde k�zlar�yla birlikte sessizli�i payla�maktad�r. K�zlar ve anneler patriar�ik sosyal yap�lanmadaki durumlar�n� koruyabilmek i�in b�yle davranmak zorunlulu�undad�r.
Rodriguez (1987) de "Annenin olayda b�y�k su�u ve pay� oldu�unu" ileri s�rm��t�r. Pasif, ba��ml� bir yap�daki annelerin en b�y�k su�lu oldu�unu iddia etmi�tir. Bu tip annelerin rollerini inkar ettiklerini, �ocuklar�n� korumad�klar�n� s�ylemi�tir. "Olaydan haberdar oldu�unda da �ocu�una destek vermek yerine ona inanmamay� tercih etmektedir".
Bu tip g�r��ler ba�ka yazarlar taraf�ndan da olay�n ilk incelenmesinde ileri s�r�lm�� ve olduk�a prim toplam��t�r. Justice & Justice (1979) da annelerin kocalar�n� bu olaya kendilerinin ittiklerini, Bender & Blau (1937) k�z �ocuklar�n ba�tan ��karmaya �al��t�klar�n� ve bu y�zden de su�lu olduklar�n� ileri s�rm��t�r. Bug�n bu g�r��ler ge�erlili�ini yitirmi� olup yanl��l��� g�sterilmi�tir.
Bagley & Naspini (1987) de yapt�klar� bir �al��mada ailede cinsel ili�ki ya�anm�� olgularda annelerin durumunu ara�t�ran bir �al��ma yapm��t�r. 44 anneden sadece 4'� olaydan haberdard�r. Bu anneler de direnemeyecek kadar g��s�z anneler olarak saptanmalar�na ra�men iddia edildi�i gibi bunlarda herhangi bir psikotik ya da organik hastal��a rastlanmam��t�r. Kocalar�yla ili�kileri s�rerken ensest ili�kinin ger�eklemi� olmas� annenin art�k partner g�revini s�rd�remedi�i g�r���ne kar��t bir g�r�� olarak kar��m�za ��kmaktad�r. 40 anneden 38 i olay� duydu�unda b�y�k tepki vermi� ve bir �eyler yapmaya �al��m��t�r. Bu da annelerin sessiz kald��� g�r���n� �rten bir g�r�� olarak kar��m�za ��kmaktad�r.
De Young (1982) de ensestin olu�turdu�u travman�n tabuyu y�kman�n getirdi�i utan�la olay�n tek ba��na yaratt��� etkiye eklendi�ini s�ylemektedir. Ba�ka bir deyi�le sosyal a��dan tabu olmasa bunun yaratt��� su�luluk ve utan� olmayacak sadece fizik ve ki�isel travma olu�acakt�r. |
