�zmir'de E�itim Hastaneleri'nde �ocuk �stsmar� Tan�s� Alan Olgularla �lgili �zmir �ocuk �stismar� Ara�t�rma Grubu'nun 18 Ayl�k Deneyimi
�ocuk �stismar� Tan�s�
Dr. Resmiye Oral, Do�. Dr. Hamit Hanc�, Dr. Demet Can, Dr. ��kr�ye Kaplan, Do�. Dr. S�ha Miral, Dr. Nil Tepeli, Sds. Hiz. Uzm. Ay�e G�l�en Bulgu�,Psik Sevda, Sos. Hiz. Uzm. Neriman Ate�, Dr. Nedret Uran, Avk. Beyda� T�ra�, Do�. Dr. �eyda Aksel, Do�. Dr I��n Yaprak.
DR. BEH�ET UZ �OCUK HASTANES�, EGE �N�VERS�TES� TIP FAK�LTES� ADL� TIP ANAB�L�M DALI, DOKUZ EYL�L �N�VERS�TES� TIP FAK�LTES� �OCUK PS�K�YATR�S� ANAB�L�M DALI, ATAT�RK DEVLET HASTANES�, ZM�R SOSYAL H�ZMETLER M�D�RL���, �ZM�R BAROSU, EGE �N�VERS�TES� EDEB�YAT FAK�LTES� PS�KOLOJ� B�L�M DALI, TEPEC�K SSK �OCUK HASTANES�
Ama�: Toplumda var oldu�unu bildi�imiz �ocuk istismar� olgular�n�n hastanelerimizde de kar��m�za ��kmakta oldu�unu ve multidisipliner bir ekibin bu olgulara t�bbi ve sosyal olarak destek olabilece�ini g�stermek
Materyal Metod: �zmir'deki be� e�itim hastanesi, �zmir Sosyal Hizmetler M�d�rl��� (SHM) ve �zmir Baro'sunun kat�l�m�yla olu�turulan �zmir �ocuk �stismar� Ekibinin �yelerine tan� konulan olgular� bildirmek i�in bir form da��t�ld�. Olgular�n t�bbi, sosyal ve demografik �zellikleri belirlenip SHM'e izlenmek �zere bildirildi.
Bulgular: 32 olgunun �zellikleri ��yle idi:
Hastane da��l�m: Dr. Beh�et Uz �ocuk Hastanesi %59; Dokuz Eyl�l �niversite Hastanesi %19; Ege �niversite Hastanesi %13; Tepecik Sosyal Sigortalar Hastanesi %6; Atat�rk Devlet Hastanesi %3.
Ya� ve cins da��l�m�: �ki ay -25 ya�; %41 erkek, %59 k�z.
�stismarc�: Baba %72, anne %34, birden fazla %19.
�stismar tipi / lezyon: Ensest/cinsel istismar %38, bo�ma %13, a��r ihmal %13, k�r�k %9, zehirleme %9, yakma %6, intrakraniyal kanama %6, yumu�ak doku lezyonu %6, saf psikolojik istismar %3. Y�zde 94'�nde birden fazla �ocuk istismar� risk fakt�r� saptand�. Y�zde 72'si SHM'e bildirildi ve bunlar�n %52'si izlenebildi. Y�zde 56's� ekibimizin deste�iyle normal uyum ve sa�l���na kavu�tu. Y�zde 13'� �ld�, %31'i izlenemedi.
Sonu�: �ocuk �stismar�n�n bizim hastanelerimizde de t�bbi bir sorun olarak �nemli bir antite oldu�u ve her �ocuk Hastanesi/Klini�inin istismar s�recini kesintiye u�ratmak i�in b�ylesi bir multidisipliner ekibe gereksinimi oldu�u d���n�lmektedir.
TARTI�MA
Bu �al��man�n amac�, T�rkiye'de bir �ocuk Hastal�klar� Klini�i ya da hastanesinde ilk kez y�r�t�lmekte olan bir yakla��m bi�imini t�p �evrelerine duyurarak �rselenmeye u�rayan �ocuklar i�in biz hekimlerin de yapabilece�i �eyler oldu�unu g�stermektir. Bat�da �ocuk hasta g�ren t�m hastanelerde birer �� �zlem ekibi vard�r. Bu ekipler geli�tirilmi� olan �� tan� kriterlerinden de yararlanarak ba�vuran �ocuk olgular aras�nda �� olgular�n� saptamakta ve olgular�n �ocuk Koruma Servislerine bildirimini dolay�s�yla gerekti�i bi�imde izlemini sa�lamaktad�rlar. �lkemizdeki hastane uygulamalar�nda ise ne yaz�k ki olgular�n yaln�zca ba�vuru yak�nmas� ile ilgili t�bbi sorunlar� ele al�nd��� i�in �� olgular� atlanmakta, b�ylece �� d�ng�s� s�regenle�mekte, baz� olgularda tan� ne yaz�k ki otopsiye kalmaktad�r. Oysa olgular�m�z�n �o�unda oldu�u gibi hekimin tan� koymas� ve SHM'ne bildirmesi sonucunda bu olgular�n �� s�reci kesintiye u�rat�labilir. �ncelikle �l�mler engellenebilir, hatta ailenin normal fonksiyon g�rmesi bile sa�lanabilir. Bu bildirim yap�lmad��� zaman ise yaln�zca yasal bildirimde bulunmak T�rkiye ko�ullar�nda t�bbi ve sosyal sorunlar�n ��z�m� olarak g�r�nmemektedir.
�e�itli yay�nlar g�stermektedir ki ��'da mortalite %0.1-10 aras�nda de�i�ebilmektedir. Serimizde ��'a ba�l� mortalite %13 bulunmu�tur. Bu y�ksek rakam olas�l�kla hekimler aras� ��'a ili�kin bilgi d�zeyinin hen�z yetersiz olmas� nedeniyle bu seride ancak �ok a��r olgular�n yer almas�ndan kaynaklanmaktad�r. Ayr�ca �al��mac�lardan birinin Adli T�p K�rs�s� �al��an� olmas� nedeniyle de otopsi olgu say�s� y�ksekli�ine de ba�l� olabilir.
Bat� kaynaklar� ��'n�n en s�k be� ya��ndan k���k �ocuklarda g�r�ld���n� belirtmektedir. Bu serideki olgular�n ise %38'i be� ya� ve alt� �ocuklard�r. Bunda cinsel istismar olgular�m�z�n fazlal��� rol oynam�� olabilir ��nk� bu olgular�n ya� da��l�m� g�receli olarak y�ksek bulunmu�tur.
Kaynaklarda �rseleyen ki�i �o�unlukla �ocu�un yak�n� olarak bildirilmektedir.. Bizim olgular�m�z�n da yaln�zca biri aile d���ndan ama yine �ocu�un tan�d��� biri taraf�ndan istismar edilmi�tir. Bu bulgu da g�stermektedir ki �� aile ortam�n�n �nemli bir sorunudur. Bilir ve arkada�lar�n�n en geni� alan �al��mas� da Beh�et Uz �ocuk Hastanesi'nde yap�lan Psikiyatri poliklinik �al��mas� da handikaplar�na kar��n �ok y�ksek aile i�i �� oranlar� g�stermektedir.
Serimizde istismarc� �o�unlukla baba olarak belirlenmi�tir. Oysa bat� kaynaklar�nda en s�k istismarc� anne, fatal olgularda daha �ok baba saptanmaktad�r . Bizim serimizde de mortalite �ok y�ksek ve a��r istismar olgular� �o�unlukta oldu�u i�in baba daha s�k istismarc� olarak bulunmu�tur d���ncesindeyiz.
Risk fakt�rleri �zellikle �nemle �zerinde durulmas� gereken bir konudur. Bu fakt�rlerin hi�biri tek ba��na bir aileyi istismara aday yapmamaktad�r. Bu seride olgular�n %94'�nde bu fakt�rlerin en az ��� bir arada saptanm��t�r. Bu nedenle d���k sosyo-ekonomik d�zeye, d���k e�itim d�zeyi, alkolizm, ruhsal hastal�k gibi hekimlerin kolayca farkedebilecekleri birka� risk fakt�r� daha e�lik ediyorsa o �ocukta �� a��s�ndan ara�t�rmac� tav�r almak uygun olacakt�r.
�zerinde durulmas� gereken bir konu da olgu serisindeki hastane da��l�m�d�r. Bu �al��maya kat�lan hastaneler aras�nda yaln�zca Dr. Beh�et Uz �ocuk Hastanesi'nde sistemli olarak �al��an ve konuya ili�kin asistan e�itimi yapan bir �ocuk �stismar� �zlem Ekibi vard�r. Bu nedenle serideki olgular�n yar�dan fazlas� (%59) bu hastaneden bildirilmi�tir. Daha da �nemlisi bu hastanede tan� koyulan �� olgu say�s� zaman i�inde de h�zla artm��, giderek ayda 1-2 olgudan haftada 2-3 olguya ��km��t�r. Bu da g�stermektedir ki e�itim hastanelerimizde kurulacak multidisipliner �� izlem ekipleri hem asistan e�itimini sa�layacak hem de tan� koyulan �� olgu say�s�n� artt�racakt�r.
SONU� VE �NER�LER
Bizce �a�da� t�p yapt���m�z� iddia ediyorsak, art�k �� konusunun �ocuk Sa�l��� alan�n�n �nemli bir konusu oldu�unu hep birlikte kabul etmeli ve bu alandaki bilgi d�zeyimizi h�zla artt�rmal�y�z. �� olgular�n� yakalayabilecek iki �nemli meslek alan� bizce e�itim ve t�pt�r. Bu nedenle t�p ��rencisi, pratisyen ve asistan d�zeyinde konunun sosyal i�eri�inden duyulan �ekingenli�i k�r�p, sorumluluk alma gere�i s�rekli vurgulanmal� ve profesyonel duyarl�l�k artt�r�lmal�d�r.
Bat�da giysileri kirli ve bak�ms�z olan bir �ocuk i�in bile hekim "Bu aile bu �ocu�a sa�l�kl� bakamaz" g�zlemiyle Sosyal Servislere bildirimde bulunmaktad�r (5). Bizler ise hala kafas� g�z� yar�lm��, kemikleri k�r�lm�� �ocuklar�m�z�n bile yaln�zca al��s� ve drenaj� ile ilgilenip bu olaylara yol a�an nedenler konusunda hi�bir giri�imde bulunmamakta ve �ocuklar� belki de bir g�n �ld�r�lmek �zere ayn� ortama g�ndermekteyiz. Bunu k�rmak ve hekimleri s�reci kesintiye u�ratmak konusunda istekli hale getirmeliyiz. B�t�n �niversite hastanelerinde �� �zlem ekiplerinin kurulmas�n�n bu konuda �ok �eyi de�i�tirece�ine, di�er hastanelere �rnek olaca��na ve il SHM ile yak�n ili�ki kurularak her �� olgusuna az ya da �ok yard�m edilebilece�ine inan�yoruz.
Biz hekimlerin b�ylesi giri�imleri SHM b�nyelerindeki gizli yetersizlikleri (bilgi, personel, finans) ortaya ��karacak ve bu kurumun da s�re� i�inde yenilenmesini zorunlu k�lacakt�r. Asl�nda Dr. Beh�et Uz �ocuk Hastene'sinde sunulacak �ok daha fazla say�da olgu oldu�u hastanemizde �al��an t�m meslekda�lar�m�z taraf�ndan belirtilmektedir. Hastanemiz E�itim Koordinasyon Kurulu'nun da onay�yla �al��malar�na ba�lam�� olan Beh�et Uz �ocuk Hastanesi �� �zlem Ekibinin sistemli �al��maya ba�lamas�yla birlikte tan� konulan olgu say�s� Aral�k 1997 sonunda 50'ye ��km��t�r. T�m hastanelerimizde buna benzer ekipler etkin hale gelene dek saptanan az say�daki �� olgular� �ok say�da bilimsel toplant�da sunulmal� ve yay�nlanmal�, b�ylece t�m profesyonelin e�itimi ve sorunun fark�na varmas� sa�lanmal�d�r. B�t�n bu nedenlerle HER �OCUK HASTANES�NE B�R �OCUK �ST�SMARI �ZLEM EK�B� slogan�n�n ger�ekle�mesi i�in t�pta �� ile ilgili temel e�itim h�zla ba�lat�lmal�d�r d���ncesindeyiz. |
