A�LE ��� C�NSEL �ST�SMAR:
ENSEST'in tarih�esi
" Prof.Dr.O�uz POLAT"
Ensest, 1000'lerce y�ldan beri baz� istisnalar d���nda tabu olarak kalm��t�r. Tarihsel a��dan bak�ld���nda Peru, M�s�r ve Japonya'da kraliyet ailesinin safl���n� korumak i�in bu yolun me�ru olarak kullan�ld��� g�r�lmektedir. Sofokles'in Kral Oidipus tragedyas�nda Oidipus'un istemeyerek babas�n� �ld�rd��� sonra da �z annesi ile evlendi�i ve Oidipus'un da ger�e�i ��renince de g�zlerini k�r ederek kendini cezaland�rd��� anlat�l�r.
�lk �a� kavimlerinden Banklar�n ��retilerinden o �a�larda ensestin me�ru oldu�u anla��lmaktad�r. Eski Yunan mitolojisinde ise iki tanr� karde� Zeus ile Hera'n�n cinsel ili�kide bulunmalar� �ok do�al bir olay olarak anlat�lmaktad�r. Eski M�s�r papir�slerinde de gene iki karde� tanr� olan Uziz ile Osiris aralar�nda �iftle�erek Horos'u yarat�rlar. Roma imparatorlu�u d�neminde Kral Guarthigirmus'un k�z� ile evlenerek bir o�ul sahibi oldu�u tarih kitaplar�nda belirtilmektedir.
�sko�ya'da bilinen en eski kavim olan Dikten'lerde erke�in k�z karde�iyle yatarak bir �ocuk sahibi olmas� ve �vey o�ullar�n �vey annelerinden �ocuk sahibi olmalar� �ok do�al kar��lanan bir eylemdi.
M�s�rl�lar�n da eski d�nemde karde� aras� evlilikleri ye�ledikleri papir�slerden ��kart�lan metinlerde belirtilmektedir. Firavunlar�n karde�leriyle evlenmeleri tanr�sal s�fata en uygun evlilik olarak kabul edilmekteydi. Perulular ve Hawaiililerin de kan safl���n� korumak i�in akraba evlili�i yapt��� bilinmektedir.
Ensest yasaklar�na giren akrabal�k dereceleri a��s�ndan , toplumdan topluma g�rece de olsa tarihin her d�neminde kurala ba�l� olarak kar��m�za ��kmaktad�r. Aile m�essesinin tarihsel geli�imi i�erisinde kan yak�nlar� aras�nda evliliklerin ya�anm�� olmas� gerekti�i Morgan ve Engels taraf�ndan savunulmu�tur.
Engels, en k���k toplumsal �rg�tlenmenin iki b�y�k ad�m� olarak �unlar� g�stermektedir.
1- Ana-babayla cinsel ili�kinin yasaklanmas�,
2- Erkek ve k�z karde�ler aras�ndaki cinsel ili�kinin yasaklanmas�
�lk d�nemlerde tek tek olaylara ba�l� olarak tart���lan bu kural zaman i�erisinde kural haline gelerek sonunda erkek ve k�z karde�lerin �ocuk, torun ve torun-�ocuklar aras�ndaki evlenmede yasaklanm��t�r.
Tarihte karde�ler aras�ndaki evlili�e en iyi �rnek M�s�r Kraliyet ailesidir. Ama Evelyn Reed kan�tlar�n bu konuda yetersiz oldu�unu ve b�yle bir �ey s�ylenemeyece�ini iddia etmektedir. M�s�r 'da aile, ana-aile yap�s�nda bir aileydi. Soy �izgisi, miras ve yerine ge�me hakk� ana soyu �izgisi i�erisinde kald���ndan ana, onun erkek karde�i ve �ocuklar soyluluk zincirini olu�turmaktayd�. Krali�enin kocas� soylu say�lm�yordu, ��nk� o, krall�k ailesine evlenme yoluyla kat�lm�� bir yabanc�yd�. Krall�k hem erkek karde� hem de kocada bulunmas�na ra�men kocan�n krall��� sadece evli oldu�u s�rece ge�erliydi. Halktan biri kabul edilen e� evlilik bitmesi halinde krall�ktan da at�l�yordu. Buna kar��l�k erkek karde� kan ba��ndan dolay� �m�r boyu kral olarak ya�am�n� s�rd�rme hakk�na sahipti.
M�s�r uygarl���n� inceleyen bilim adamlar� , krali�enin erkek karde�ini onun kocas� olarak g�r�yor, krali�e kocas�na yer vermemektedirler. Karde�ler aras� evlilik m�essesesi soy i�indeki kanda evlili�in var oldu�u d���ncesini olu�turan temeldir. Reed evlili�in temelinde cinsellik olmadan olay�n sadece m�lkiyet ili�kisi oldu�unu bu y�zden bu ili�kide ensest de�erlendirmesi yap�lmas�n�n yanl�� olaca��n� s�ylemektedir.
Eski Yunan Uygarl���nda da bu konu �ok konu�ulmu� ve g�ndeme gelmi�tir. Bu konudaki en �nemli eser Sofokles'in Oidipus isimli tragedyas�d�r. Yunan mitolojisinde Oidipus, Thebes kral� Louis ve krali�e Jacosta'n�n o�ludur. Louis, kahinden o�lunun kendisini �ld�rece�ini ve annesiyle evlenece�ini ��renir. O�lu do�unca topuklar�na bir diken bat�rarak �lmesi i�in Citnaeran da��na b�rak�r. Oidipus s�zl�k anlam�yla i� ayak demektir. Fakat �ocu�u Korentli bir �oban bulur ve Korent kral� Polybusa g�nderir. �ocuklar� olmayan Polybus ve e�i Merope Oidipusu evlat edinirler. Oidipus delikanl�l�k �a��na gelince sokakta bulunmu� bir �ocuk oldu�unu ��renir. Buna inanmayan Oidipus, Apollodan ana-babas�n�n kim oldu�unu sorar. Apollo ona kaderinde babas�n� �ld�rmek ve annesiyle evlenmek oldu�unu s�yler. Oidipus, Apollo'nun Polybus ve Menape'yi kastetti�ini san�r. Onlar� terk eder ve yolda bir kavgaya tutu�ur. Louisa'y� �ld�r�r. Louisa ger�ek babas�d�r. Thebes �ehrine gider. �ehrin bilmecesini ��zerek �ehri zalim Sphynxten kurtar�r. M�kafat olarak Thebes halk� onu kral ilan eder ve kral�n dul kar�s� Jacosta ile b�y�k bir t�renle evlenir. Jacostan�n Oidipus'tan 4 �ocu�u olur. G�n�n birinde Oidipus ger�e�i ��renir. Jacosta kendini asar. Oidipus da babas�n� �ld�rmenin ve annesiyle evlenmenin cezas�n� kendi elleriyle vererek g�zlerini k�r eder ve k�z� Antigone ile birlikte �ehirden kovulur.
Bunun d���nda Yunan mitolojisinde Zeus'un karde�i Hera ile evlenmek i�in babas� Uranusu �ld�rmesinin hikayesi vard�r. Tevratta Kabil ile Habil kendi ikiz karde�leri ile evlenmi�lerdir. Zaten kainat�n ve insanl���n yarad���l���n� tek bir kaynaktan k�ken ald���n� a��klamaya �al��an t�m dini inan��larda ensest ili�kilerin ka��n�lmaz olarak �reyebilmek i�in var oldu�u g�r�lmektedir.
Eski �a�larda �zellikle totemlerin d�nemine indi�imizde farkl� yakla��mlar�n oldu�unu g�rmekteyiz. Totemizm olarak isimlendirilen bu d�nemde topluluklarda ana erkil klan topluluklar�n�n ilk olarak bulundu�u g�r�lmektedir. Anaerkil klan topluluklar�nda akrabal�k ili�kileri baba erkil topluluklara g�re olduk�a farkl� �izgilerdedir. Anasoyu ailesinde soy �ocu�a anadan ge�mektedir. Bu y�zden baba ile �ocuklar�n aras�nda kan ba�� bulunmamaktad�r. �ocuklar tamamen anneye aittirler. Bu nedenle baba ile k�z aras�ndaki cinsel ili�ki ya da evlilik totem tabusunu veya eksogami kural�n� bozmamaktad�r. Sadece kavimde adam kar�s�n�n k�z�yla ya�ad��� i�in k�nan�r ve onay g�rmez. Burada ele�tirilerin baban�n anneyle ili�kisine ra�men annenin k�z�yla ili�kiye girmesi ve k���kken onu sevmek ve �efkat g�sterme i�levi olan baban�n farkl� yakla��mlarda bulunmas� nedeniyledir.
Anaerkil bir toplumda totem kurallar�n�n en kat�s� k�z ve erkek karde�ler aras�ndaki cinsel ili�kide g�r�lmektedir. K�z ve erkek karde�ler kar��t cinsten karde�ler aras�ndaki her t�rl� ili�kiyi yasaklayan tabuya uymak zorunlulu�unu getirmektedir. Erkek karde� i�in kurallar �ok kat� ve serttir. Erkek karde� k�z karde�inin ad�n� a�z�na bile alamaz hatta g�nl�k dilde k�z karde�inin ad� bir �eye kar��l�k geliyorsa onu bile kullanmamaya �zen g�sterir. Erkek karde� ergenli�e ula��r ula�maz e�er k�z karde� hala o evde ya��yorsa evi terk etmek zorundad�r. Sadece eve gelip karn�n� doyurmak i�in yiyecek isteme hakk�na sahiptir. Bunun d���nda eve gelebilme hakk� bulunmamaktad�r. Ama burada bile e�er k�z karde� evliyse eve girmesi yasaklanm��t�r. K�z karde�inin evlilik ile ilgili kararlar�na kar��amaz, hi�bir s�z hakk� yoktur, buna kar��n onun evinin ve �ocuklar�n�n ge�imini ve yiyece�ini sa�lamak g�revi erkek karde�inindir.
Ana soyu klan topluluklar�nda anne-o�ul aras�ndaki ili�ki en az karde�ler aras�ndaki ili�ki kadar yasakl� ve tabu olarak kar��lanmaktad�r. Ama yeti�me �a��ndaki �ocuklar�n anneyle olabilecek sevgi ve �efkate dayal� ili�kilerine ho�g�r�yle bak�lmakta ve anne-�ocuk aras�nda bir cinsel ili�ki olamayaca��na inan�lmaktad�r. Malinowskinin bu konuda yerliler �zerine yapt��� g�zlem sonu�lar� ilgin�tir. "Yerlilere ensestten s�z a��nca tepkiler karde�ler aras�ndaki ili�kideki gibi �ok sert ve duygusal de�ildir. Olay�n olabilirli�i �zerine konu�malar�na ra�men pratikte b�yle bir �eyin olamayaca��na inan�yorlar".
Ataerkil aileye ge�i�te olaylara yakla��mda da farkl�l�klar�n ortaya ��kt��� g�r�lmektedir. Babal���n fizyolojik gerekli�inin anla��lmas� ile do�an ataerkil aile yap�s�n�n iki temel kavrama dayand��� g�r�lmektedir. Bunlar
1- �ktidar tutkusu
2- D�l�n devam�d�r.
Soygeliminin erkek soy �izgisinden izlenmeye ba�lamas�, teke�lili�in geli�mesi, mirasla �ocuklar�n �ncelik kazanmas�, k�z ve kad�nlar�n da miras�� olabilmesi ile soylar dikkate al�nmaks�z�n ancak �ok yak�n kan akrabalar� aras�ndaki evlenmeyi yasaklayan serbest evlili�e giden a�amaya gelinmi�tir.
Bu aile yap�s� tek e�li ailedir. Olu�umunun temelinde �zel m�lkiyetin bulundu�u Morgan gibi baz� ara�t�rmac�lar taraf�ndan iddia edilmektedir. Morgan, m�lkiyetin toplumun organik yap�s�n� belirlemekte yeterli bir a��rl�k ve �nem ta��d���n� savunmaktad�r. �ocu�un babas�n�n kim oldu�unu belirlemenin bu sistemde �ok �nem kazand���n� g�rmekteyiz. �ocuklar�n sadece annesinin de�il babas�n�n da anla��lmas� �ocuklar�n tek soy �izgisinden de�il her iki soy �izgisinden tan�nmas�n� sa�lam��t�r. B�ylelikle de baba da anne kadar her �ey �zerinde s�z sahibi bir konuma gelmektedir. Bu sistemde de anaerkil sistemden farkl� olarak baban�n her t�rl� cinselli�e y�nelik eylemi �ocuklar �zerinde ensest kapsam�na girmi�tir.
Bu model g�n�m�zde de ge�erli modeli olu�turmaktad�r. Sosyal a��dan ensest tabu olarak kabul edilmektedir. |
