A�LE ��� C�NSEL �ST�SMAR:
Ensestin �ocuklar �zerindeki Etkileri
" Prof.Dr.O�uz POLAT"
Baz� ara�t�rmac�lar (Bender ve Blan, 1937, Kempe 1966, ve Roscovsky 1950) ensestin ve seks�el istismar�n psikolojik olarak zarars�z oldu�unu ileri s�rm��lerdir. Ancak, pek�ok g�zlemci, bunun sonucunda geli�ebilecek fiziksel, psikosomatik ve psikolojik semptomlar bildirmi�lerdir. �ocu�un tepkisinin gerek yap�s�, sald�rganla olan ili�kiye, seks�el aktivitenin �ekline, �ocu�un i�birli�ine, �iddet kullan�m�na, fiziksel zarar�n varl���na, �ocu�un ya�� ve geli�im basama��na ve travma �ncesi psikolojik geli�imine ba�l�d�r. Ailenin olaya tepkisi de, bu yan�t� etkiler.
Cinsel istismara u�ram�� �ocuklarda parmak emme, t�rnak yeme, en�resis ve enkopresis gibi regresif semptomlara s�k rastlan�r. Fobiler ve korkularla birlikte, kabuslarla uyku bozukluklar� g�r�l�r. K�z �ocuklarda, erkeklerin yan�nda g�vensizlik ve anksiyete semptomlar� g�z�kebilir. Bulant�, kusma, kar�n a�r�lar, ba�a�r�lar� gibi yak�nmalar ortaya ��kabilir. Daha b�y�k �ocuklarda, su�luluk hissi ve depresyon g�r�lebilir. Su�luluk hissi, olay�n kendisinden de�il, aile fertleriyle daha sonra ya�anan olaylardan kaynaklan�r. Adolesanlar, okulda akademik ve davran�� problemleri, su�a e�ilim, konversif tablolar, panik ataklar ya�ayabilirler ((panik ataklar, homoseks�el sald�r� ya�ayan erkek �ocuklarda izlenir ). Kirli ve de�ersiz olma hisleri ya�anabilir. Adolesan k�zlar mazoistik �ok e�li cinsel hayat, bilin�siz fantazilerine hitap etti�i i�in, tercih edebilirler. Ayr�ca cinsel istismar�n genital hasar, hamilelik ve z�hrevi hastal�k kapma gibi fiziksel zararlar olabilir.
Sgroil (1977) �ocuklardaki gonorrhea'nin seks�el istismar kaynakl� oldu�unu bildirmi�tir. Cinsel taciz ve ensestin uzun vadede etkileri kontrollu �al��ma eksikli�inden, tart��mal�d�r. Gioretto (1976) kad�nlar da uyu�turucu ba��ml�lar�n daha y�ksek oranda cinsel istismara u�rad���n�, Rosenfeid (1977) yine istismara u�rayanlarda daha s�kl�kla frigidite, �ok e�lilik ve depresyon g�r�ld���n� bildirmi�lerdir. Yine, seks�el istismar�n kendileri de istismara u�ram�� ki�ilerde daha s�k g�r�ld��� rapor edilmi�tir. Sonu� olarak �ocuklukta cinsel istismara maruz kalmak, bireyin cinsel ve ebeveyn olarak fonksiyonlar�n� etkilemektedir denebilir.
De�erlendirme ve Tedavi
Konuyla ilgili b�y�k tabu y�z�nden ailelerin ilk planda inkar ve su�luluk duygular� normal kar��lanmal�d�r. Bu y�zden ilk temaslar destekleyici olmal�, istismar edene duyulan olumsuz duygular frenlenmeli, �ocu�un g�venli�i �ncelikle g�zetilmelidir. E�er eri�kin tedaviyi reddediyorsa, �ocuk ge�ici bir bak�m evine yerle�tirilmelidir. Olay sonras� �ocu�un t�bbi ve psikiyatrik muayeneleri yap�lmal�, �zellikle jinekolojik muayenenin travmatik etkisi unutulmamal�d�r.
Eri�kin ve �ocuk aras�ndaki en tipik cinsel temas adolesans �ncesi veya adolesan k�z �ocuk ve babas�/�vey babas� aras�ndaki ok�amalar, veya ili�kidir. T�m ya� gruplar�ndaki �ocuklar genital, anal veya oral cinsel temasa maruz b�rak�l�p istismar edilebilir. Cinsel istismar pek�ok y�n�yle fiziksel istismara benzer. �ncelikle, eri�kinin impuls kontrolunda bir gereksinimi kar��lar, yani bir rol de�i�imi ya�anm��t�r. Ve son olarak da ili�ki patolojik bir aile yap�s�nda ortaya ��kar.
Gen� bir k�z, babas�yla cinsel ili�kiye girdi�inde, anne genelde aktif veya pasif olarak davran��� g�rmezlikten gelir. Erkekler �o�unlukla kar�lar�ndan g�remedikleri seks�el ve duygusal doyum i�in k�zlar�na y�nelirler. Pek �ok durumda, kad�n bilin�li olarak veya bilin�sizce, k�z�n�n seks�el partneri olmas�n� destekler. Ba�ka t�r bir aile yap�s�nda ise anne, kocas�n�n yoklu�unu o�lunu ba�tan ��kararak telafi etmeye �al��abilir. Temas�n derecesi ayn� yatakta uyumaktan ger�ek ensestiy�z ili�kiye kadar uzanabilir. �ocuklar, ebeveynleriyle e�cinsel temasa da girebilirler. "Modern cinsel e�itim" ad� alt�nda ebeveynlerinin cinsel aktivitesini seyretmek zorunda b�rak�labilirler.
Pek �ok doktor, rutin olarak ensest �ikayetlerini veya akraba hamileliklerini bile gencin fantazilerine y�klemekte, pedagoglar bile ruhsal ��k�nt� i�indeki �ocu�un problemlerini de�erlendirmede ensest olay�na pek ihtimal bile vermemektedirler. Oysa ensest olgusu pek �ok yeti�kin aras�nda �ok yayg�n olarak bulunmakta, olay�n meydana gelmesinden 10- 15 y�l sonra bile olay�n ��k�nt�leri psikiyatristler, ak�l hastalar� klinikleri, evlilik dan��manlar�, polis ve mahkemelere ula�t���nda olay�n bu kadar s�re a���a ��kmamas� �ok �a��rt�c� olmaktad�r. Her y�l bir milyonda 150 ensest olay� rapor edilmekle birlikte, rapor edilmeyen daha nice olay vard�r.
Ensest olaylar�n�n a���a ��kt��� taktirde kamuoyunda yank� yaratmas�, i�sizlik ve ekonomik felakete sebep olmas�, hatta aileyi, kurban�n arkada�lar�n� kaybetmesi korkusu, ya da su�lunun hapse at�lmas� gibi etkenler bu olaylar�n uzun s�re ya da bir hayat boyu sakl� kalmas�na neden olmaktadr. Ensest uzun y�llar gizli kalmakla birlikte, ailede ya�anan dramatik bir olay gen�lik d�nemi asi davran��lar�, su�lu davran��lar, hamilelik, aile kavgas� veya psikiyatrik rahats�zl�klar gibi olaylar�n sonucunda ortaya ��kabilmektedir
Klinik Bulgular:
5 ya� alt�ndaki �ocuklar: Agresif cinsel istismarlar, s�kl�kla korku durumlar�, gece ter�rleri, davran�� de�i�ikli�i ve geli�me gerilikleri �eklinde kendini g�sterir. Burada psikiyatrist'in g�revi �ocu�un yitirmi� oldu�u kendine g�venini tekrar kazand�rmak olmal�d�r. �ocuklar�n h�zl� iyile�me g�stermeleri i�in, ebeveynler kadar okul g�revlilerine de i� d��mektedir.
�lkokul ya�� �ocu�u: Ani anksieteler, korku, depresyon, histeri, ani kilo kayb� ya da �i�manl�k, okul ba�ar�s�zl��� ve okuldan ka�mak gibi belirtiler g�r�lebilir.
Adolesans D�nemi: K�z �ocu�unun �zellikle annesine kar�� asi davran��larda bulunmas� ba�l�ca semptomlardan birisidir. Anne ve k�z �ocu�u aras�ndaki bu anla�mazl��� fark eden doktor, bu belirtiyi mutlaka de�erlendirmelidir. Ensest olay�na maruz kalan k�z �ocu�u babas�n� affetse bile, annesinin olaya destek vermesi nedeni ile onu hi� bir zaman affetmeyecektir. Di�er bir belirti ise, k�z �ocu�unun ani olarak annenin yapt��� g�revleri �stlenmesidir, bu g�rev ev i�leri oldu�u kadar yatak g�revi de olabilmektedir. Bu �ocuklar�n s�rlar�n� payla�abilecekleri g�venilir bir insana ihtiya�lar� vard�r.
Muayenenin nedeni iyice a��klanmal�, bunun bir cezaland�rma olmad���n�n anla��lmas� sa�lanmal�d�r. �ocu�un, terapist ile duygu bo�al�m�na gitmesi sa�lanmal�d�r. K���k �ocuklar oyunlarla, resimlerle ayn� bo�almay� sa�layabilirler. Uygun bir dille, olanlar anlat�lmal�, destekleyici psikoterapi ve dan��manl�k hizmetleri planlanmal�d�r. Baz� �ocuklarda su�luluk, kal�c� n�rotik semptomlar, d���k �zg�ven, ��renme g��l�kleri, davran��lar uzun s�reli psikoterapi gerektirebilir. Fiziksel istismar gibi, evdeki cinsel istismar, patolojik olarak aile ili�kilerinin bir sonucudur. Bu nedenle ailenin de psikiyatrik de�erlendirilmesi zorunludur.
�ocu�un tedavisi i�in ailenin i�birli�i gereklidir, aksi taktirde ebeveyn resistans�, sadakat dolay�s�yla �ocu�a da ge�ecektir. Her iki ebeveyne de psikoterapi �nerilir. Gioretto (1976) baba-k�z ensestini takiben k�z, anne ve baba i�in bireysel dan��ma, sonra anne-k�z, baba-k�z ve aile dan��mas� �nerir. Tedavi ekibi ve �ocuk mahkemesi �yeleri aras�nda kooperasyon olmal�, hapis cezas� ile ayr�ca tedavi program�na kat�l�m g�ndeme getirilmelidir. B�t�n rehabilitasyon yollar� denendi�inde cezai uygulama son �are olmal�d�r. �ocuk evden uzakla�t�r�ld���nda da eve d�n�� en k�sa zamanda planlanmal�d�r.
Ensest genellikle aile i�i bir s�r olarak g�r�lmektedir. �ocuk istismar�n� engelleme �al��malar� artt�kca ensestin gizlenmesi gittikce zorla�maktad�r. Ensest olaylar� �ok s�k olan bir olay olmas�na kar��n, bildirilmemesi y�z�nden �ok az g�r�len bir olay olarak de�erlendirilmi�tir.
Olay�n en �nemli boyutlar�ndan birisi de onay kavram�d�r. Ger�ek onay i�in iki ko�ul gerekir. Bir ki�i neyi onaylad���n� bilmeli ve bir ki�i evet veya hay�r demekte h�r olmal�d�r. (Finkelhorn 1973) �kinci ko�ul �ocuklar sosyal ve biyolojik olarak cinselli�in ne oldu�unu bilmedikleri i�in buna bilin�li olarak onaylama veya onaylamama durumunda de�illerdir.
Ensest ile ilgili yanl�� g�r��lerin (mitler) yayg�n olmas� olaya net tan� koydurmay� engellemektedir.
*Ensest �ok nadir g�r�len bir olayd�r.
*Olaydan kurban �ok az zarar g�r�r.
*Bu tip olaylardan en b�y�k sorumlu kapasitesiz, isteksiz, rol�n� yerine getirmeyen annedir.
*Bu durumdaki erkek do�al olarak evin i�indeki di�er di�iye d�ner yani bu ko�ullar� haz�rlayan annedir.
*�ocuklar ba�tan ��kar�c� olur ve �ok zevk al�r.
*�ocuklar bunu yetkililere bildirdi�inde �o�unlukla yalan s�ylemektedirler.
*Olay�n ayd�nlat�lmas�nda �ocuklar�n �zerine gitmemek gerekir. �ok b�y�k psikolojik zedelenme olu�ur.
*Cinsel istismarda en iyi yap�lacak hareket olay�n �zerine gitmemek ve kendi haline b�rakmakt�r.
Olaydaki ger�ek ile fantezinin ay�r�m�n� yapmak belli ya� gruplar�nda olduk�a g��t�r. �zellikle k���k �ocuklarda ger�ek ile fantezinin ayr�m�n� yapmak daha da g��le�mektedir. �ok k���k �ocuklar bu y�zden o d�nemlerde olan olaylar�n ger�ek mi, yoksa fantezi mi oldu�una tam olarak karar veremezler. Ayr�ca unutma mekanizmas� iyi anne-baba imaj�n� y�kmamak i�in devreye girerek olay�n unutulmas�n� sa�layabilir. Ancak 7 ya��ndan sonra ger�ekle hayal ayr�labilir duruma gelir. Rosenfeld(1971) de 9 ya� �st� �ocuklarda bu tip a��klamalar�n ger�ek ve do�ru olarak kabul edilmesi gerekti�ini belirtmektedir.
Genellikle ensest ili�kiler ili�kiye kimle girildi�ine g�re s�n�fland�r�l�r. Baba-k�z en �ok rastlanan ili�ki t�r� olarak g�z�kmekteyse de karde�ler aras�ndaki ili�kinin daha �ok oldu�unu s�yleyen ara�t�rmalar da bulunmaktad�r. |
