| G |
|
| Gama
tačka |
Tačka
na nebeskoj sferi koja odgovara polo�aju Sunca na dan prolećne
ravnodnevnice. Uzima se da je rektascenzija gama tačke
jednaka 0 zato �to se sve rektascenzije računaju od nje. |
| Geokorona |
Sloj
veoma razređenog vodonika koji obuhvata Zemlju blizu najvi�e
granice atmosfere. Prostire se na vi�e od 50 000 km od najdalje
granice Zemljine atmosfere. |
| Geoid |
Geometrijsko
telo koje pribli�no predstavlja Zemljin oblik zajedno sa
nepravilnostima zbog neravnomernog rasporeda masa u njoj. Poklapa
se sa srednjom povr�i voda svetskog okeana i sa njim spojenih
mora, bez plima i oseka i ostalih poremećaja. Povr�ina
geoida se materijalizuje na taj način �to on mora da bude
uvek upravan na pravac umirenog vi�ka u svakoj tački
Zemljine povr�ine. |
| G
zvezda |
Zvezda
spektralne
klase G. �ute boje, temperatura na povr�ini od 4900 K do 6000 K; u sprektru
preovlađuju
linije neutralnih i jonizovanih metala. Tipični predstavnici su Sunce i Kapela. |
| Galaksija |
Porodica zvezda
koje se međusobnim gravitacionim privlačenjem dr�e na okupu. Postoji
vi�e tipova
galaksija po obliku i veličini. Galksije patuljci
sadr�e svega oko 100
000 zvezda dok galaksije giganti na okupu dr�e i po 3000 milijardi
zvezda. Spiralne galaksije imaju oblik diska sa centralnim
ispupčenjem iz
kojeg se izvijaju kraci. Postoje zatim eliptične galaksije i galaksije
nepravilnog oblika. |
| Galaksija |
Galaksija
(sa velikom slovom G) je galaksija kojoj pripada i
na� Sunčani sistem.
Poznata je i pod nazivom Mlečni put, ili Kumova slama. Nasa Galaksija pripada tipu
spiralnih galaksija. Sadr�i oko dvesta milijardi zvezda.... |
| Galaktički halo |
Sferično
područje oko spiralne galaksije koje se izdi�e iz galaktičkog
diska ako galaksiju posmatramo sa strane. U njemu se nalaze
najstarije zvezde i loptasta zvezdana jata. |
| Geometrijski albedo |
Odnos
između
sjaja nekog planetarnog tela gledano iz pravca Sunca i sjaja zami�ljenog sfernog tela iste
veličine i na istoj razdaljini, a koje odbija raspr�enu svetlost Sunca. [albedo] |
| glavni niz, zvezda
glavnog niza |
Glavni niz
je tanka linija koja se prote�e od gornjeg levog do donjeg desnog
dela Hertzsprung-Russellovog diagrama. To je diagram u
kojem je ucrtana osvetljenost zvezde u funkciji njene temperature.
Većina zvezda se nalaze na liniji glavnog niza �to pokazuje
da su temperatura i osvetljenost zvezde u velikoj meri određeni
njenom masom. Uprkos tome postoje neke razlike uzrokovane
razlikama u njihovom hemijskom sastavu. Kod zvezda glavnog niza
izvor energije je fuzija vodonika u helijum. Zvezde koje su u
nekom drugom stadijumu razvoja se ne nalaze na glavnom nizu
već drugde u HR diagramu. Većina zvezda provodi 90%
vremena svog �ivota kao zvezda glavnog niza.
 |
| Globula |
Deo
magline. |
| Godina |
Vreme za koje
Zemlja obiđe Sunce. Tropska
godina je vreme između dva uzastopna Sunčeva prolaza kroz gama
tačku.
Siderička godina je vreme
za koje Zemlja opi�e celu svoju putanju oko Sunca u odnosu na zvezde.
Anomalistička godina je
vremenski period između dva uzastopna prolaza Zemlje kroz perihel
na putu oko Sunca (traje 365,25964 dana).
| Godina |
du�ina u danima |
| Tropska |
365,24219 |
| Siderička |
365,25636 |
| Anomalistička |
365,25964 |
|
| Gornje
i donje planete |
Grupi
donjih planeta pripadaju one koje su, u odnosu na Zemlju, bli�e
Suncu: Merkur i Venera. Grupu gornjih planeta čine one koje
su dalje od Zemlje: Mars, Jupiter, Saturn, Uran, Neptun i Pluton. |
| Gravitacija |
Univerzalno
svojstvo svih materijalnih objekata da se međusobno privlače. Po Njutnovom zakonu
gravitacije dva objekta materije u vasioni privlače se silom koja je proporcionalna
njihovim masama, a obrnuto proporcionalna kavadratu njihovog rastojanja. |
| Gravitacioni
kolaps |
Slučaj kada se
zvezda brzo sa�ima jer pritisak zračenja, upravljenog napolje, postane nedovoljan za
uravnote�avanje gravitacionog pritiska koji je opet upravljen ka unutra. Prilikom ovog
kolapsa dolazi do brzog oslobađanja velike količine gravitacione potencijalne energije.
Kolaps zvezde je iznenadan i katastrofalan. |
