| C |
|
| Cefeid zvezde (Cefeide) |
To su
pulsirajuće promjenjive zvijezde koje su dobile ime po
prototipu Delta Cefeidi koja varira između 3.6 i 4.3
magnitude u periodu od 5.4 dana. Cefeide imaju nestabilnu
strukturu koja uzrokuje pulsiranje zvezde iznutra ka spolja. Veličina
ovih zvezda se mo�e promeniti i do 10 posto u toku jednog
ciklusa. Promenom veličine menja se i temperatura. Cefeide su
vrlo sjajni �uti divovi koji zrače i do 10000 puta vi�e
energije nego na�e Sunce pa ih se mo�e videti i sa velike
udaljenosti. Cefeide se mogu koristiti kao indikatori udaljenosti
tako da ako uzmemo da se sve zvezde u Malom Magellanovom oblaku
nalaze na istoj udaljenosti, to znači da se njihove prividne
magnitude menjaju sa određenim konstantnim faktorom prema
apsolutnoj magnitudi. Kada se jednom odredi udaljenost jedne
Cepheide nekom drugom metodom mereći periode pulsiranja mo�emo
odrediti udaljenosti drugih. |
| Crna rupa |
Područje svemira u
kojem je gravitaciona sila toliko jaka da joj se ni svetlost ne mo�e
odupreti. Crna rupa nastaje kada se materija pod uticajem
gravitacije uru�i u sebe tako da koncentracija mase na određenom
relativno malom području pređe neku kritičnu masu.
Smatra se da nastaju kada vrlo masivna zvezda, mase barem
trostruko veće od Sunca, eksplodira u eksploziji supernove.
Tada se na području od samo nekoliko kilometara nalazi masa
nekoliko masa Sunca. Postojanje crnih rupa obja�njava neke pojave
vrlo velikog zračenja određenih aktivnih galaktičkih
jezgra i kvazara.
Crne rupe se ne mogu posmatrati direktno već se njihovo
postojanje dokazuje gravitacionim efektima i materijom koja pada u
njih. |
| Crno telo |
To je telo
koje apsorbuje svo zračenje koje padne na njega. Ovakvo telo
je teoretsko i najbli�a realna aproksimacija je malena rupa u �upljoj
kugli koja se dr�i na konstantnoj temperaturi. Intenzitet i
talasna du�ina zračenja koje emituje crno telo zavisi jedino
od njegove temperature i mo�e se odrediti pomoću kvantne
teorije. |
| Crveni div |
Kada
zvezda tokom svog razvoja potro�i u nuklearnoj fuziji sav vodonik
iz jezgra postaje Crveni div. Ovaj naziv je do�ao od toga �to
kada se zbog potro�enog vodonika smanji povr�inska temperatura
zvezde i ona postaje crvena. S druge strane iz istog razloga zbog
vi�ka gravitacione sile jezgra zvezde kolapsira i postaje
inertna. Ovo se odvija sve dok ponovno ne započne nuklearna
fuzija, ali sada u omotaču koji se nalazi oko inertnog
jezgra. Energija koja se time stvara u omotaču uzrokuje da se
spolja�ni slojevi zvezde jako �ire pa otuda naziv div. Kako se
ti slojevi �ire tako se i hlade, pa u zavisnosti od spektralnog
tipa temperatura povr�ine mo�e pasti sve do 4000 K. Kada na�e
Sunce jednog dana postane Crveni div njegov će se prečnik
najverovatnije povećati sve do Zemljine orbite. Spektar koji
pokazuju crveni divovi je vrlo raznolik zavisno od toga da li se u
atmosferi zvezde nalazi vi�e ugljenika ili kiseonika koji zavisno
od toga stvaraju neke spojeve s te�im elementima. One zvezde koje
u atmosferi imaju vi�e ugljenika se nazivaju ugljenikove zvezde. |
|
