| A |
|
| Aberacija
zvezdane svetlosti |
Prividno
pomeranje u polo�aju zvezde zbog konačne brzine svetlosti
(299 792 458 m/s) i pomeranja posmatrača koje prete�no potiče
od obila�enja Zemlje oko Sunca. Zbog toga nam se čini da je
vizura skrenula za neki ugao. Maksimalna vrednost ugla aberacije
je 20" 4955. |
| Afel |
Tačka u kojoj je
neko telo na (eliptičnoj) putanji oko Sunca najudaljenije od Sunca. |
| Akrecija |
Proces spajanja
sitnih delova materije u veće pod uticajem međusobnog gravitacionog
privlačenja ili usled
sporih sudara. |
| Aktivna galaktička
jezgra (AGN-Active Galactic Nucleus) |
To je
sredi�nje područje aktivne galaksije u kojemu se stvaraju
neobično velike količine energije, a čiji izvor
nije zračenje pojedinih zvezda. Ovo je karakteristika
nekoliko različitih tipova objekata koji su podeljeni po
njihovom izgledu i tipu zračenja koje zrače. To su:
kvazari, Seyfert galaksije, radio galaksije, N galaksije i
blazari. Jedini mogući izvor ovako jakog zračenja mo�e
biti super masivna crna rupa u koju pada materija uz oslobađanje
gravitacione energije. |
| Albedo |
Odbojna
moć nekog nesvetlećeg tela (npr. planete) prema svetlosnim zracima. U idealnom
slučaju telo koje
odbija celokupnu svetlost koja padne na njega ima albedo 1.0, a telo koje
uop�te ne odbija
svetlost ima albedo 0. [geometrijski albedo] |
| Almukantarat |
Mali
krug čija je ravan uporedna sa ravni posmatračevog
horizonta. |
| Altituda |
Ugaona razdaljina
nekog nebeskog tela od horizonta. |
| Angstrem |
Stara
jedinica za merenje talasnih du�ina; jednak je desetomilionitom
delu milimetra. |
| Anomalistička
godina |
Vremenski period
između dva uzastopna prolaza Zemlje kroz perihel na putu oko Sunca
(traje 365,25964 dana). |
| Anomalistički
mesec |
Vreme za koje
Mesec dva puta uzastopno prođe kroz perigej na svom putu oko Zemlje (27.554 550 dana) |
| Antiapeks |
Tačka koja
le�i
dijametralno nasuprot Sunčevom apeksu. |
| Apeks
Sunčevog kretanja |
Tačka u
sazvezđu
Herkula ka kojoj se kreće Sunce sa celim svojim sistemom (brzinom od 20 km/sec) |
| Apogej |
Tačka najdalja od
sredi�ta Zemlje na orbiti objekta koji se okreće oko Zemlje. |
| Apsolutna
veličina (apsolutna magnituda) (M) |
Prividni sjaj koji
ima neka zvezda kad se posmatra sa razdaljine od 10 parseka. Apsolutna
veličina Sunca je
+4,85 M [prividna veličina] |
| Apsolutna
nula |
Teorijski
najni�a moguća tempreatura. Tada prestaje svako molekularno kretanje. Po Kelvinovoj skali tada
temperatura iznosi 0K stepeni, dok je po Celzijusu to -273,16�C. |
| Apsorpcija
svetlosti u prostoru |
Vasionski
prostor nije potpuno prazan kao sto se misli. Materija, koja je
dovoljno krupna da bi bila zapa�ena, je rasuta između
planeta, a postoji i između zvezda. Zbog toga je svetlost
koja dolazi od udaljenih objekata manje svetla i crvena. Ovaj
uticaj mora da se uzme u obzir pri svim proučavanjima. |
| Apsorpcijska maglina |
Apsorpcijske
magline su tamni međuzvezdani oblaci koji apsorbuju svetlost
koja dolazi iza njih, pa ih vidimo kao tamnu senku na svetloj
pozadini. Ove magline se sastoje od gasa i pra�ine. Temperatura
ovih oblaka je dovoljno niska da se mogu formirati jednostavniji
molekuli. Pronađeni su jaki dokazi koji pokazuju da se početna
faza razvoja zvezda odvija u ovakvim oblacima. |
| Apsorpcijske linije |
Apsorpcijske
linije su o�tri padovi intenziteta zračenja na uskom delu
talasnih du�ina kontinuiranog spektra. Ovo se događa zbog
toga �to atomi apsorbuju zračenje tačno određenih
talasnih du�ina pa kada zračenje dođe do atoma prolaze
samo one talasne du�ine koje atom ne apsorbuje. Svaki hemijski
element apsorbuje druge talasne du�ine pa na osnovu toga mo�emo
odrediti od kojih se elemenata sastoji zvezda kojoj posmatramo
apsorpcijske linije. Na osnovu jačine pojedinih linija mo�emo
odrediti i udeo pojedinih elemenata u ukupnoj masi zvezde, ali ne
direktno, jer temperatura, gustina i drugi fizički uslovi
imaju uticaja na jačinu linija. Ove linije su karakteristične
za spektar većine zvezda. Kod Sunčevog spektra se ove
linije zovu Fraunhofrove linije. |
| Asocijacija |
Grupa mladih
zvezda (obično nekoliko desetina) koje su rođene zajedno u istom "zvezdanom
porodili�tu". Te zvezde su sestre. Po�to nisu čvrsto povezane
međusobnim
gravitacionim privlačenjem vremenom se, nakon nekoliko miliona godina, izdvajaju iz grupe.
|
| Astrometrija
(polo�ajna astronomija) |
Grana
astronomije koja se bavi određivanjem polo�aja nebeskih tela
na nebeskom svodu koristeći činioce kao �to su
precesija, nutacija i sopstvena kretanja, koja izazivaju promenu
polo�aja u toku vremena. |
| Astronomska jedinica |
Srednje rastojanje
Sunca od Zemlje = 149,597,870 km |
| Atmosfera |
Gasoviti
omotač
oko nebeskog tela. |
| Azimutska
(altazimutska) monta�a |
Način
postavljanja instrumenta koji astronomskom durbinu omogućava
obrtanje oko dve uzajamno upravne ose: vertikalne(azimutske) i
horizontalne(visinske). Koristi se za merenje koordinata nebeskog
tela u horizontskom koordinatnom sistemu. |
| Azimut |
Horizontalni ugao
koji sa meridijanskom ravni zaklapa vertikalna ravan u kojoj se nalazi nebesko telo.
Računa se kao pozitivan od juga ka zapadu. |
