| Konunun devam� i�in butona bas�n�z. |
| Travmatik T�rk Toplumu T�rkiye'de g�n ge�miyor ki yeni bir felaket olmas�n; katliam gibi trafik kazalar�, patlayan bombalar ya da ��pl�kler, serseri may�n gibi dolanan Kobalt 60'lar, cinayetler, tecav�zler, bacaktan vurmalar, iskambil ka��tlar� gibi da��l�p y�k�lan binalar ve sokaklarda, evlerin i�inde s�regiden alabildi�ine �iddet... Hepsi de, e�er can�m�z� alm�yorsa ruh sa�l���m�z� tehdit ediyor. Psikiyatri buna ��travma�� ad� veriyor. Ba��ndan felaket ge�en bir ki�inin, buna ruhsal bir tepki g�stermesi son derece do�al. Ancak bir ay gibi bir s�rede biterse... Ama uzun s�rer ve �iddet derecesinde azalma olmazsa ��Travmatik Stres Bozuklu�u�� meydana geliyor ve mutlaka tedavi gerekiyor. D�nyada yap�lan �al��malar, n�fusun y�zde 8-10'unun hayat�nda en az bir kez travmaya maruz kald���n� g�steriyor. Psikiyatri kliniklerine bu y�zden ba�vuranlar�n say�s� hayli y�ksek. T�rkiye'de ise travma, bunca ya�an�yor olmas�na ra�men, onu ya�ayan insanlar i�in bilinmedik, uzmanlar i�inse ihmal edilmi� bir alan. Oysa t�pta ilk tan�mlanmas�, Birinci D�nya Sava�� y�llar�na rastl�yor. Sava�a giden askerlerin ya�ad��� �oka bakarak tan�mlanm��. �kinci D�nya Sava��'nda toplama kamplar�na d���p sa� kalan insanlarda da benzer belirtiler g�r�l�nce, ��travmaya ba�l� ruhsal sorunlar�� t�bb�n g�ndemine girmi�. Ama t�bb�n bu soruna sistemli bir bi�imde e�ilmesi i�in Vietnam Sava��'n�n ya�anmas� gerekmi�. Travman�n etkenleri ��e ayr�l�yor: Birincisi do�al afetler. Ama g�n�m�zde do�al afetle gelen travman�n s�n�r� giderek daral�yor. ��nk�, �rne�in bir ��� felaketinde, depremde ya da T�rkiye'ye �zg� ��pl�k patlamas�nda insanlar�n �lmesi daha �ok ihmale ba�l� oluyor. �kincisi kazalar. ���nc� grupta ise insan eliyle meydana gelen travmalar; ba�ta sava� olmak �zere, i�kence, aile i�i �iddet, koca daya��, cinsel istismar, tecav�z... Travma ya�ayan bir insan, bunu tekrar tekrar ya��yor. ENSEST �LK SIRADA �ok yak�n�n� kaybeden biri sevdi�i insanlarla aras�na donukluk koyuyor, sevme ve yak�nl�k kurma kapasitesini yitiriyor. Ba��ndan tehlikeli bir olay ge�mi� birisi, s�rekli tehlike i�indeymi� hissiyle ya��yor. E�er cinsel bir travma ya�ad�ysa, cinsel ili�ki kurma kapasitesi, iste�i azal�yor. Sald�r�ya u�ram��sa g�vensizlik belirtileri art�yor, ku�kucu oluyor. �stanbul �niversitesi Psikiyatri Klini�i, 1994'te T�rkiye'de ��Travma Program���n� ba�latan ilk �niversite klini�i. Psikiyatri Anabilim Dal� Ba�kan� Profes�r �ahika Y�ksel, travman�n b�t�n d�nyada kullan�lan Psikiyatrik Hastal�k Tan�mlama Rehberi'nde net olarak tan�mlanm�� olmas�na kar��l�k T�rkiye'de �al��an doktorlar�n zihnine ayn� netlikte giremedi�ini s�yl�yor. ��Travman�n tarihi sava�larla ba�l�yor. Ama insan neden oldu�u ve en s�k g�r�len travma aile i�i �iddettir. Buna kar��l�k, r��t�n� ispat etmesi son derece zordur. ��nk� toplum bunlar� sans�rler, g�rmezden gelir. Ayn� �ey uzmanlar i�in de ge�erli�� diyor. 1980'den bu yana �ok say�da travma ge�iren hastayla �al��ma y�r�ten Y�ksel, travman�n derslerde anlat�lmas�na ra�men, en yayg�n travma nedeni olan aile i�i �iddetin, e� daya��n�n es ge�ilmesinden �ikayet�i. Bu nedenle e�itime a��rl�k verdiklerini s�yl�yor. ���lgili kurumlarda ve okulda seminerler yap�yoruz. Bu sadece birka� uzman� ilgilendiren �st uzmanl�k alan� de�il. Madem T�rkiye'de bu kadar yang�n, kaza, felaket, �iddet olay� oluyor, her doktorun da�arc���nda olmas� gereken bir bilgi bu ve temel bir e�itim olmal��� diyor. Tabii kendilerine ba�vuranlar, ��travmaya u�rad�m�� demiyor. ��O soruyu biz soruyoruz. Hayat�n�zda bir sald�r�ya maruz kald�n�z m�, hi� zorlay�c� a��r bir darbe yediniz mi, diye sordu�unuzda, evet ya da hay�r diye bir cevab� var. Sorulmad���nda ise cevap hi� bilinmiyor�� diyen Y�ksel en �ok aile i�i cinsel istismar nedeniyle travma ya�ayanlar�n kendilerine ba�vurdu�unu s�yl�yor. �kinci s�rada ise e� daya�� var. Ekip olarak, bir yandan travmatik stres bozuklu�u olan hastalar� tedaviye �al���rken, bir yandan ara�t�rmalara da a��rl�k veriyorlar. Klinik ��retim �yelerinden Do�ent Dr. Mine �zkan, �mraniye ��pl���'n�n patlamas� nedeniyle yak�nlar�n� kaybedenlerin ya�ad��� travmayla ilgili bir �al��ma yapm��. Dr. Tuba Olgun, �ocuklar�n� kaybeden ebeveynler �zerine ara�t�rmas�n� s�rd�r�yor. Do�ent Ufuk Sezgin, meslekleri gere�i s�rekli tehlike i�inde olan itfaiyecilerin ya�ad��� travmayla ilgili bir �al��ma y�r�t�yor. Yine Sezgin ve Dr. I��n Baral, uluslararas� bir �al��man�n par�as� olarak, seks i��ilerinin ya�ad��� travmalar �zerine �al���yor. Prof. �ahika Y�ksel, ��T�rkiye'de en �ok kim travmaya maruz kalm��t�r, diye sorulsa cevap fahi�eler�� diyor. ��H�rs�zl�ktan fiziki bask�ya kadar ak�l almaz say�da �o�ul travmaya maruz kal�yorlar. Acilde �al��an doktorlar, trafik kazas�ndan sonra kaza yerinde �al��an insanlar da �yle... S�rekli ceset, par�alanm�� beden g�r�yorlar ve travmatize olmalar� �ok muhtemel��. SADECE TIBBIN ��� DE��L Y�ksel ayr�ca �iddete maruz kalm�� 40 kad�nla d�rt y�l s�ren bir grup �al��mas� yapm��. Y�llarca kocas�ndan dayak yedi�i i�in travma ya�ayan, aile hayat�n�n bu oldu�unu ve bunu de�i�tiremeyece�ini d���nen kad�nlar�n, bu d�rt y�l i�inde d�� g�r�n���nden �ocuklar�yla ili�kisine, psikiyatrik hastal�k belirtilerinden kendilerine duyduklar� g�vene kadar ne kadar de�i�iklik ya�ad�klar�n� g�rm��. ��Hep �iddetin duraca��n� d���n�yor, alttan al�yorlard�, ��nk� kendilerini kabahatli g�r�yorlard�, bunun i�e yaramad��� ortaya ��kt�. Bir ikisinde �iddet durdu. Kad�n bunu kald�rmayaca��n� �ok net bir �ekilde ifade etti ��nk�. Bo�ananlar oldu. Bir b�l�m� �iddet ortam�ndan ��kmad� ama buna ba�l� olarak s�rekli yas tutmaktan, uykusuz kalmaktan, �i�manlamaktan kurtuldu��. Tabii b�t�n bunlara ��z�m bulman�n sadece t�bb�n i�i olmad���n� ekliyor Y�ksel. ��nk� her biri toplumsal bir sorun. T�p sadece yaralar�n sar�lmas�na katk�da bulunuyor. �nsan haklar�n�n �nemsenmesi, insanlar�n bilin�lendirilmesi, kad�nlar�n kocan�n mal� gibi g�r�lmedi�i bir toplumsal d�zen olmas�, depremlere kar�� uygun yap�la�ma olmas� filan gerekiyor ki ya�anan �iddet ve travmalar azalabilsin! Neden bilirki�i olam�yoruz ? Amerika'da travman�n t�p kitaplar�na Vietnam sava��ndan sonra girmesinin en �nemli nedeni, tazminat davalar�yd�. Sava�tan psikolojik zarar g�renler devlete kar�� dava a�t� ve g�rd�kleri bu zarar psikiyatrlar�n raporlar�yla belirlendi. Ve bu raporlar da yeni bir hastal���n tan�mlanmas�na neden oldu. T�rkiye bu konuda da olduk�a geride ama yine de baz� geli�meler yok de�il. �ahika Y�ksel, ge�en y�l bir grup kad�n avukat�n g�zalt�nda tecav�ze maruz kalan kad�nlarla ilgili �al��ma yapt���n�, tecav�ze u�rad���n� �ne s�ren m�vekkillerinin T�p Fak�ltesi klini�inde g�r�lmesini sa�lad�klar�n� anlat�yor. Ve �� ��retim �yesinin yapt��� de�erlendirme sonucu Asiye G�zel Zeybek'in emniyette tecav�ze u�rad���n�n ve bu nedenle bir travma ya�ad���n�n tespit edildi�ini hat�rlat�yor. Ger�i, mahkeme ya da hapisane y�netimi Zeybek'i tedavi i�in hastaneye yollamam�� ama ��retim �yelerinin raporu, baz� polis memurlar�n�n yarg�land��� dava dosyas�na delil olarak konmu�. Y�ksel bunun iyi bir geli�me oldu�unu belirtiyor ama psikiyatristlerin bilirki�ili�inin T�rkiye'de �ok az kullan�ld���ndan yak�n�yor. ���zellikle �ocuk istismar�nda tek tan�k biziz ama tan�kl���m�z� kullanam�yoruz. Bunun kanunlarla da desteklenmesi gerekiyor"�. |
|
![]() |
| 1 |
| 2 |
| 4 |