Japon kültüründe diğer birçok öğede olduğu gibi, Oru (katlamak) Kami (kağıt) anlamına gelen iki sözcüğün birleşmesiyle oluşan, Origami kağıt katlama sanatı da Çin kültürü kökenlidir. Çin'de bu sanat 1. veya 2. yy zamanından günümüze kadar gelmektedir. Japonya'daki ilk örnekleri ise Heian dönemine rastlamaktadır (794-1185). Bu dönem Japonya'nın altın çağı olarak da adlandırılır ve gerek artistik gerekse kültürel birçok eserin ortaya çıktığı dönemdir.

Esas anlamıyla Edo (1600-1868) döneminde Origami sanatı gelişmiş ve yaratılan yeni kalıplarla halk tarafından da bir eğlence sanatı olarak benimsenmiş ve popülerliği artmıştır. Kabuki ve ukiyo-e gibi sanatların yanında Origami de yerini almıştır. 19.yy.'ın ortalarına doğru 70'e yakın farklı origami tasarımı yaratılmıştır. Fakat Meiji (1886-1912) dönemi ve Japonya'nın modernleşmesi ile beraber, tören ve festivaller için yapılması hariç, origamiye olan ilgi azalmıştır.

 1950'nin ortalarına doğru, 1945 Hiroshima atom bombasının patlaması sonucunda Lösemi hastası olan 11 yaşındaki Sasaki Sadako hastalığının iyileşmesi amacıyla turna kuşu origamilerini yapmaya başlamıştır. ( geleneğe göre 1000 adet turna kuşu origamisi yapıp dilek tutulduğunda, dileğin gerçekleşeceğine inanılır).
  Sadako bu girişimiyle dünya da barış için de bir sembol olmuştur. Fakat 644 turna kuşu origamisi yaptıktan sonra ölmüştür, arkadaşları onun yerine sayıyı tamamlamış ve cenaze töreninde mezarına turna kuşlarını koymuşlardır.
  Bu olay Hiroshima'da Dünya çocuk barış günü'nün oluşmasına ve bu günün onuruna Sadako 'nun Seatle'da bir heykelinin yapılmasına vesile olmuştur. Her sene Ağustos ayının 6'sında kutlanan barış gününde, dünya çapında birçok çocuk tarafından yapılan turna kuşu origamileri Hiroshima'ya gönderilir.

Sağdaki resimde de görüldüğü üzere halen Japonlar uğur getirdiğine inandıkları yüzlerce turna kuşu ("Tsuru") origamilerini yanyana bağlayıp asarlar ("Senbazuru").

ORIGAMI

Tarihçe

Nasıl ju-do (denge yolu), ike-bana (yasatilan cicek), ya da karate, taşımasu, iki sözcüğün birleşmesinden oluşuyorsa, origami de Oru (katlamak) ve Kami (kağıt) sözcüklerinin birleşiminden meydana gelmektedir.. İlginçtir, bi çok saygı duydugum japon işi gibi bu da Çin kökenlidir. Aslında kağıt katlama sanatının, kağıt yapma sanatının çıktığı yerden çıkması çok normal tabi... I.veya II. yy zamanında Çin'de çıkmış origaminin, Japonya'daki ilk örnekleri, japonların kültürel ve artistik olarak, kelimenin tam anlamıyla coştuğu Heian dönemine (794-1185) rastlamaktadır

red dragon, joseph wu

Beyaz kağıt, gizli ve kutsal öğeleri saklamak amacıyla kullanılırmış o dönemde. Sonra dinsel bir öğe olmaktan çıkmış ve yaratılan yeni modellerle çeşitlilik kazanarak biraz daha halk eglencesi haline gelmiş. Zamanla da Kabuki (geleneksel japon tiyatrosu) ve ukiyoe (gel. jap. resmi) gibi geleneksel sanatların yanında yerini almış. Şimdi ise halen tapınaklarda rastlanmakla beraber, evlilik törenlerinde kağıt kelebekler damat ve gelini temsil eder ve 1000 tane turna kuşu yapanın da dileğinin gerçekleşecegine, uzun ve iyi bir yaşam sürecegine inanılırmış mesela. 19.yy.'ın ortalarına doğru 70'e yakın farklı origami tasarımı yaratılmış durumdayken japonya'nın modernleşmesi ile beraber, tören ve festivaller için yapılması hariç, origamiye olan ilgi azalmıştır. Ancak origami tarihinde dönüm noktası olan hüzünlü bir olay var ki, hemen kısaca ona değinmeliyim;

Nasıl başlarım? Temel Teknikler?

internet bence yeterli. Zaten google'dan "origami" yazdığınız zaman bir sürü yer gelecektir, ama ben yine de aşağıda bir iki site ismi vereyim. Buralardan bol miktarda eğitim ve şema bulabilirisiniz.

• www.paperfolding.com
• www.origami.com
• www.origami.as
• www.britishorigami.org.uk

Öncelikle internetten bulacaginiz diagramları okumayı öğrenmelisiniz. Diagramlar tavşan olsun domuzcuk olsun bir origami modelinin nasıl yapılacağını adım adım gösteren şemalardır. Bu diagramlar kağıtların hangi sırayla katlanacağını gösterirken, bir takım semboller ve cizgi türleri kullanırlar. Katlama biçimlerinin "crimp fold, petal fold" gibi teknik isimleri vardır. digramdan bakarak bunu anlamanız gerekir. Endişelenecek bir şey yok.

Kesikli ve noktalı çizgi gördüğünüz zaman bu "mountain fold"dur ve görünce, tersi yönde katlamalıyız. Bu şekilde katlama yöntemleri oldugu gibi.. kağıdı açmanızı ya da modeli ters çevirmenizi.. ya da bize "aynı hareketi bir de bu taraf için yap" diyen işaretler vardır.. Neyseki ancak bu işaret dili 10 tane sembolden oluşuyor.. www.paperfolding.com 'da da çok güzel anlatılıyor bu...

Ya yapa yapa ezberlersiniz ya da diagramları elinizin altında olur, buradan bakıp base'i inşa eder, esas modelinize öyle devam edersiniz.. Bir çok model bu temel aşama inşa edildikten sonra yapılan modifikasyonalarla şekillendirilir. Örneğin "bird base" ile bir çok kuş ve böcek modeli yapılabildigi gibi.. çok güzel bir iki çiçek modeli de "bird base" le başlayabilir. Kağıt seçimine gelince, aslında japonların bu iş kullandıkları çok güzel desenli kağıtlar var ve bulunabiliyor. Ama ben düz renk daha çok seviyorum. Bir tavsiyem de büyük kağıtlarla başlayın, yoksa bir iki katlamadan sonra küçücük kalmış bir kağıtla uğraşırken, olay beyin ameliyatına dönebilir sizin için.

Kağıttan uçak yapmak ise origaminin kelime anlamına uygun gibi gelse de sanattan çok giren bir konu. Hatta konu doğrudan aerodinamikle alakalı olduğu için nerdeyse bilime NASA'nın alanına giren bir şey.. Olayın ciddiyetine bir giriş olması açısından Tübitak yayınarından "Katla ve uçur" isimli kitabı tavsiye ederim.. İnternete dalınca geleneksel metodlar kullanarak yapılan bir çok modelle karşılaşabilirsiniz.

Kayık, gemi, uçak, araba, x-wing, F-102, voyager gibi transport araçlarının yanında, rüzgar gülü, kalemlik, küllük, körük, vazo, gaz pompası gibi yararlı aletler, penguen, turna kuşu, sincap, çekirge, pegasus gibi canlılara eşlik eden, bir jurassic müzesi kurulabilecek kadar dinazor modeli var. Güncel modellerde de, gerçekten etkileyici ejderha, vampir, büyücü, voltran, noel baba, alien, pikachu (olmazsa olmaz) modellerine rastlayabilirsniz. Ünlü Echer çizimlerini üşenmeden yapan, gazete okuyan adam, kağıt oynayan adamlar gibi sanat tarihinin ünlü tablolarını origamik olarak canlandıran, tedavi göresi kişilerin sayfalarını gördüm ben.

Kaynak:  Bu sayfadan ulaşabilirsiniz. http://yunus.hacettepe.edu.tr/~emrecan/