Modern Avro-Amerikan toplumlarının mümeyyiz vasıflarından birisinin benliğin kendi başına bir anlam ve değer kaynağı haline gelmesidir. Günümüz toplumunda hayatlarımızı çok sayıda ve farklı bağlamlarda yaşadığımız ve bunların hiçbirisine kendimizi tam mânasıyla veremediğimiz için güçlü bir bireylik ve bireysel kimlik duygusunun özendirildiği dile getirilmiştir (Thomas 1996). Batı toplumunda din ve bilinen toplum örgütlenme biçimleri yıkıldıkça kişi ve kişisel kimlik üzerindeki vurgu koyulaşmıştır. Her kişinin biricikliği ve bireysel potansiyelini gerçekleştirmesi  merkezî değerler haline gelmiş, bu değerler, kurulu ahlâkî ve sosyal ilkelere uyumu ve kişinin bir hiyerarşi içindeki toplumsal mevkiinin farkındalığını vurgulayan önceki değerleri ikame etmişlerdir (Thomas 1996). Modern toplumda özdeğer ve özsaygı kaynakları konusunda bir kıtlık yaşanmadığını, temel sorunun toplumun sağlam bir değer zemini sağlayamaması olduğunu öne süren  Baumeister (1991), din ve geleneğin çöküşüyle artık iyi ile kötüyü neyin teşkil ettiği konusunda bir uzlaşı olmadığını belirtir. Bugün değer kişisel alanda aranmaktadır, işte ve ilişkilerde başarı gibi. İşimiz bizim ne tür bir insan olduğumuzu tanımlamaktadır ve bu yüzden değerlidir, yoksa bir gelir ve geçim kaynağı olarak değil. Orada geçimimizden ziyâde bir işe yararlık ve özdeğer duygusu temin ederiz. Bunun sonucunda modern dünyada kimliğimiz giderek bir değer üssü, ahlâkî bir zemin haline ge(tiri)lir. Eğer bir iş veya eş (ilişki) benliğin gelişimine yardımcı olmuyor, onu tamamlamıyorsa bırakıp girmek için ‘meşrû bir sebep’ var demektir (Baumeister 1991). 

           Daha önce de sözü edildiği gibi Kuzey Amerika ve Avrupa’nın büyük bir bölümünde benlik, bireycilik ideolojisine bağlı olarak bağımsız, kendine yeter (self-contained) bir varlıktır. Bu modelde benlik bir dizi içsel nitelik içirir (özellikler, duygular, güdüler, değerler, haklar) ve temelde bu iç niteliklerin bir sonucu olarak davranış gösterir. Kişi kendi benliğini diğerlerinden ayrı tutar ve başkalarının etkisine ya da onlarla bir bağa izin vermez. Pek çok Amerikalı ve Avrupalı kişi olmanın ne olduğunu belirleyen bu bakış açısına göre şekillenen toplumlarda yaşar. Bu bakış açısının köklerini Batı felsefe geleneğinde bulmak mümkündür: Bu gelenekle yaşantılayan yaşantılanandan, başka bir deyimle birey bağlamdan ayrı tutulur. Bu bağımsız benlik fikri; beyaz, şehirli, erkek, orta sınıf, sekülerleşmiş, çağdaş insanın kültürel çerçevesidir. Bu düşüncenin zıt kutbunda yer alan benlik modeli Japonya, Çin, Kore, Güneydoğu Asya, Güney Amerika’nın önemli bir bölümü ve Afrika’da görülür. Bu bakış açısına göre benlik diğerlerinden ve onu çevreleyen toplumsal bağlamdan ayrı değildir ve ayrı tutulamaz. Japon bakış açısına göre benlik temelde diğerleriyle ilişkilidir ve Japon benliğini anlamak için öncelikle ben-öteki veya ben-toplum sınırlarını kaldırmak gerekir. Benlik diğerleriyle uyum içinde olmak, yükümlülüklerini yerine getirmek, çeşitli kişiler arası ilişkilerin bir parçası olmak için vardır. Benliğin bu karşılıklı bağımlı (interdependent) görüşü Budist ve Şintoist geleneklerden köken alır. Amaç, benliği yok etmek, ondan kurtulmaktır. Ontolojik vurgudaki bu farklar duyuların ve sosyal yaşantıların çerçevesini belirler. Hangi sosyal davranışın olumlu kabul edilip ne tür yaşantıların kişide iyi duygular uyandıracağı benliğin hangi ontolojik gelenek tarafından şekillendiğine bağlı olarak değişebilir (Markus ve Kitayama 1997). Benlik sadece diğerleriyle değil, endüstri öncesi toplumlardaki antropolojik çalışmaların gösterdiği gibi, bazen tabiat ve tabiatüstü alanla da irtibatlı olabilir. Benliğin doğal ve doğa üstü güçlerle bir olarak kavramlaştırıldığı kültürlerde benlik zaman ve mekânla süreklilik gösterebilir, zamana ve mekâna yayılabilir. Böylesi bir anlam dairesinde bireylerin kendi hayat ve eylemlerinden sorumlu olmaları beklenmez (Kağıtçıbaşı 1996a).

sabit, kendilerini değişebilir olarak mütalâa ederler. Bireyci kültürlerde kişiler kendilerini iyi kötü istikrarlı, çevreyi de değişebilir olarak algılarlar. Doğu Asyalı deneklerin Kuzey Amerikalı deneklere göre çelişkilere daha fazla tahammül gösterebildikleri ve bir tutarsızlıkla karşılaştıklarında daha az şaşırdıkları bildirilmiştir (Triandis ve Suh 2002). Duygular açısından yapılan karşılaştırmalarda Amerikalılar tekil durumlarla ilgili duyguları (üstünlük, gurur, zirvede olma), Japonlar ise kişiler arası ilişkilere yönelik duyguları (dostça duygular, yakınlık, saygı) öne çıkarmışlardır. Batı ve doğu toplumları arasında etik değerler açısından da farklar gözlenmiştir: Hintliler bir grup üyesine yardımı vazife telâkki ederken Amerikalılar bunu kişisel bir tercih olarak değerlendirmişlerdir. Amerikalılar Hintlilere göre dost ve akrabalara yardım konusunda daha az sorumluluk hissetmektedirler. İletişimde kolektivist kültürlerde ‘biz’ zamiri ‘ben’e yeğlenir, ima ve doğrudan olmayan anlatımlara sıklıkla başvurulur. Japonya’da ve Amerikan yerlilerinde sessizlik kabul edilebilir bir durumdur. Bazı Japonyalı kadınlar sessiz erkeğin ekonomik açıdan başarılı bir kişi, iyi bir eş olacağını düşünürler. Kolektivist kültürlerde kimi insanlarda bir güç kaynağı olarak görülen sessizlik, bireyci kültürlerde sıkıcı bulunur (Triandis ve Suh  2002). Markus ve Kitayama (1991) benliğin iki tür inşası olduğunu yazarlar; bağımsız (independent) ve karşılıklı bağımlı (interdependent). Bağımsız benlik Avro-Amerikan kültürlerde bulunurken, ‘karşılıklı bağımlı’ benlikler dünyanın pek çok kültüründe görülebilir. Benliklerin kendi içinde karşılıklı bağımlılığı, insanların diğerlerinin kendilerini nasıl algıladığına dikkat kesildiği kültürlerde yaygındır. Tam aksine bağımsız benlikler kendilerini özerk ve sınırlı olarak algılar ve benliğin sınırları kişinin derisinde biter. Karşılıklı bağımlı benliğin sınırları ise geçirgendir, ben ve ötekiler birbirine bağlıdır, ötekilerle ilişki içindeki benlik düşünce, duygu ve eylemlerin kılavuzudur (Markus ve Kitayama 1991, de Munck 2000).

ideali, erişkin yaşamda sadece ileri beceri ve performansa yol açmaz, aynı zamanda mükemmeliyetçilik, yoğun öz eleştiri  ve aşırı toplumsal çekingenliğe de yol açabilir” (Roland 1988). Utangaçlık Çin kültüründe stres verici yeni durumlara veya toplumsal değerlendirmelere verilen kaygılı bir tepki olarak değerlendirilir. Utangaçlığın davranışsal tezahürü toplumsal ketlenmedir ve bu Çin kültüründe de batı kültüründe de aynıdır. Ancak bu fenomenin kültürel anlamı ve ona verilen toplumsal tepkiler kültürler arasında değişmektedir. Kuzey Amerika ve Batı Avrupa gibi bireyci yönelimli kültürlerde girişkenlik ve rekabetçilik yüceltilir ve toplumsal olarak çekingen olan çocuğun girişken yaşıtlarına göre dezavantajlı olduğu kabul edilir. Ancak ketlenmiş davranışın grup için olumsuz sonuçları olmayacağını öngören kolektivist Çin kültüründe bu davranış çocuğun yaşıtları ve çevresi tarafından garip karşılanmaz. Üstelik grup işlevselliği davranışsal kısıtlılığı, itaatkârlık ve teslimiyeti gerektirdiği için utangaçlığa olumlu bir değer atfedilir ve özendirilir. Bu yüzden utangaç, uslu, sessiz çocuklar ebeveyn ve öğretmenleri tarafından örnek gösterilirler. Sonuçta bu çocuklar aynı durumda olan batılı çocukların aksine kendileri ve toplumsal ilişkileri hakkında olumlu düşünürler (Rubin 1998). Japon anneler çocuklarıyla bedensel teması Batılı annelere göre çok daha uzun süre devam ettirirler. Annenin sevgisini doyasıya tadan çocukların hayâl kırıklığı ve bunun sonucunda ortaya çıkan öfkeyi daha az yaşantıladıkları bildirilmektedir. Anne çocuğun duygusal ihtiyaçları için her zaman oradadır. Hint çocukları da Japonlar kadar olmasa bile anne ile uzun süren bir beraberliğin keyfini sürerler. Çocuklar anneyi asla kaybetmezler. Ayrılma, özerkleşme, inisiyatif alma ve kendi hayatını yönetme arzuları  gibi Amerikalı çocuk yetiştirme pratiğinin alâmet-i fârikası olmuş  düsturlar bağımlı/karşılıklıbağımlı Hint bağlamında  asla teşvik edilmez (Kramer 1998). Amae kavramı Japon psikiyatr Take Doi’nin yazılarıyla Japon benliğini anlamakta öne çıkmıştır. Amae bir tür edilgen sevgi veya bağımlılıktır ve bebek-anne ilişkisinden köken alır. O anneyle temas kurma arzusudur fakat aynı zamanda erişkinler arasında yeni ilişkiler kurmakta da rol oynar. Diğer insanın ilgisini aramak bu edilgin sevgi ve bağımlılıkla olur; bu durum da kişi ve toplumsal grup arasında (Batıda görülen) keskin ayrımı ortadan kaldırır. (Berry ve ark. 1990, Doi, 1985a, Doi 1985b).

Kelimeler ve yüz, zihni ifade ettiği gibi saklayabilir de. Ama bu ifade veya gizleme her zaman örtüşmeyebilir. Kelimelerin bir şeyleri gizlemesi her zaman iradî bir durum değildir, bir şeyi söze dökerken seçmediğimiz kelimeler vardır ve onlar ister istemez bir şeyi gizlerler. Bazı durumları söze dökmenin zorluğunu yaşadığımız anlar vardır. Japonlar, “Bu durum kelimelerle anlatılamayacak kadar önemli!” derler, veya “Bunu kelimelere döktüğümde yalan gibi duruyor!” derler. Sessizlik Japon iletişiminde kelimelerin gölgede bıraktığı yeri ikame eder. Kelimelerin duygusal yükünü yüklenemediği anlar, hâller, yaşantılar sessizlikle en güzel ifadesini bulurlar (Doi 1985a ve Doi 1985b).

Japon anneleri de Amerikalı veya İsrailli anneler gibi çocuklarında bağımsızlığa değer verirler, fakat Japon anne için bağımsızlık çocuğunun  diğer çocuklarla etkileşime girme ve ‘karşılıklı sempati, güven ve ilgiye dayalı’ bir ilişki başlatma becerisi gösterebilmesi demektir. Amerikan psikolojisindeki başarı motivasyonu; bireysel hırs, etkinlik ve diğerleriyle rekabet ifadeleri içinde algılanmıştır. Bu, bireyci etosla uyumlu fakat kişiler arası uyum ve grup sadâkatinin ön planda olduğu ilişki kültürü açısından sorunlu bir durumdur. Başarı motivasyonu kollektivist kültürlerde farklı bir anlam kazanmaktadır, burada benliği aşarak grup başarısını öne çıkaran, ancak içinde bulunduğu grubun yücelmesiyle kişiyi yücelten, toplumsal yönelimli bir başarı motivasyonu söz konusudur (Kağıtçıbaşı 1996a).

kendisinin onlardan farklı olmadığını fark edecektir. Japon ergenlerinin ebeveynleri kendilerini kontrol etmediğinde ve onlara daha geniş özerklik verdiklerinde, kendilerini reddedilmiş hissettikleri bildirilmiştir (Kağıtçıbaşı 1996a).  Kakar (1985) Hint çocuğunun erken duyusal yaşantısını annenin kokusu, sıcaklığı ve teniyle sarmalanmış bir süreç olarak tarif etmektedir. Ergenlik dönemine dek annesinin yatağında uyuyan çocuklar yaygındır. Üstelik pek çok evde ebeveynler ve çocuklar aynı odada uyumaktadır ve çocukların cinsel ilişkiye tanıklık etme ihtimali yüksektir. Ana babanın yatak odasının ayrı olduğu ve cinsel edimin mahrem sayıldığı kültürlerde yetişen çocuklara göre bu durum bir rahatsızlık kaynağı değildir. Batılı bir orta sınıf ailenin çocuğun gelişen egosu için tahripkâr saydığı bu durum Hint çocuğu için ortalama, beklenebilir çevreye basit bir uyum sorunundan ibarettir (Kakar 1985, Kakar 1989).