..:: Anasayfaya Dönüş ::..

Anksiyetenin halk arasında değişik adları bulunmaktadır. İç sıkıntısı, endişe, korku, vesvese... Ama en benzeri olan duygu korkudur. Temel farkı korkuda genellikle bir dış etmen varken; anksiyetede bir dış etmenin bulunmadan düşüncelerle ortaya çıkıyor olmasıdır.

 

1. Panik Bozukluğu

2. Yaygın Anksiyete Bozukluğu

3. Fobiler

4. Posttravmatik Stres Bozukluğu

5. Obsesif-Kompalsif Bozukluk

Anksiyete bozuklukları halkta çok sık olarak görülürler. Hatta her 5 kadından birinde vardır diyen bir çalışma bile bulunmaktadır.

PANİK BOZUKLUĞU

Panik ataklarla seyreden bir hastalıktır. Tek bir panik atak ve sonrasında iyileşme pek görülmez. Hasta kötü birşey olacak duygusuna kapılır. Mesela telefon sesine hemen irkilir çünkü belki telefondan kötü bir haber gelecektir. Panik ataklar ilk başta tek bir panik atakla başlar ve daha sonra tekrar olur korkusu ile diğer ataklar ortaya çıkmaya başlar ve bu kısırdöngü şeklinde sürüp gider. Panik atak çoğunlukla birdenbire başlar ama bazen onun öncesinden stressör faktörler olabilir. Bu stressör faktörler çoğunlukla aileden birinin ölmesidir.

    a) Bedensel Belirtiler:
        Adrenerjik aktivasyon ile ilgili belirtiler ortaya çıkar; terleme, çarpıntı, nefes darlığı, titreme, ağız kuruluğu, sık sık idrara çıkma, göğüste ağrı ve yanma, tansiyon yükselmesi, baş dönmesi....
        Nefes darlığı hiperventilasyona, hiperventilasyon respiratuar alkaloza ve o da hipokalemi ve hipokalemi sonucu ellerde ve ayaklarda uyuşmalara neden olur. Hastaların çoğu bunun bir inme olabileceğini düşünerek korkarlar ve bu korkuları anksiyetik bozukluklarını ve bu semptomlarını arttırır.

    b) Ruhsal Belirtiler:
        -ölüm korkusu
        -kalp krizi geçirme korkusu
        -kötü birşey olacak korkusu
        -felç geçirme korkusu
        -düşüp bayılacam, rezil olucam korkusu
        -bu hiç gitmeyecekmiş korkusu
        -aklını kaybetme ve delirme korkusu
                mesela bazı hastalar intihar edicekleri korkusu ile pencerelere yaklaşmazlar oysa intihar etmeyi hiç istemezler.

Panik bozukluklar agerofobili ve agerofobisiz olmak üzere ikiye ayrılırlar. Hasta ya hiç dışarı çıkmak istememektedir ya da hiç evde duramamaktadır. Bu daha çok hastanın ilk atağı nerede geçirdiği ile alakalıdır.

Bu hastalar taşıt araçlarına binmeye korkarlar. Bazı hastalar sadece hastaneye yakın olan yerlere gidip gelebilirler. Sinema ve tiyatroya gidemezler.

PANİK BOZUKLUĞUN TEDAVİSİ

-Biz bu siklusa sadece hiperventilasyon ve bedensel ölüm korkusu noktalarında müdahele edebiliyoruz.
-Hiperventilasyonu engelliyor ve hastayya bilgi vererek cognitif tedavi(psychotheraphy) yapıyoruz.
-Bunun yanında 6 ay gibi antidepressan ilaç tedavisi de kullanıyoruz. Ama mesela Obsesif kompülsif bozuklukta tedavi ömür boyu sürdürülmelidir.
-Panik atakları tedavi ettikten sonra ffobilerin üstüne gitmek gerekir; fobileri üstüne gitmek ve desentisizasyon yöntemleri ile azaltabiliriz.
-Ayrıca hastaya kesinlikle bahsetmemiz gereken bir konu ise panik atak hastasının ölmeyeceği, delirmeyeceği ve büyük bir ihtimalle bayılmayacağıdır.
-Başlangıçta bazen benzodiazepin verileebilir.

 

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU

Hocamız bunu pek sık görmediğini ama Amerika'daki araştırmalara göre bunun panik bozukluk kadar sık olduğunu söylüyor.
Hastada anksiyete belirtileri vardır ama panik atakları yoktur.
Kötü birşey olacak hissi ve başında bir ağırlık hissi bunda da devam eder.
Starter Response(irkilme refleksi) bu hastalıkta da fazladır.
Yaygın anksiyete tanısını koymak için hastanın fobik olmaması ve anksiyetesinin fobisine bağlı olmaması gerekmektedir.

Tedavisinde antidepresanlar kullanılır.

FOBİLER

Basit fobiler; böcek, yılan gibi şeylere karşı duyulan korkulardır.
Sosyal fobi %13 oranında görülür. Kişi sürekli olarak topluluk içerisinde rahatsızlık duyar. Eleştirilmekten korkar, MAO inhibitörleri ve eseseratlar tedavide kullanılabilinir.
Agorafobili hastaların hikayelerinde genellikle panik atağı öyküsü bulunur.
Benzodiazepinler kronik kullanımda dikkat kaybı ve hafızayı bozması nedeni ile kullanılmamalıdırlar.

OBSESİF-KOMPÜLSİF BOZUKLUK

Obsesyonlar tekrarlayan ve rahatsız edici düşüncelerdir. Obsesyonlar anksiyete uyandırılar.
Kompülsiyon ise obsesyondan kurtulmak için yapılan eylem (el yıkamak gibi) ya da zihinsel kompülsiyondur(dua okumak, sayı saymak gibi )
OKB'da büyüsel düşünce de mevcuttur.
Ayrıca hastaların çeşitli önlemleri de mevcuttur; idrar kaçırma korkusu olan bir hasta ped ile dolaşabilir.
Obsesif hastalarda Freud'un o müthiş örneklerinde de görüleceği gibi cinsellik ve agresif dürtüleri çok sık görürüz.
Şüphe obsesyonları: ya altıma kaçırdıysam....
Bir işi hiç bitiremediklerinden bu tür hastalar çoğunlukla o işi yapmazlar. Aslında temizlik takıntısı olan bir hasta çok kirli olabilir. Mesela hocamızın bir hastası kapı kollarını tutamıyor bu yüzden bir bez kullanıyordu ama kullandığı bez pislikten geçilmiyordu.

Kedi deneylerinde amigdalası zarar görmüş olan kediler yalanmalarını bir türlü durduramamaktadırlar. Ama antidepresan verildiği zaman tekrar yalamalarını bir süre sonra sonlandırabilmektedirler.

Obsesyon ve Konpülsiyon bazen başka hastalıkların da belirtisi olabilmektedirler. Örn. depresyon

Bazı hastalarda bu stressörler ile bağlantılı olabilmektedir.

TEDAVİ
    1)İlaç Tedavisi:
Antidepresanlar kullanılır
İlaç tedavisi hastalık ömür boyu sürdüğü için ömür boyudur.

    2)Davranışçı Tedavi
Biz takıntı ile değil sadece sonuç ile ilgileniriz. Hastaya ilaçlarını verdikten sonra onda anksiyete yaratan neden neyse onun üstüne gidilir. Ellerini yıkayıp duran birinin gönde yıkayabileceği el sayısını azaltarak ev ödevi veririz. En sok nokta elini bir masaya sürttükten sonra el yıkatmamaktır. Böylece anksiyetenin sönmesi (extinction) sağlanmış olur.
 

Leponex ve Clozapin de obsesyona neden olabilmektedirler.

POST TRAVMATİK STRESS BOZUKLUĞU

Uyku bozukluğu çok artar, travma sürekli olarak hasta tarafından hatırlanır.
Tedavide debrifing(travmayı anlattırmak ) şeklinde yapılır.
Gene antideprasanlar kullanılabilirnir.

 

AYIRICI TANI: HANGİ HASTALIKLARDA ANKSİYETE OLABİLİR

Anksiyete, anksiyete bozuklukları haricinde depresyonda, şizofrenide sık görülürler. Özellikle şizofreninin başlangıcında hasta kendine ne olduğunu anlayamadığı durumlarda çok endişelidir.

Başka hangi hastalıklar anksiyeteye neden olur:

• MI, Koroner Arter Hastalığı, Konjestif Kalp Yetmezliği

• Astım

• Pulmoner Emboli

• Feokromasitoma

• Hipertiroidi

• Bazı ilaçlar
  örneğin SSRI ilaçları depresyon benzeri semptomlara neden olabilirler.
  Bazı trisiklikler, steroidler, OC'ler, bazı insanlarda anksiyeteye neden olabilirler.
  Premenstrüel sendrom da adet öncesi anksiyeteye neden olabilir. Haftada 1 verilecel olan antidepresiflerle tedavi edilebilinir.
  Antikolinerjikler de anksiyeteye neden olabilirler.
  Sempatomimetikler (grip ilaçlarının içinde bulunan efedrin ve pseudoefedrin) anksiyete yapabilir.
  Kafein ve amfetamin gibi stümülatör ilaçlar da anksiyete yapabilir.
  Alkol bağımlısı olup entobus almış olan bir hastanda flushing  ve anksiyete oluşabilir.

• Madde kullanımı

• Madde yoksunluğu

• Vitamin eksikliği
  Pernisyöz anemi daha çok depresyon yapar ama nadiren anksiyete de yapabilir.

• Temporal lob epilepsisi