BAYBURTLU ZİHNÎ ( 1797 ?-1859)

Yaşadığı yüzyıldaki acıyı ve konjüktürü en yürekten ve en etkili anlatan şâir-i şehirimiz Bayburtlu Zihnî'nin doğum tarihi tam olarak bilinmemektedir. Asıl adı bazı kaynaklara göre Mehmet Ali bazı kaynaklara göre ise Mehmet Emin'dir. Zihnî, bir rivâyete göre rü'yada bir zatın kendisine bu isimle hitabından dolayı şairin kullandığı mahlasıdır.
Ömrünün gençlik yıllarında İstanbul'a gitmiş burada epey bir zaman kalmıştır. Devlet Rus işgali'ne uğrayınca (1828) Bayburt'a dönmüştür. Yurdunun virân olan, ıssız kalan, acı tablosunu görmüş kan ağlayan yüreğini zamanımızda dahi unutulmayan "Vardım ki yurdundan ayağ götürmüş" dizesiyle başlayan koşmasıyla avutmak istemiştir.
Acıyı yumuşak bir şekilde, bu hazin tabloya sâkileri katarak anlatması ile Zihnî'nin bu "Koşma"sı hiç unutulmamış yanık bir türkü gibi çağlar geçtikçe daha bir yüreklere işlemiştir.
Zihnî, biri Bayburt'a diğeri Akka'da olmak üzere iki kez evlenmiştir. Babası gibi şair olan oğlu Ahmet Revayi Efendi ilk eşinden dünyaya gelmiştir. Akka'da evlendiği kendi tabiriyle "edebsiz arab"tan boşanmak için başına olmadık şeyler gelmiştir.
Altmış yılı aşkın ömründe Osmanlı Devleti'nin egemenliğinde bulunan bir çok yeri dolaşmış (Ünye, Amasya, Mekke, Mısır, Akka, Hopa, Karaağaç, Of, Erzincan,Çanakkale, Trabzon), memurluk görevinde bulunmuş bir süre de önemli zevâta kâtiplik yapmıştır.
Hakkın ihlaline dayanamamış bunları hicvettiğinden dolayı da bir çok kez memurluk görevinden azledilmiştir.
1859 yılında son görevli olduğu yer olan Ünye'den Bayburt'a dönmek isteyen Zihnî, Ulasa köyüne yakın bir handa vefat etmiştir. Kemikleri 1936 yılında Bayburt İmaret Tepesi'nde bulunan anıt-türbesine getirilmiştir.
Zihnî, edebiyat âleminde Divân tarzındaki şiirlerinden ziyâde içli bir söyleyişin hakim olduğu sayısı 30'u dahi bulmayan az sayıdaki "Koşma"ları ile tanınmıştır.
İyi bir medrese eğitimi alan Zihnî'nin Divân, Sergüzeştnâme-i Zihnî (yaşamından kesitler, hicivleri ve destanları), Kitâb-ı Hikâye-i Gâribe (bir gencin başından geçen olaylar) adlarında üç eseri vardır.