Sinema Tabuyu G�rselle�tirirken...
Sorumlu bir ilk
�nce seksist bir toplumda var olmaya �al��an bir birey olarak Kutlu� Ataman'�n filmi c�retk�r, cesur ve hepsinden �nemlisi, travestiler a��s�ndan olmasa bile, e�cinseller a��s�ndan "politically correct".
Bu �yle az buz bir d�r�stl�k de�il. D���n�n ki modern bat�da bile e�cinselleri a�a��lamadan ilk kez a��k�a "homoseks�el" s�zc���n�n kullan�ld��� filmin �ekimi 1961'e rastlar. Victim/Kurban adl� filmde ba�rol� Dirk Bogarde oynuyordu ve bir �antaj �yk�s� anlat�yordu. 1985 y�l�na gelinceye dek e�cinsel bir karakteri oynayan hi�bir ba�rol oyuncusu Oscar'a aday olamad�. Bostonlular filminde Vanessa Redgrave yaln�zca adayl�kla yetindi ama bir ilke de imza atm�� oldu. E�cinsel bir karakteri oynayarak Oscar alabilen ilk oyuncu William Hurt't� (�r�mcek Kad�n�n �p�c���, 1986).
T�rkiye'de ise durum daha da i�ler ac�s�yd� ve bu konuda fazla bir �ey s�ylemek yersiz. Y�llarca T�rk filmlerinde ve hatta h�l� baz� dizilerde en iyimser bir yakla��mla ac�nas� "side kick" karakterler olarak izledi�imiz e�cinseller, Kutlu� Ataman'�n filminde ger�ek ki�iler olarak kar��m�zda. Heteroseks�ellerin ba��na gelebilecek her felaket (yoksul ve mutsuz aileler, ensest, her�eyin merkezine kendini koyan erkekler, monogam ya�amak zorunda kalmak, ya tam erkek ya da tam kad�n rol�n� benimsemeye zorlanmak, �� ka��t��l�k...) onlar�n ba��na da geliyor. ��te film hakk�ndaki rezervasyonlar�m�z da burada devreye giriyor. Ayd�n ve misyon sahibi bir senarist olarak Kutlu� Ataman, sinemac� Kutlu� Ataman'�n en b�y�k handikap� oluyor. Ses getirecek bir mesaj yollamak amac�yla son derece d�r�st ve c�retk�r bir filme soyunan Kutlu� Ataman, e�cinsellerin kar��la�abilece�i neredeyse b�t�n durumlar� perdeye aktarmaya �al���yor: Aile i�i tecav�z, e�cinseli geleneksel kad�n rol�ne hapse �al��an "kulampara"s�, "ben bu i�i para i�in yap�yorum" diye kendini savunmaya �al��an kiral�k e�cinseller, "gay-basher"lar, o�lunun e�cinselli�ini kabullenen �st s�n�f anne, merakl� kom�ular, parklar, tuvaletler, alttan alta s�n�fsal ve k�lt�rel farkl�l�klar, �at��malar.
Kutlu� Ataman'�n bu esas olarak "gece" filminin atmosferi de�ilse de g�r�nt�leri ve kurgusu ger�ekten ba�ar�l�. Oyuncular ise, biri hari�, insan� �a��rtacak kadar do�allar.
E�cinsellerin �iddet dolu hayatlar� ba�ka t�rl� anlat�lamazd� ama bir miktar �iddete ve birbirini �pen ya da ��r�l��plak yan yana uzanan erkeklere kar�� �zel bir fobyan�z yoksa "Lola"n�n �yk�s�n� izleyin.
"Mum Kokulu Kad�nlar"
ahlaka mugayirmi�...
Anadolu Ajans�
Hande Ataizi, Zuhal Olcay ve Lale Mansur'un rol ald��� "Mum Kokulu Kad�nlar" filmi i�in iki �niversiteden iki ayr� karar ��kt�.
ATV-RT�K davas�nda mahkemenin bilirki�i tayin etti�i Ankara �niversitesi ��retim �yeleri ile Hacettepe �niversitesi ��retim �yeleri film konusunda �eli�kiye d��t�.
Radyo ve Televizyon �st Kurulu, 19 Haziran 1998 tarihinde ATV'de yay�nlanan "Mum Kokulu Kad�nlar" adl� filmin 3984 say�l� yasadaki "genel ahlak, toplum huzuru ve T�rk aile yap�s�na uygun olmas�" ilkesine ayk�r� oldu�u gerek�esiyle ATV`ye bir g�n s�reyle yay�n durdurma cezas� verdi.
RT�K'�n bu karar�n�n iptali istemiyle ATV'nin a�t��� davada, Ankara 2. �dare Mahkemesi, filmin s�z konusu yasa maddesine ayk�r� olup olmad���n�n saptanmas� amac�yla Ankara �niversitesi ile Hacettepe �niversitesini bilirki�i tayin etti.
Ankara �niversitesi Hukuk Fak�ltesi �dare Hukuku Anabilim Dal� ��retim �yeleri taraf�ndan d�zenlenen raporda, "bir sanat eseri olarak filmin genel ahlaka ve toplum huzuruna ayk�r� olmad���" savunuldu.
Buna kar��l�k Hacettepe �niversitesi E�itim Fak�ltesi ��retim �yelerince d�zenlenen raporda ise, "Filmdeki baz� sahnelerin ensest ili�kiyi sergiledi�i, ensest ili�kinin cinsel e�itim i�in kullan�lmamas� gerekti�i, bunun aile i�i ili�kileri bozucu, baba-evlat, sayg�-sevgi d�zeyini y�k�c�, aile ya�am�n� g�vensiz, kayg� verici hale getirdi�i, ensest ili�kinin televizyondan sergilenmesinin sanat olarak savunulamayaca��, sonu� olarak Mum Kokulu Kad�nlar Filminin genel ahlaka, toplum huzur ve T�rk aile yap�s�na ayk�r� oldu�u" belirtildi.
Bu �eli�kili kararlara kar��l�k, mahkeme RT�K'� hakl� bularak ATV`nin davas�n�n reddine karar verdi.
RT�K, ATV'ye bu filmle ilgili verdi�i 1 g�nl�k yay�n durdurma cezas�n� daha �nce uygulam��t�.
Yazan�n notu : Devletin Resmi Haber Ajans� taraf�ndan haz�rlanan yukar�daki haberin en ilgin� y�n�, T�rkiye'deki iki �niversitenin bile bu konuda ortak karara varamam�� olmas�, ayr�ca RT�K'�n bilirki�i raporlar�n� ve mahkeme karar�n� beklemeden kapatmay� uygulam�� olmas�d�r.
�Mum Kokulu Kad�nlar� �fkeli
T�rk sinemas�n�n �d�ll� filmlerinden �Mum Kokulu Kad�nlar��n yay�n�na mahkeme karar�yla yasak konulmas�na ilk tepkiler filmin oyuncular� ve y�netmeninden geldi.
Ensest ili�ki g�sterildi�i gerek�esiyle genel ahlak ve toplum huzuruna ayk�r� bulunan filmin y�netmeni ve senaryo yazar� �rfan T�z�m, karar� �utan� verici" olarak de�erlendirdi.
�Salak�a bir karar�
Filmin oyuncular�ndan Hande Ataizi yasaklamay� �salak�a" buldu�unu s�ylerken, Yasemin Alkaya da �kasaba ahlak�yla" yarg�lama yap�lamayaca��n� savundu.
HANDE ATA�Z�
�Beyinlerin� y�kats�nlar"
Karar� �salak�a" olarak de�erlendiren Ataizi, �fkesini ��yle dile getirdi: �Biz filmlerde sadece ku�lar�, �i�ekleri deniz kenarlar�n� m� anlataca��z? Yurtd���nda bu filmler e�itim arac� olarak kullan�l�rken biz de b�yle salak�a kararlar al�n�yor. Filmde ensest �rnek al�ns�n diye de�il, ibret al�ns�n diye i�lendi. Bu karar� alanlar gidip beyinlerini y�kats�nlar".
YASEM�N ALKAYA
�Kasaba ahlak�yla yarg�layamazlar"
Filmdeki rol�yle Antalya Alt�n Porkatal Film Festivali�nde Hande Ataizi ile birlikte �En �yi Kad�n Oyuncu" �d�l�n� alan Yasemin Alkaya, karar�n ensest ili�kiyi desteklemek anlam�na geldi�ini vurgularken ��yle konu�tu: �Kimse kimseyi kasaba ahlak�yla yarg�layamaz. Ensestin T�rkiye�de olmad���n� ve dolay�s�yla filmde i�lenemeyece�ini d���nenler ensesti destekliyorlar. Kendi yaralar�n� g�rebilen toplum tedavi �ans�na sahiptir".
" Mum Kokulu Kad�nlar " adl� filmdeki s�ra d��� oyunculu�uyla dikkatleri �zerine �eken Yasemin Alkaya, bu filmdeki rol�yle Antalya Alt�n Portakal Film Festivali'nde En �yi Kad�n Oyuncu �d�l�'n�n sahibi olmu�tu. Uzun s�redir kamera kar��s�nda g�r�nmeyen Alkaya, zaman�n�n b�y�k bir k�sm�n�, sahibi oldu�u 5.Kat adl� restorana ay�r�yor. �u s�ralar, i�lerinde 5.Kat dizisi ve Y�lmaz Erdo�an'�n ilk y�netmenlik denemesinin de yer ald��� �nemli projelere hayat vermeye �al��an Alkaya ile k�sa bir s�yle�i yapt�k.
"Mum Kokulu Kad�nlar" ile gelen ��hret
Tiyatro k�kenli bir oyuncu olman�za kar��n �Mum Kokulu Kad�nlar� adl� sinema filmiyle geni� kitleler taraf�ndan tan�nd�n�z. Hande Ataizi�yle payla�t���n�z bu rol, her ikinize de Antalya Alt�n Portakal Film Festivali�nde En �yi Kad�n Oyuncu �d�l��n� getirdi. Sonras�nda farkl� tarzlar geli�tirseler bile her iki oyuncunun ��k�� yapt��� bir film olan �Mum Kokulu Kad�nlar� Yasemin Alkaya i�in nas�l bir deneyim oldu ?
�lk �d�l�m �Kurt Kanunu� adl� film ile Ankara Film Festivali'nde idi. Oyuncu olarak sinema piyasas�nda tan�nmam� bu film sa�lad�. �Mum Kokulu Kad�nlar� Almadovar filmleri gibi �ok lezzetli bir film olabilecekken olamam�� bir filmdir. Bu y�zden her hat�rlad���mda �z�l�r�m. Ama rol olarak enteresan bir deneyimdi. B��ak s�rt� bir rold�. Bir ad�m sonras� �ok abart�l� olabilecek trajikomik bir karakteri inand�r�c� k�labilmek ancak ger�ek bir inan� ile olabildi. San�r�m benin inanc�m seyirciyi de inand�rd�.
Pek �ok d�zeyli yap�m� sahneye ta��yan Tiyarofil�i, oyuncu-y�netmen �zkan Schultze ile birlikte kurup, metin se�mekten oyunculu�a uzanan t�m a�amalar�na destek verdiniz. Tiyatrofil deneyimi size neler kazand�rd� ?
lk tiyatro grubumuz �Oyuncular Tiyatro Grubu� ad� ile ba�lad�. Rus y�netmen Kama Ginkas ile �Hayat �ok G�zel� adl� ( �ehov�un f�kralar� ve �K�pekli Kad�n� adl� hikayesinden kolaj yapt���m�z ) oyun ile oyunculuktan ne bekledi�im ve ni�in oyunculuk yapt���m tamamen �ekillenmi� oldu. Bu nedenle bu proje, en �nemli �al��mamd�r. Daha sonra Tiyatrofil olarak devam eden grubumuz paras�zl�k nedeniyle �imdilik �al��malar�na ara verdi.
Tiyatrofil yap�m� olarak haz�rlanan �Beni Kuma Yaz �, enseste kar�� m�cadele karar� alman�za neden olmu�tu ...
Hi�bir �ey yapamad�k. Dolay�s�yla bu konuda ne bir yaz� yazd�rabildik, ne de bir �al��ma ba�latabildik. Bu yaran�n g�sterilebilmesi ve tedavisi i�in �nce varl���n�n kabul� gerekiyor. Ama hak�m olan g�r�� "T�rkiye�de ensest yok" . Olaya bu kafayla yakla��ld��� s�rece bir �ey yap�lam�yor.
Yasa de�i�tiren y�netmene �d�l
Ge�ti�imiz y�l ���l�me Yatmak�� adl� ilk filmiyle �svi�re'de mecliste g�r���len aile i�i �iddet ve ensest ili�kilerle ilgili kanun maddesinin de�i�mesine neden olan 26 ya��ndaki Esen I��k, �svi�re'de en iyi y�netmen �d�l�n� ald�. I��k, �d�l� ��Babam� H�rs�zlar �ald��� filmiyle kazand�. ��Kay�plar�� sorununun ele al�nd��� film, 26-30 Ocak tarihleri aras�nda ger�ekle�tirilecek olan �svi�re Film Festivali'nde g�sterilecek ve Esen I��k'a 20 bin frankl�k �d�l� verilecek. Ge�en y�l Z�rih Film Akademisi'nden mezun olan I��k'�n ikinci 30 dakikal�k denemesi olan ��Babam� H�rs�zlar �ald���n�n yap�mc�l���n� Karin Koch, �svi�re K�lt�r Bakanl��� ve belediye �stlendi. |
