| Hoofdstuk 4 Pagina 1 |
| Hoofdstuk 4 DE MENS IN HET LANDSCHAP De ruimtelijke indeling van Frankrijk Voor Nederlanders is Frankrijk een moeilijk te begrijpen land. De verschillen tussen de twee landen zijn dan ook erg groot. Nederland is geografisch gezien eigenlijk geen land, maar een verstedelijkte regio aan de monding van de Rijn die economische geori�nteerd is op Duitsland. Frankrijk is veel meer een echt land met een centraal bestuur. Het is ongeveer 15 maal zo groot als Nederland. Als de bevolkingsdichtheid net zo groot zou zijn als die in Nederland, zouden er 240 miljoen mensen wonen. Het zijn er echter ruim 50 miljoen, waarvan dan zo'n 10 miljoen in de Parijse regio. Voor Nederlandse begrippen is Frankrijk dan ook een leeg land. Frankrijk wordt sterk centraal geregeerd. Alles loopt via Parijs. Een voorbeeld: toen we akkoord waren gegaan met de vorige eigenaar over de koop van het huis in Gresse, heeft het nog drie maanden geduurd voor we de handtekening bij de notaris in Grenoble konden zetten; in Nederland is dat in twee tot drie weken geregeld. De gemeente, het d�partement en de Franse staat staan borg voor een voor Nederlandse begrippen ongekende centralisatie en bureaucratie. Nederland heeft 12 provincies, terwijl Frankrijk ruim 90 d�partementen heeft. Zo'n d�partement is gemiddeld twee keer zo groot als een Nederlandse provincie. Gresse ligt in het d�partement van de Is�re, waarvan Grenoble de hoofdstad is. De Vercors behoort zowel tot de Is�re als tot het d�partement Dr�me, waarvan Valence de hoofdstad is. Een aantal d�partementen wordt weer samengevoegd tot een regio. Zo is er in het zuidoosten van Frankrijk de regio Rh�ne-Alpes die 8 d�partementen omvat, waaronder Is�re en Dr�me. Deze regio's zijn bedoeld om bestuurlijk wat meer onderlinge eenheid tussen de d�partementen te bereiken. Maar onder de mensen in de streek wordt dat niet zo ervarenen. De bovend�partementale eenheid wordt hier op een ander vlak ervaren. Zo is er le Dauphin�, waartoe de d�partementen Is�re, Dr�me en Hautes Alpes behoren. Dat is een heel oud regionaal begrip, dat historisch gezien veel belangrijker is dan de regio Rh�ne-Alpes. Zo voerde de koning van Frankrijk ook de titel Dauphin, wat betrekking heeft op deze regio. In Gresse kun je dan ook wel boeken kopen die over le Dauphin� gaan, maar voor een boek over Rh�ne-Alpes zal je zelfs in Grenoble goed moeten zoeken. |
| Een tweede regionaal niveau is de Vercors. Frankrijk heeft erg veel van dit soort geografische onderscheidingen. Ze zijn niet precies begrensd, maar ze zijn voor de mensen erg belangrijk. Het zijn geen bestuurlijke eenheden, maar op het gebied van architectuur, keuken, middelen van bestaan, historische ontwikkeling en godsdienst zijn ze heel verschillend. Zo is het boerderijtype van de Tri�ves, dat oostelijk van de Vercors tussen de N 75 en N 85 ligt, geheel anders dan dat in de Vercors. Daarnaast is de Tri�ves overwegend protestants, terwijl de Vercors van huis uit Rooms katholiek is. De boerderijen in Gresse behoren tot het type van de Tri�ves; ze lijken in niets op het Vercorstype. Er is slechts een boerderij in Gresse en wel vooraan in La Ville, die de kenmerkende trapgevel van de Vercors heeft. Gresse behoort dan ook eigenlijk niet tot de Vercors, maar tot de Tri�ves. De toevoeging 'en Vercors' is van na de Tweede Wereldoorlog. Eigenlijk is er nog wel wat af te dingen op de opvatting dat Gresse tot de Tri�ves en niet tot de Vercors behoort. De gemeentegrens loopt in het westen namelijk niet over de kammen van de Veymont, maar ligt aanzienlijk verder naar het westen. Een flink deel van de Hautes Plateaux, westelijk van de Veymont, behoort tot het grondgebied van Gresse. De Hautes Plateuax liggen volgens iedere definitie in de Vercors. Dus heeft Gresse eigenlijk twee gezichten. Het dorp ligt in de Tri�ves en de gebieden van de schaapskudden op de Hauts Plateaux liggen in de Vercors. Van oudsher bereikte men vanuit Gresse de Hauts Plateaux via de Pas de la Ville. Maar in een gemotoriseerde tijd ligt dat anders. Als de eigenaars uit Gresse hun gronden op de Hauts Plateaux willen bezoeken, nemen ze de auto en rijden via de N 75, de Col de Croix Haute, de Col de Grimone naar Die. Vandaar gaan ze via de Col de Rousset naar het plateau van de Vercors. Via allerlei wegjes kunnen ze dan op de Hauts Plateaux komen. Je bent dan vele uren onderweg voor een afstand van nog geen tien kilometer. Er zijn dan ook plannen geweest om een tunnel onder de Grand Veymont te maken teneinde de bereikbaarheid van de Hauts Plateaux te verbeteren. Gelukkig is dat gebied nu een strikt reservaat, zodat zulke idee�n nu niet meer uitvoerbaar zijn. |
| TIP Een mooi voorbeeld hiervan is te zien op een foto in de Bar L �Aupet. Daar hangt rechts naast de tap een foto van Les Dolomites in de sneeuw zoals het nu is. Daaronder vind je een foto van exact dezelfde locatie voordat dit appartementencomplex werd gebouwd. Op deze foto zijn heel goed de kleine landbouwperceeltjes te zien met de verschillende gewassen die er toen werden verbouwd. |
| Boeren hadden enkele koeien, wat schapen, een enkel varken, een paard als trekdier; daarnaast had men een moestuin en een akkertje voor het graan. De dieren graasden niet alleen op de weidegronden, maar ook in het bos. Dat was een doorn in het oog van de bosbouwers, omdat vee in het bos graag de jonge boompjes opeet. In het begin van de twintigste eeuw zegevierden de bosbouwers en werd er een wet aangenomen die het grazen van vee in het bos verbood. Voor een dorp als Gresse waar relatief veel vee in het bos werd geweid, was dit een grote tegenslag. Boeren in Gresse verbouwden in de eerste plaats wat ze zelf nodig hadden. Wat er meer was, werd verkocht en van dat geld werden zaken als schoenen en kleren gekocht. De buitenwereld had men dus niet zo hard nodig. Deze vorm van landbouw wordt wel extensief genoemd. Men bedoelt daarmee dat de agrarische druk en opbrengst per vierkante meter relatief laag is. Dit in tegenstelling tot moderne intensieve landbouw. Men moet echter voorzichtig zijn met het gebruik van deze begrippen. De traditionele landbouw was namelijk in een bepaald opzicht heel intensief, want men gebruikte elk stukje grond. Dat moest ook wel want er waren vele monden te voeden, maar er waren ook vele handen beschikbaar. Dat betekende dat ook de min of meer marginale gronden werden gebruikt. Er gebeurde op elk stukje grond wel wat. Op oude prenten van dorpen in de bergen, zien we dan ook veel mensen op het land werken. Dit in tegenstelling met de huidige moderne landbouw, waar men hoogstens een enkele boer op een tractor ziet, terwijl het land voor de rest leeg is. |