| Hoofdstuk 1 GRESSE ALS EEN ECOSYSTEEM Het is altijd moeilijk om een ecosysteem te defini�ren. Zo kun je zeggen dat een plasje op een bospad een ecosysteem is. Er is water van een zekere samenstelling; in het plasje zitten specifieke beestjes, waarvan de aanwezigheid wordt bepaald door de kenmerken van het desbetreffende water. Maar ook een bos is een ecosysteem. Je kunt alle samenhangen van de planten en dieren in dat bos beschrijven, waarbij je ook aandacht dient te besteden aan de abiotische factoren: het licht, de bodem, het klimaat, etc. En tenslotte kun je ook beweren dat de aarde een ecosysteem is, dat kan blijven draaien onder invloed van de zon die de levensmogelijkheden schept. Het is moeilijk het ecosysteem precies af te bakenen. Een ecosysteem ontvangt immers altijd invloeden van buiten; het is nooit helemaal gesloten. Zo trekken nogal wat vogels in het najaar weg naar het zuiden. Dat betekent dat de voedselomstandigheden in die overwinteringsgebieden weer een rol spelen bij het voorkomen van bepaalde vogelsoorten in een gebied als de Vercors. De vraag is dus gerechtvaardigd waar de grens van een ecosysteem ligt. Wetenschappelijk gezien zal men er zelden in slagen een bevredigende grens te leggen voor een ecosysteem; er is altijd wel ��n of andere factor die je niet buiten beschouwing kunt laten. We nemen in dit geval genoegen met deze tekortkomingen, omdat het behandelen van de Vercors als een ecosysteem grote voordelen biedt. Op die manier kan men immers duidelijk maken wat de ecologische samenhangen zijn. Hoe komt het dat uitgerekend een bepaalde soort zo veel in het gebied voorkomt? Een betere kennis van de onderlinge samenhang der verbanden kan dan de aanzet tot een verklaring zijn. We nemen dan op de koop toe, dat er wel eens een los eind blijft liggen dat we niet in de beschouwing betrekken of dat niet in onze analyse past. Bij een ecosysteem denkt men meestal aan geheel natuurlijke processen, waarbij de mens geen of slechts een ondergeschikte rol speelt. Voor de Vercors kun je zo'n benadering niet volhouden. Het gebied is al vanaf de Bronstijd bewoont en hoewel de Vercors ook voor Franse begrippen dun bevolkt is, heeft de mens er eeuwenlang invloed uitgeoefend. De schaal waarop dit gebeurde, is echter tot voor kort beperkt geweest. We gaan er dan ook vanuit dat de mens in de Vercors een onderdeel van het ecosysteem is. De manier waarop mensen in de Vercors hun middelen van bestaan hebben opgebouwd, zal dan ook op deze manier worden benaderd. Dat geeft ons ook de mogelijkheid aan te geven in welk opzicht recente ontwikkelingen op gespannen voet staan met een ongestoorde bescherming van het ecosysteem. Hoewel een ecosysteem steeds als een geheel wordt gezien, is een bespreking ervan alleen maar mogelijk als we de onderling samenhangende delen apart bespreken en analyseren. Wat zijn de belangrijkste componenten van het ecosysteem in de Vercors? E�n van de belangrijkste delen is de bodem. Waar bestaat die uit? Waarom zijn er hier bergen en hoe zijn die gevormd? Welke invloed heeft dat op het huidige voorkomen van planten en dieren? Een tweede factor is het klimaat. Waarom kan het hier zo hard sneeuwen en vriezen, terwijl we in Zuid-Frankrijk zijn? En welke invloed heeft dat dan weer op planten en dieren? |
 |
| Gresse in de winter |
| Hoofdstuk 1 Pagina 1 |
| Een andere belangrijke factor is de invloed van menselijk handelen. Hoe hebben mensen in het verleden hun middelen van bestaan opgebouwd en welke invloed heeft dat gehad op flora en fauna? En tenslotte dient aan de orde te komen wat de meest kenmerkende soorten planten en dieren van het gebied zijn. En uiteraard is dan weer de vraag welke andere delen van het ecosysteem - bodem, klimaat, menselijk handelen - dit voorkomen be�nvloeden. In de volgende hoofdstukken zullen wij achtereenvolgens deze componenten van het ecosysteem bespreken. |