ATALAK

-  -Planetak

-  -Jokoak

-  -Artxiboak

-  -Egilea

__________

Umeen Saila

__________

Orri honi buruz zure iritzia eman nahi badezu,  hemen behean sakatu.

J  u  p  i  t  e  r

Jupiterren eraztuna eta sateliteak 

                            Jupiterrek eraztun oso mehe bikoitz bat du inguruan. Barruko eraztuna 1979an aurkitu zen, eta 5.200 kilometro da zabal; kanpoaldekoa, berriz, 1985ean aurkitu zen, eta 210.000 kilometro zabal da. Eraztun horiek eratzen dituzten zatikiak silikatoak dira ziur asko, eta oso ilunak baitira, ez dira batere erraz ikusten. Horrez gainera, Jupiterrek hamasei sateliteko sistema bat du. Lau handienak izan ezik, "Galileorenak" esaten zaienak (Io, Europa, Ganimide eta Kalisto), asteroideak dira Jupiterren gainerako satelite guztiak.

Barne egitura eta osaketa

        Jupiterreko zati barnekoena burdinazko, silikatozko eta izotzezko erdigune batez dago eratua; inguruan hidrogeno metaliko jariakarizko masa bat dauka helioarekin nahastua, eta, kanpoalderago hidrogeno molekular eta helio geruza bana ditu, planeta horren erdigunetik zenbat eta gehiago urrundu, orduan eta harroagoak.

        Hidrogeno metalikozko geruza eroale handi horrek eta errotazio bizkorrak eremu magnetiko indartsu bat sortzen dute Jupiterren, Lurrean baino lau bat mila aldiz handiagoa. Eremu magnetiko indartsu horren ondorioz, gertaera elektriko bortitzak izaten ditu bere eguratsean, tximistak eta egunsentiak, adibidez. 

        Horrekin batera, guztiz ere da aipagarria planeta horren hero irradatze berezia, Eguzki sisteman antzekorik ez duena, eta Eguzkitik iristen dena baino 1,6 aldiz handiagoa. Gertaera hori, eta planeta horren errotaziozko higidura bizkorra izatea, eta tenperatura ia berdina izatea lurburuetan bezala ekuatorean ere, horren guztiaren eraginez, Jupiterreko eguratsa lurrezko planeten oso bestelakoa da.

Jupiterren ageriko gainaldea

        Jupiterren ageriko zatia oso berezia da. Teleskopio normal baten bidez ikus daiteke; baditu hodei batzuk ekuatorearearen paraleloan zerrenda argi eta ilunezko sistema bat eratzen dutenak, eta horrez gainera badu orban gorri handi bat cre, duela hirurehun urtez geroztik ezagutzen dena. 

        Baliteke zerrenda gisako egitura hori errotazio lastertasun handiak cragiten duen Coriolisen indar handiak sortua izatea, hala non eguratsaren edozein mugimendu ekuatorearen paraleloan dabilen urakan bihurtzen baita berchala. 

        Amoniakoa kristal itxuran kondentsatzeak cratzen ditu zerrenda argiak (eremuak). Hotzagoak dira eta zerrenda ilunen (eraztunen) gaincan daude. Eremu eta eraztun horiek elkarren kontrako noranzkoan aritzen dira biraka, alisioek eta kontralisioek Lurrean egiten duten bezalaxe. 

        Ekuatorearen hegoaldeko Orban Gorri Handia Robert Hookek ikusi zuen lchenengo aldiz 1664an. Gaur egun badakigu antizikloi handi-handi bat dela, eta crlojuaren orratzen kontrako noranzkoan bira egiten duela sei orduro.

Jupiterreko eguratsa

        Jupiter isurkariz eta gasez eratua dagoenez, zaila da muga garbi bat zehaztea planeta horren "gainaldearen" eta eguratsaren artean. Litekeena da isurkari egoeratik gas egoerarako iraganbidea lausoa izatea. Baina gauza ziurra da hodei trinkoek ez dituztela ikusten uzten eguratseko geruza sakonenak. Jupiterreko eguratsa hidrogenoz eta helioz dago gehienbat eratua, bederatzi eta bateko proportzioan, eta horrez gainera baditu, kopuru txikian bada ere, amoniako, metano, sufrezko gai elkartuak, ura eta karbono monoxidoa.                   

Merkurio	Artizarra	Lurra	Marte	Jupiter	Saturno	Urano	Neptuno	Pluton

© 2000 Beristain Industries.

Todos los derechos reservados.