ஶ்ரீமத்பாகவதமஹாபுராணம் :: பதினொன்றாம் ஸ்கந்தம் :: அத்யாயம் 22.
தத்வங்களின் எண்ணிக்கை மற்றும் புருஷப் பிரகிருதி விவேகமும்
அத2 த்3வாவிம்ஶோऽத்4யாய:
ஶ்ரீஉத்3த4வ உவாச
கதி தத்த்வாநி விஶ்வேஶ ஸங்க்2யாதான்ய்ருஷிபி4: ப்ரபோ4|
நவைகாத3ஶ பஞ்ச த்ரீண்யாத்த2 த்வமிஹ ஶுஶ்ரும|| 1
கேசித் ஷட்3 விம்ஶதிம் ப்ராஹுரபரே பஞ்சவிம்ஶதிம்|
ஸப்தைகே நவ ஷட் கேசிச்சத்வார்யேகாத3ஶாபரே|| 2
கேசித் ஸப்தத3ஶ ப்ராஹு: ஷோட3ஶைகே த்ரயோத3ஶ|
ஏதாவத் த்வம் ஹி ஸங்க்2யாநாம்ருஷயோ யத்3விவக்ஷயா|
கா3யந்தி ப்ருத2கா3யுஷ்மந்நித3ம் நோ வக்துமர்ஹஸி|| 3
ஶ்ரீப4க3வாநுவாச
யுக்தம் ச ஸந்தி ஸர்வத்ர பா4ஷந்தே ப்3ராஹ்மணா யதா2|
மாயாம் மதீ3யாமுத்3க்3ருஹ்ய வத3தாம் கிம் நு து3ர்க4டம்|| 4
நைத தே3வம் யதா2ऽऽத்த2 த்வம் யத3ஹம் வச்மி தத்ததா2|
ஏவம் விவத3தாம் ஹேதும் ஶக்தயோ மே து3ரத்யயா:|| 5
யாஸாம் வ்யதிகராதா3ஸீத்3 விகல்போ வத3தாம் பத3ம்|
ப்ராப்தே ஶமத3மேऽப்யேதி வாத3ஸ்தமநுஶாம்யதி|| 6
பரஸ்பராநு ப்ரவேஶாத் தத்வாநாம் புருஷர்ஷப4|
பௌர்வாபர்ய ப்ரஸங்க்2யானம் யதா2 வக்துர் விவக்ஷிதம்|| 7
ஏகஸ்மின்னபி த்3ருஶ்யந்தே ப்ரவிஷ்டாநீதராணி ச|
பூர்வஸ்மின் வா பரஸ்மின் வா தத்த்வே தத்த்வானி ஸர்வஶ:|| 8
பௌர்வாபர்யமதோऽமீஷாம் ப்ரஸங்க்2யானமபீ4ப் ஸதாம்|
யதா2 விவிக்தம் யத்3 வக்த்ரம் க்3ருஹ்ணீமோ யுக்தி ஸம்ப4வாத்|| 9
அநாத்3ய வித்3யா யுக்தஸ்ய புருஷஸ்யாத்ம வேத3னம்|
ஸ்வதோ ந ஸம்ப4வாத3ன்யஸ் தத்த்வஜ்ஞோ ஜ்ஞானதோ3 ப4வேத்|| 10
புருஷேஶ்வரயோரத்ர ந வைலக்ஷண்யமண்வபி|
தத3ன்யகல்பநாபார்தா2 ஜ்ஞானம் ச ப்ரக்ருதேர்கு3ண:|| 11
ப்ரக்ருதிர் கு3ண ஸாம்யம் வை ப்ரக்ருதேர் நாத்மநோ கு3ணா:|
ஸத்த்வம் ரஜஸ்தம இதி ஸ்தி2த்யுத்பத்த்யந்த ஹேதவ:|| 12
ஸத்வம் ஜ்ஞானம் ரஜ: கர்ம தமோऽஜ்ஞானமிஹோச்யதே|
கு3ணவ்யதிகர: கால: ஸ்வபா4வ: ஸூத்ரமேவ ச|| 13
புருஷ: ப்ரக்ருதிர் வ்யக்த மஹங்காரோ நபோ4ऽநில:|
ஜ்யோதிராப: க்ஷிதிரிதி தத்த்வான் யுக்தானி மே நவ|| 14
ஶ்ரோத்ரம் த்வக்3த3ர்ஶனம் க்4ராணோ ஜிஹ்வேதி ஜ்ஞான ஶக்தய:|
வாக் பாண்யுபஸ்த2 பாய்வங்க்4ரி கர்மாண்யங்கோ3ப4யம் மன:|| 15
ஶப்3த3: ஸ்பர்ஶோ ரஸோ க3ந்தோ4 ரூபம் சேத்யர்த2 ஜாதய:|
க3த்யுக்த் யுத்ஸர்க3 ஶில்பானி கர்மாயதன ஸித்3த4ய:|| 16
ஸர்கா3தௌ3 ப்ரக்ருதிர்ஹ்யஸ்ய கார்யகாரணரூபிணீ|
ஸத்த்வாதி3பி4ர்கு3ணைர்த4த்தே புருஷோऽவ்யக்த ஈக்ஷதே|| 17
வ்யக்தாத3யோ விகுர்வாணா தா4தவ: புருஷேக்ஷயா|
லப்3த4வீர்யா: ஸ்ருஜந்த்யண்ட3ம் ஸம்ஹதா: ப்ரக்ருதேர் ப3லாத்|| 18
ஸப்தைவ தா4தவ இதி தத்ரார்தா2: பஞ்ச கா2த3ய:|
ஜ்ஞானமாத்மோப4யா தா4ரஸ்ததோ தே3ஹேந்த்3ரியா ஸவ:|| 19
ஷடி3த்யத்ராபி பூ4தாநி பஞ்ச ஷஷ்ட2: பர: புமான்|
தைர்யுக்த ஆத்மஸம்பூ4தை: ஸ்ருஷ்ட்வேத3ம் ஸமுபாவிஶத்|| 20
சத்வார்யேவேதி தத்ராபி தேஜ ஆபோऽன்ன மாத்மன:|
ஜாதாநி தைரித3ம் ஜாதம் ஜன்மாவயவின: க2லு|| 21
ஸம்க்2யானே ஸப்தத3ஶகே பூ4தமாத்ரேந்த்3ரியாணி ச|
பஞ்ச பஞ்சைகமனஸா ஆத்மா ஸப்தத3ஶ: ஸ்ம்ருத:|| 22
தத்3வத் ஷோட3ஶஸம்க்2யானே ஆத்மைவ மன உச்யதே|
பூ4தேந்த்3ரியாணி பஞ்சைவ மன ஆத்மா த்ரயோத3ஶ|| 23
ஏகாத3ஶத்வ ஆத்மாஸௌ மஹாபூ4தேந்த்3ரியாணி ச|
அஷ்டௌ ப்ரக்ருதயஶ் சைவ புருஷஶ்ச நவேத்யத2|| 24
இதி நாநா ப்ரஸம்க்2யானம் தத்த்வாநா ம்ருஷிபி4: க்ருதம்|
ஸர்வம் ந்யாய்யம் யுக்தி மத்த்வாத்3 விது3ஷாம் கிமஶோப4னம்|| 25
ஶ்ரீஉத்3த4வ உவாச
ப்ரக்ருதி: புருஷஶ்சோபௌ4 யத்3யப்யாத்ம விலக்ஷணௌ|
அன்யோன்யா பாஶ்ரயாத் க்ருஷ்ண த்3ருஶ்யதே ந பி4தா3 தயோ:|| 26
ப்ரக்ருதௌ லக்ஷ்யதே ஹ்யாத்மா ப்ரக்ருதிஶ்ச ததா2ऽऽத்மனி|
ஏவம் மே புண்ட3ரீகாக்ஷ மஹாந்தம் ஸம்ஶயம் ஹ்ருதி3|
சே2த்துமர்ஹஸி ஸர்வஜ்ஞ வசோபி4ர் நய நைபுணை:|| 27
த்வத்தோ ஜ்ஞானம் ஹி ஜீவாநாம் ப்ரமோஷஸ்தேऽத்ர ஶக்தித:|
த்வமேவ ஹ்யாத்மமாயாயா க3திம் வேத்த2 ந சாபர:|| 28
ஶ்ரீப4க3வாநுவாச
ப்ரக்ருதி: புருஷஶ்சேதி விகல்ப: புருஷர்ஷப4|
ஏஷ வைகாரிக: ஸர்கோ3 கு3ணவ்யதிகராத்மக:|| 29
மமாங்க3 மாயா கு3ணமய்யநேகதா4
விகல்ப பு3த்3தீ4ஶ்ச கு3ணைர்வித4த்தே|
வைகாரிக ஸ்த்ரிவிதோ4ऽத்4யாத்ம மேகம்
அதா2தி4தை3வமதி4 பூ4தமன்யத்|| 30
த்3ருக்3 ரூபமார்கம் வபுரத்ர ரந்த்4ரே
பரஸ்பரம் ஸித்4யதி ய: ஸ்வத: கே2|
ஆத்மா யதே3ஷாமபரோ ய ஆத்3ய:
ஸ்வயாநு பூ4த்யாகி2ல ஸித்3த4 ஸித்3தி4:|
ஏவம் த்வகா3தி3 ஶ்ரவணாதி3 சக்ஷுர்
ஜிஹ்வாதி3 நாஸாதி3 ச சித்தயுக்தம்|| 31
யோऽஸௌ கு3ண க்ஷோப4க்ருதோ விகார:
ப்ரதா4ந மூலான் மஹத: ப்ரஸூத:|
அஹம் த்ரிவ்ருன்மோஹ விகல்ப ஹேதுர்
வைகாரிகஸ் தாமஸ ஐந்த்3ரியஶ்ச|| 32
ஆத்மா பரிஜ்ஞானமயோ விவாதோ3
ஹ்யஸ்தீதி நாஸ்தீதி பி4தா3ர்த2நிஷ்ட2:|
வ்யர்தோ2ऽபி நைவோபரமேத பும்ஸாம்
மத்த: பராவ்ருத்த தி4யாம் ஸ்வலோகாத்|| 33
ஶ்ரீஉத்3த4வ உவாச
த்வத்த: பராவ்ருத்ததி4ய: ஸ்வக்ருதை: கர்மபி4: ப்ரபோ4|
உச்சாவசான் யதா2 தே3ஹான் க்3ருஹ்ணந்தி விஸ்ருஜந்தி ச|| 34
தன்மமாக்2யாஹி கோ3விந்த3 து3ர்விபா4வ்ய மநாத்மபி4:|
ந ஹ்யேதத் ப்ராயஶோ லோகே வித்3வாம்ஸ: ஸந்தி வஞ்சிதா:|| 35
ஶ்ரீப4க3வாநுவாச
மன: கர்மமயம் ந்ரூணாமிந்த்3ரியை: பஞ்சபி4ர்யுதம்|
லோகால்லோகம் ப்ரயாத்யன்ய ஆத்மா தத3நுவர்ததே|| 36
த்4யாயன் மநோऽநு விஷயான் த்3ருஷ்டான் வாநுஶ்ருதாநத2|
உத்3யத் ஸீத3த் கர்ம தந்த்ரம் ஸ்ம்ருதிஸ்தத3நு ஶாம்யதி|| 37
விஷயாபி4நிவேஶேன நாத்மானம் யத் ஸ்மரேத் புன:|
ஜந்தோர்வை கஸ்யசித் ஹேதோர் ம்ருத்யுரத்யந்த விஸ்ம்ருதி:|| 38
ஜன்ம த்வாத்மதயா பும்ஸ: ஸர்வபா4வேன பூ4ரித3|
விஷயஸ்வீக்ருதிம் ப்ராஹுர்யதா2 ஸ்வப்ந மநோரத2:|| 39
ஸ்வப்னம் மநோரத2ம் சேத்த2ம் ப்ராக்தனம் ந ஸ்மரத்யஸௌ|
தத்ர பூர்வமிவாத்மான மபூர்வம் சாநுபஶ்யதி|| 40
இந்த்3ரியாயன ஸ்ருஷ்ட்யேத3ம் த்ரைவித்4யம் பா4தி வஸ்துனி|
ப3ஹிரந்தர் பி4தா3ஹேதுர் ஜநோऽஸஜ்ஜன க்ருத்3 யதா2|| 41
நித்யதா3 ஹ்யங்க3 பூ4தாநி ப4வந்தி ந ப4வந்தி ச|
காலேநா லக்ஷ்யவேகே3ன ஸூக்ஷ்மத்வாத் தன்ன த்3ருஶ்யதே|| 42
யதா2ர்சிஷாம் ஸ்ரோதஸாம் ச ப2லானாம் வா வனஸ்பதே:|
ததை2வ ஸர்வ பூ4தாநாம் வயோऽவஸ்தா2த3ய: க்ருதா:|| 43
ஸோऽயம் தீ3போऽர்சிஷாம் யத்3வத் ஸ்ரோதஸாம் ததி3த3ம் ஜலம்|
ஸோऽயம் புமாநிதி ந்ருணாம் ம்ருஷா கீ3ர்தீ4ர்ம்ருஷாயுஷாம்|| 44
மா ஸ்வஸ்ய கர்மபீ3ஜேன ஜாயதே ஸோऽப்யயம் புமான்|
ம்ரியதே வாமரோ ப்4ராந்த்யா யதா2க்3நிர்தா3ருஸம்யுத:|| 45
நிஷேகக3ர்ப4 ஜன்மானி பா3ல்யகௌமார யௌவனம்|
வயோமத்4யம் ஜரா ம்ருத்யுரித்யவஸ்தா2ஸ் தநோர்நவ|| 46
ஏதா மநோரத2மயீர் ஹான்யஸ்யோச்சாவசாஸ் தநூ:|
கு3ணஸங்கா3து3 பாத3த்தே க்வசித் கஶ்சிஜ்ஜஹாதி ச|| 47
ஆத்மன: பித்ரு புத்ராப்4யாம் அநுமேயௌ ப4வாப்யயௌ|
ந ப4வாப்யயவஸ்தூநாம்அபி4ஜ்ஞோ த்3வயலக்ஷண:|| 48
தரோர்பீ3ஜ விபாகாப்4யாம் யோ வித்3வாஞ் ஜன்ம ஸம்யமௌ|
தரோர் விலக்ஷணோ த்3ரஷ்டா ஏவம் த்3ரஷ்டா தநோ: ப்ருத2க்|| 49
ப்ரக்ருதேரேவமாத்மானம்அவிவிச்யாபு3த4: புமான்|
தத்த்வேன ஸ்பர்ஶஸம்மூட4: ஸம்ஸாரம் ப்ரதிபத்3யதே|| 50
ஸத்த்வஸங்கா3த்3ருஷீன் தே3வான் ரஜஸாஸுர மாநுஷான்|
தமஸா பூ4ததிர் யக்த்வம் ப்4ராமிதோ யாதி கர்மபி4:|| 51
ந்ருத்யதோ கா3யத: பஶ்யன் யதை2வாநுகரோதி தான்|
ஏவம் பு3த்3தி4கு3ணான் பஶ்யந்ந நீஹோऽப்யநு கார்யதே|| 52
யதா2ம்ப4ஸா ப்ரசலதா தரவோऽபி சலா இவ|
சக்ஷுஷா ப்4ராம்ய மாணேன த்3ருஶ்யதே ப்4ரமதீவ பூ4:|| 53
யதா2 மநோரத2 தி4யோ விஷயாநுப4வோ ம்ருஷா|
ஸ்வப்நத்3ருஷ்டாஶ்ச தா3ஶார்ஹ ததா2 ஸம்ஸார ஆத்மன:|| 54
அர்தே2 ஹ்யவித்3ய மானேऽபி ஸம்ஸ்ருதிர் ந நிவர்ததே|
த்4யாயதோ விஷயானஸ்ய ஸ்வப்நேऽநர்தா2க3மோ யதா2|| 55
தஸ்மாது3த்3த4வ மா பு4ங்க்ஷ்வ விஷயானஸதி3ந்த்3ரியை:|
ஆத்மாக்3ரஹண நிர்பா4தம் பஶ்ய வைகல்பிகம் ப்4ரமம்|| 56
க்ஷிப்தோऽவமாநிதோऽஸத்3பி4: ப்ரலப்3தோ4ऽஸூயிதோऽத2வா|
தாடி3த: ஸந்நிப3த்3தோ4 வா வ்ருத்த்யா வா பரிஹாபித:|| 57
நிஷ்ட்2யுதோ மூத்ரிதோ வாஜ்ஞைர் ப3ஹுதை4வம் ப்ரகம்பித:|
ஶ்ரேயஸ்காம: க்ருச்ச்2ரக3த ஆத்மநாऽऽத்மான முத்3த4ரேத்|| 58
ஶ்ரீஉத்3த4வ உவாச
யதை2வ மனு பு3த்4யேயம் வத3 நோ வத3தாம் வர|
ஸுது3ஸ்ஸஹமிமம் மன்யே ஆத்மன்யஸத3திக்ரமம்|| 59
விது3ஷாமபி விஶ்வாத்மன் ப்ரக்ருதிர்ஹி ப3லீயஸீ|
ருதே த்வத்3 த4ர்மநிரதான் ஶாந்தாம்ஸ்தே சரணாலயான்|| 60
இதி ஶ்ரீமத்3பா4க3வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாம் ஏகாத3ஶஸ்கந்தே4 த்3வாவிம்ஶோऽத்4யாய:|| 22 ||
பதினொன்றாம் ஸ்கந்தம் - இருப்பத்தி இரண்டாம் அத்யாயம் முற்றும்.