श्रीमद्भागवतमहापुराणम् :: दशमः स्कन्धः[उत्तरार्धः]
अथ द्विषष्टितमोऽध्यायः
ऊषानिरुद्धसमागमः, अनिरुद्धस्य बन्धनं च

श्रीराजोवाच - 
बाणस्य तनयामूषामुपयेमे यदूत्तमः । 
तत्र युद्धमभूद् घोरं हरिशङ्करयोर्महत् ।
एतत् सर्वं महायोगिन् समाख्यातुं त्वमर्हसि ॥ 1  

श्रीशुक उवाच - 
बाणः पुत्रशतज्येष्ठो बलेरासीन्महात्मनः । 
येन वामनरूपाय हरयेऽदायि मेदिनी ॥ 2 

तस्यौरसः सुतो बाणः शिवभक्तिरतः सदा । 
मान्यो वदान्यो धीमांश्च सत्यसन्धो दृढव्रतः ॥ 3 

शोणिताख्ये पुरे रम्ये स राज्यमकरोत् पुरा । 
तस्य शम्भोः प्रसादेन किङ्करा इव तेऽमराः । 
सहस्रबाहुर्वाद्येन ताण्डवेऽतोषयन्मृडम् ॥ 4 

भगवान् सर्वभूतेशः शरण्यो भक्तवत्सलः । 
वरेणच्छन्दयामास स तं वव्रे पुराधिपम् ॥ 5 

स एकदाऽऽह गिरिशं पार्श्वस्थं वीर्यदुर्मदः । 
किरीटेनार्कवर्णेन संस्पृशंस्तत्पदाम्बुजम् ॥ 6  

नमस्ये त्वां महादेव लोकानां गुरुमीश्वरम् । 
पुंसामपूर्णकामानां कामपूरामराङ्‌घ्रिपम् ॥ 7  

दोःसहस्रं त्वया दत्तं परं भाराय मेऽभवत् । 
त्रिलोक्यां प्रतियोद्धारं न लभे त्वदृते समम् ॥ 8  

कण्डूत्या निभृतैर्दोर्भिर्युयुत्सुर्दिग्गजानहम् । 
आद्यायां चूर्णयन्नद्रीन् भीतास्तेऽपि प्रदुद्रुवुः ॥ 9  

तच्छृत्वा भगवान् क्रुद्धः केतुस्ते भज्यते यदा । 
त्वद्दर्पघ्नं भवेन्मूढ संयुगं मत्समेन ते ॥ 10 

इत्युक्तः कुमतिर्हृष्टः स्वगृहं प्राविशन्नृप । 
प्रतीक्षन् गिरिशादेशं स्ववीर्यनशनं कुधीः ॥ 11  

तस्योषा नाम दुहिता स्वप्ने प्राद्युम्निना रतिम् । 
कन्यालभत कान्तेन प्रागदृष्टश्रुतेन सा ॥ 12  

सा तत्र तमपश्यन्ती क्वासि कान्तेति वादिनी । 
सखीनां मध्य उत्तस्थौ विह्वला व्रीडिता भृशम् ॥ 13  

बाणस्य मंत्री कुम्भाण्डश्चित्रलेखा च तत्सुता । 
सख्यपृच्छत् सखीमूषां कौतूहलसमन्विता ॥ 14 

कं त्वं मृगयसे सुभ्रु कीदृशस्ते मनोरथः । 
हस्तग्राहं न तेऽद्यापि राजपुत्र्युपलक्षये ॥ 15  

ऊषोवाच -
दृष्टः कश्चिन्नरः स्वप्ने श्यामः कमललोचनः । 
पीतवासा बृहद्बाहुर्योषितां हृदयङ्गमः ॥ 16 

तमहं मृगये कान्तं पाययित्वाधरं मधु । 
क्वापि यातः स्पृहयतीं क्षिप्त्वा मां वृजिनार्णवे ॥ 17 

चित्रलेखोवाच - 
व्यसनं तेऽपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाव्यते । 
तमानेष्ये नरं यस्ते मनोहर्ता तमादिश ॥ 18 

इत्युक्त्वा देवगन्धर्वसिद्धचारणपन्नगान् । 
दैत्यविद्याधरान् यक्षान् मनुजांश्च यथालिखत् ॥ 19 

मनुजेषु च सा वृष्णीन् शूरमानकदुन्दुभिम् । 
व्यलिखद् रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं वीक्ष्य लज्जिता ॥ 20 

अनिरुद्धं विलिखितं वीक्ष्योषावाङ्‌मुखी ह्रिया । 
सोऽसावसाविति प्राह स्मयमाना महीपते ॥ 21 

चित्रलेखा तमाज्ञाय पौत्रं कृष्णस्य योगिनी । 
ययौ विहायसा राजन् द्वारकां कृष्णपालिताम् ॥ 22 

तत्र सुप्तं सुपर्यङ्के प्राद्युम्निं योगमास्थिता । 
गृहीत्वा शोणितपुरं सख्यै प्रियमदर्शयत् ॥ 23 

सा च तं सुन्दरवरं विलोक्य मुदितानना । 
दुष्प्रेक्ष्ये स्वगृहे पुम्भी रेमे प्राद्युम्निना समम् ॥ 24 

परार्ध्यवासःस्रग्गन्धधूपदीपासनादिभिः । 
पानभोजनभक्ष्यैश्च वाक्यैः शुश्रूषयार्चितः ॥ 25 

गूढः कन्यापुरे शश्वत्प्रवृद्धस्नेहया तया । 
नाहर्गणान् स बुबुधे ऊषयापहृतेन्द्रियः ॥ 26 

तां तथा यदुवीरेण भुज्यमानां हतव्रताम् । 
हेतुभिर्लक्षयाञ्चक्रुराप्रीतां दुरवच्छदैः ॥ 27  

भटा आवेदयाञ्चक्रू राजंस्ते दुहितुर्वयम् । 
विचेष्टितं लक्षयाम कन्यायाः कुलदूषणम् ॥ 28 

अनपायिभिरस्माभिर्गुप्तायाश्च गृहे प्रभो । 
कन्याया दूषणं पुम्भिर्दुष्प्रेक्षाया न विद्महे ॥ 29  

ततः प्रव्यथितो बाणो दुहितुः श्रुतदूषणः । 
त्वरितः कन्यकागारं प्राप्तोऽद्राक्षीद् यदूद्वहम् ॥ 30  

कामात्मजं तं भुवनैकसुन्दरं 
     श्यामं पिशङ्गाम्बरमम्बुजेक्षणम् । 
बृहद्‌भुजं कुण्डलकुन्तलत्विषा 
     स्मितावलोकेन च मण्डिताननम् ॥ 31 

दीव्यन्तमक्षैः प्रिययाभिनृम्णया 
     तदङ्गसङ्गस्तनकुङ्कुमस्रजम् । 
बाह्वोर्दधानं मधुमल्लिकाश्रितां 
     तस्याग्र आसीनमवेक्ष्य विस्मितः ॥ 32  

स तं प्रविष्टं वृतमाततायिभि- 
     र्भटैरनीकैरवलोक्य माधवः । 
उद्यम्य मौर्वं परिघं व्यवस्थितो 
     यथान्तको दण्डधरो जिघांसया ॥ 33 

जिघृक्षया तान् परितः प्रसर्पतः 
     शुनो यथा शूकरयूथपोऽहनत् । 
ते हन्यमाना भवनाद् विनिर्गता 
     निर्भिन्नमूर्धोरुभुजाः प्रदुद्रुवुः ॥ 34  

तं नागपाशैर्बलिनन्दनो बली 
     घ्नन्तं स्वसैन्यं कुपितो बबन्ध ह । 
ऊषा भृशं शोकविषादविह्वला 
     बद्धं निशम्याश्रुकलाक्ष्यरौदिषीत् ॥ 35  


इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे पारमहंस्यां 
संहितायां दशमस्कन्धे उत्तरार्धे 
अनिरुद्धबन्धो नाम द्विषष्टितमोऽध्यायः ॥ 62 ॥