श्रीमद्भागवतमहापुराणम् :: दशमः स्कन्धः[उत्तरार्धः]
अथैकोनषष्टितमोऽधयायः
मुरवधः भौमासुरवधः, भूमिकृता भगवत्स्तुतिः, भौमाहृतषोडशसहस्रराजकन्यानां परिणयनं पारिजातहरणं च

श्रीराजोवाच - 
यथा हतो भगवता भौमो येन च ताः स्त्रियः । 
निरुद्धा एतदाचक्ष्व विक्रमं शार्ङ्गधन्वनः ॥ १ 

श्रीशुक उवाच - 
इन्द्रेण हृतच्छत्रेण हृतकुण्डलबन्धुना । 
हृतामराद्रिस्थानेन ज्ञापितो भौमचेष्टितम् । 
सभार्यो गरुडारूढः प्राग्ज्योतिषपुरं ययौ ॥ २ ॥ 

गिरिदुर्गैः शस्त्रदुर्गैर्जलाग्न्यनिलदुर्गमम् । 
मुरपाशायुतैर्घोरैर्दृढैः सर्वत आवृतम् ॥ ३ ॥ 

गदया निर्बिभेदाद्रीन् शस्त्रदुर्गाणि सायकैः । 
चक्रेणाग्निं जलं वायुं मुरपाशांस्तथासिना ॥ ४ ॥ 

शङ्खनादेन यन्त्राणि हृदयानि मनस्विनाम् । 
प्राकारं गदया गुर्व्या निर्बिभेद गदाधरः ॥ ५ ॥ 

पाञ्चजन्यध्वनिं श्रुत्वा युगान्तशनिभीषणम् । 
मुरः शयान उत्तस्थौ दैत्यः पञ्चशिरा जलात् ॥ ६ ॥ 

त्रिशूलमुद्यम्य सुदुर्निरीक्षणो 
     युगान्तसूर्यानलरोचिरुल्बणः । 
ग्रसंस्त्रिलोकीमिव पञ्चभिर्मुखै- 
     रभ्यद्रवत्तार्क्ष्यसुतं यथोरगः ॥ ७ ॥ 

आविध्य शूलं तरसा गरुत्मते 
     निरस्य वक्त्रैर्व्यनदत् स पञ्चभिः । 
स रोदसी सर्वदिशोऽन्तरं महा- 
     नापूरयन्नण्डकटाहमावृणोत् ॥ ८ ॥ 

तदापतद् वै त्रिशिखं गरुत्मते 
     हरिः शराभ्यामभिनत्त्रिधौजसा । 
मुखेषु तं चापि शरैरताडयत् 
     तस्मै गदां सोऽपि रुषा व्यमुञ्चत ॥ ९ ॥ 

तामापतन्तीं गदया गदां मृधे 
     गदाग्रजो निर्बिभिदे सहस्रधा । 
उद्यम्य बाहूनभिधावतोऽजितः 
     शिरांसि चक्रेण जहार लीलया ॥ १० ॥ 

व्यसुः पपाताम्भसि कृत्तशीर्षो 
     निकृत्तशृङ्गोऽद्रिरिवेन्द्रतेजसा । 
तस्यात्मजाः सप्त पितुर्वधातुराः 
     प्रतिक्रियामर्षजुषः समुद्यताः ॥ ११ ॥ 

ताम्रोऽन्तरिक्षः श्रवणो विभावसुः 
     वसुर्नभस्वानरुणश्च सप्तमः । 
पीठं पुरस्कृत्य चमूपतिं मृधे 
     भौमप्रयुक्ता निरगन् धृतायुधाः ॥ १२ ॥ 

प्रायुञ्जतासाद्य शरानसीन् गदाः 
     शक्त्यृष्टिशूलान्यजिते रुषोल्बणाः । 
तच्छस्त्रकूटं भगवान् स्वमार्गणै- 
     रमोघवीर्यस्तिलशश्चकर्त ह ॥ १३ ॥ 

तान् पीठमुख्याननयद् यमक्षयं 
     निकृत्तशीर्षोरुभुजाङ्घ्रिवर्मणः । 
स्वानीकपानच्युतचक्रसायकै- 
     स्तथा निरस्तान् नरको धरासुतः ॥ १४ ॥ 

निरीक्ष्य दुर्मर्षण आस्रवन्मदै- 
     र्गजैः पयोधिप्रभवैर्निराक्रमात् । 
दृष्ट्वा सभार्यं गरुडोपरि स्थितं 
     सूर्योपरिष्टात् सतडिद्‌घनं यथा । 
कृष्णं स तस्मै व्यसृजच्छतघ्नीं 
     योधाश्च सर्वे युगपत् स्म विव्यधुः ॥ १५ ॥ 

तद् भौमसैन्यं भगवान् गदाग्रजो 
     विचित्रवाजैर्निशितैः शिलीमुखैः । 
निकृत्तबाहूरुशिरोध्रविग्रहं 
     चकार तर्ह्येव हताश्वकुञ्जरम् ॥ १६ ॥ 

यानि योधैः प्रयुक्तानि शस्त्रास्त्राणि कुरूद्वह । 
हरिस्तान्यच्छिनत्तीक्ष्णैः शरैरेकैकशस्त्रीभिः ॥ १७ ॥ 

उह्यमानः सुपर्णेन पक्षाभ्यां निघ्नता गजान् । 
गुरुत्मता हन्यमानास्तुण्डपक्षनखैर्गजाः ॥ १८ ॥ 

पुरमेवाविशन्नार्ता नरको युध्ययुध्यत । 
दृष्ट्वा विद्रावितं सैन्यं गरुडेनार्दितं स्वकम् ॥ १९ ॥ 

तं भौमः प्राहरच्छक्त्या वज्रः प्रतिहतो यतः । 
नाकम्पत तया विद्धो मालाहत इव द्विपः ॥ २० ॥ 

शूलं भौमोऽच्युतं हन्तुमाददे वितथोद्यमः । 
तद्विसर्गात् पूर्वमेव नरकस्य शिरो हरिः । 
अपाहरद् गजस्थस्य चक्रेण क्षुरनेमिना ॥ २१ ॥ 

सकुण्डलं चारुकिरीटभूषणं 
     बभौ पृथिव्यां पतितं समुज्ज्वलम् । 
हाहेति साध्वित्यृषयः सुरेश्वरा 
     माल्यैर्मुकुन्दं विकिरन्त ईडिरे ॥ २२ ॥ 

ततश्च भूः कृष्णमुपेत्य कुण्डले । 
     प्रतप्तजाम्बूनदरत्‍नभास्वरे । 
सवैजयन्त्या वनमालयार्पयत् 
     प्राचेतसं छत्रमथो महामणिम् ॥ २३ ॥ 

अस्तौषीदथ विश्वेशं देवी देववरार्चितम् । 
प्राञ्जलिः प्रणता राजन् भक्तिप्रवणया धिया ॥ २४ ॥ 

भूमिरुवाच 
नमस्ते देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर । 
भक्तेच्छोपात्तरूपाय परमात्मन् नमोऽस्तु ते ॥ २५ ॥ 

नमः पङ्कजनाभाय नमः पङ्कजमालिने । 
नमः पङ्कजनेत्राय नमस्ते पङ्कजाङ्घ्रये ॥ २६ ॥ 

नमो भगवते तुभ्यं वासुदेवाय विष्णवे । 
पुरुषायादिबीजाय पूर्णबोधाय ते नमः ॥ २७ ॥ 

अजाय जनयित्रेऽस्य ब्रह्मणेऽनन्तशक्तये । 
परावरात्मन् भूतात्मन् परमात्मन् नमोऽस्तु ते ॥ २८ ॥ 

त्वं वै सिसृक्षु रज उत्कटं प्रभो 
     तमो निरोधाय बिभर्ष्यसंवृतः । 
स्थानाय सत्त्वं जगतो जगत्पते 
     कालः प्रधानं पुरुषो भवान् परः ॥ २९ ॥ 

अहं पयो ज्योतिरथानिलो नभो 
     मात्राणि देवा मन इन्द्रियाणि । 
कर्ता महानित्यखिलं चराचरं 
     त्वय्यद्वितीये भगवन्नयं भ्रमः ॥ ३० ॥ 

तस्यात्मजोऽयं तव पादपङ्कजं 
     भीतः प्रपन्नार्तिहरोपसादितः । 
तत् पालयैनं कुरु हस्तपङ्कजं 
     शिरस्यमुष्याखिलकल्मषापहम् ॥ ३१ ॥ 

श्रीशुक उवाच - 
इति भूम्यर्थितो वाग्भिर्भगवान् भक्तिनम्रया । 
दत्त्वाभयं भौमगृहं प्राविशत् सकलर्द्धिमत् ॥ ३२ ॥ 

तत्र राजन्यकन्यानां षट्सहस्राधिकायुतम् । 
भौमाहृतानां विक्रम्य राजभ्यो ददृशे हरिः ॥ ३३ ॥ 

तं प्रविष्टं स्त्रियो वीक्ष्य नरवीरं विमोहिताः । 
मनसा वव्रिरेऽभीष्टं पतिं दैवोपसादितम् ॥ ३४ ॥ 

भूयात् पतिरयं मह्यं धाता तदनुमोदताम् । 
इति सर्वाः पृथक् कृष्णे भावेन हृदयं दधुः ॥ ३५ ॥ 

ताः प्राहिणोद् द्वारवतीं सुमृष्टविरजोऽम्बराः । 
नरयानैर्महाकोशान् रथाश्वान् द्रविणं महत् ॥ ३६ ॥ 

ऐरावतकुलेभांश्च चतुर्दन्तांस्तरस्विनः । 
पाण्डुरांश्च चतुःषष्टिं प्रेरयामास केशवः ॥ ३७ ॥ 

गत्वा सुरेन्द्रभवनं दत्त्वादित्यै च कुण्डले । 
पूजितस्त्रिदशेन्द्रेण सहेन्द्र्याण्या च सप्रियः ॥ ३८ ॥ 

चोदितो भार्ययोत्पाट्य पारीजातं गरुत्मति । 
आरोप्य सेन्द्रान् विबुधान् निर्जित्योपानयत् पुरम् ॥ ३९ ॥ 

स्थापितः सत्यभामाया गृहोद्यानोपशोभनः । 
अन्वगुर्भ्रमराः स्वर्गात् तद्गन्धासवलम्पटाः ॥ ४० ॥ 

ययाच आनम्य किरीटकोटिभिः 
     पादौ स्पृशन्नच्युतमर्थसाधनम् । 
सिद्धार्थ एतेन विगृह्यते महा- 
     नहो सुराणां च तमो धिगाढ्यताम् ॥ ४१ ॥ 

अथो मुहूर्त एकस्मिन् नानागारेषु ताः स्त्रियः । 
यथोपयेमे भगवांस्तावद्रूपधरोऽव्ययः ॥ ४२ ॥ 

गृहेषु तासामनपाय्यतर्ककृ- 
     न्निरस्तसाम्यातिशयेष्ववस्थितः । 
रेमे रमाभिर्निजकामसम्प्लुतो 
     यथेतरो गार्हकमेधिकांश्चरन् ॥ ४३ ॥ 

इत्थं रमापतिमवाप्य पतिं स्त्रियस्ता 
     ब्रह्मादयोऽपि न विदुः पदवीं यदीयाम् । 
भेजुर्मुदाविरतमेधितयानुराग- 
     हासावलोकनवसङ्गमजल्पलज्जाः ॥ ४४ ॥ 

प्रत्युद्‌गमासनवरार्हणपादशौच- 
     ताम्बूलविश्रमणवीजनगन्धमाल्यैः । 
केशप्रसारशयनस्नपनोपहार्यै- 
     र्दासीशता अपि विभोर्विदधुः स्म दास्यम् ॥ ४५ ॥ 


इति श्रीमद्‍भागवते महापुराणे पारमहंस्यां संहितायां 
दशमस्कन्धे उत्तरार्धे पारिजातहरणनरकवधो नाम 
एकोनषष्टितमोऽध्यायः ॥ ५९ ॥