ஶ்ரீமத்பாகவதமஹாபுராணம் :: மூன்றாம் ஸ்கந்தம் :: அத்யாயம் 11.
மன்வந்திரம் முதலிய காலவிபாகத்தின் வர்ணனை
த்ருதீயஸ்கந்தே₄: அத₂ ஏகாத₃ஶோஅத்₄யாய:

மைத்ரேய உவாச
சரம: ஸத்₃விஶேஷாணாமனேகோऽஸம்யுத: ஸதா₃|
பரமாணு: ஸ விஜ்ஞியோ ந்ருணாமைக்யப்₄ரமோ யத:|| 1

ஸத ஏவ பதா₃ர்த₂ஸ்ய ஸ்வரூபாவஸ்தி₂தஸ்ய யத்|
கைவல்யம் பரமமஹாநவிஶேஷோ நிரந்தர:|| 2

ஏவம் காலோऽப்யநுமித: ஸௌக்ஷ்ம்யே ஸ்தௌ₂ல்யே ச ஸத்தம|
ஸம்ஸ்தா₂ன பு₄க்த்யா ப₄க₃வாநவ்யக்தோ வ்யக்தபு₄க்₃ விபு₄:|| 3

ஸ கால: பரமாணுர் வை யோ பு₄ங்க்தே பரமாணுதாம்|
ஸதோऽவிஶேஷபு₄க்₃ யஸ்து ஸ கால: பரமோ மஹான்|| 4

அணுர்த்₃வௌ பரமாணூ ஸ்யாத் த்ரஸரேணுஸ்த்ரய: ஸ்ம்ருத:|
ஜாலார்கரஶ்ம்யவக₃த: க₂மேவாநுபதந்நகா₃த்|| 5

த்ரஸரேணுத்ரிகம் பு₄ங்க்தே ய: கால: ஸ த்ருடி: ஸ்ம்ருத:|
ஶதபா₄க₃ஸ்து வேத₄: ஸ்யாத் தைஸ்த்ரிபி₄ஸ்து லவ: ஸ்ம்ருத:|| 6

நிமேஷஸ்த்ரிலவோ ஜ்ஞேய ஆம்நாதஸ்தே த்ரய: க்ஷண:|
க்ஷணான் பஞ்ச விது₃: காஷ்டா₂ம் லகு₄ தா த₃ஶ பஞ்ச ச|| 7

லகூ₄நி வை ஸமாம்நாதா த₃ஶ பஞ்ச ச நாடி₃கா|
தே த்₃வே முஹூர்த: ப்ரஹர: ஷட்₃யாம: ஸப்த வா ந்ருணாம்|| 8

த்₃வாத₃ஶார்த₄பலோன்மானம் சதுர்பி₄ஶ் சதுரங்கு₃லை:|
ஸ்வர்ணமாஷை: க்ருதச்சி₂த்₃ரம் யாவத்ப்ரஸ்த₂ ஜலப்லுதம்|| 9

யாமாஶ்சத்வாரஶ்சத்வாரோ மர்த்யாநாமஹநீ உபே₄|
பக்ஷ: பஞ்சத₃ஶாஹாநி ஶுக்ல: க்ருஷ்ணஶ்ச மானத₃|| 10

தயோ: ஸமுச்சயோ மாஸ: பித்ரூணாம் தத₃ஹர்நிஶம்|
த்₃வௌ தாவ்ருது: ஷட₃யநம் த₃க்ஷிணம் சோத்தரம் தி₃வி|| 11

அயநே சாஹநீ ப்ராஹுர் வத்ஸரோ த்₃வாத₃ஶ ஸ்ம்ருத:|
ஸம்வத்ஸரஶதம் ந்ரூணாம் பரமாயுர் நிரூபிதம்|| 12

க்₃ரஹர்க்ஷதாராசக்ரஸ்த₂: பரமாண்வாதி₃நா ஜக₃த்|
ஸம்வத்ஸராவஸாநேன பர்யேத்யநிமிஷோ விபு₄:|| 13

ஸம்வத்ஸர: பரிவத்ஸர இடா₃வத்ஸர ஏவ ச|
அநுவத்ஸரோ வத்ஸரஶ்ச விது₃ரைவம் ப்ரபா₄ஷ்யதே|| 14

ய: ஸ்ருஜ்யஶக்தி முருதோ₄ச்ச்₂வஸயன் ஸ்வஶக்த்யா
பும்ஸோऽப்₄ரமாய தி₃வி தா₄வதி பூ₄தபே₄த₃:|
காலாக்₂யயா கு₃ணமயம் க்ரதுபி₄ர் விதன்வன்-
தஸ்மை ப₃லிம் ஹரத வத்ஸரபஞ்சகாய|| 15

விது₃ர உவாச
பித்ருதே₃வ மநுஷ்யாணாமாயு: பரமித₃ம் ஸ்ம்ருதம்|
பரேஷாம் க₃திமாசக்ஷ்வ யே ஸ்யு: கல்பாத்₃ ப₃ஹிர்வித₃:|| 16

ப₄க₃வான் வேத₃ காலஸ்ய க₃திம் ப₄க₃வதோ நநு|
விஶ்வம் விசக்ஷதே தீ₄ரா யோக₃ராத்₃தே₄ன சக்ஷுஷா|| 17

மைத்ரேய உவாச
க்ருதம் த்ரேதா த்₃வாபரம் ச கலிஶ்சேதி சதுர்யுக₃ம்|
தி₃வ்யைர் த்₃வாத₃ஶபி₄ர் வர்ஷை: ஸாவதா₄னம் நிரூபிதம்|| 18

சத்வாரி த்ரீணி த்₃வே சைகம் க்ருதாதி₃ஷு யதா₂க்ரமம்|
ஸங்க்₂யாதாநி ஸஹஸ்ராணி த்₃விகு₃ணாநி ஶதாநி ச|| 19

ஸந்த்₄யாம்ஶயோரந்தண: ய: கால: ஶதஸங்க்₂யயோ:|
தமேவாஹுர் யுக₃ம் தஜ்ஜ்ஞா யத்ர த₄ர்மோ விதீ₄யதே|| 20

த₄ர்மஶ்சதுஷ்பான் மநுஜான் க்ருதே ஸமநுவர்ததே|
ஸ ஏவான்யேஷ்வத₄ர்மேண வ்யேதி பாதே₃ன வர்த₄தா|| 21

த்ரிலோக்யா யுக₃ஸாஹஸ்ரம் ப₃ஹிராப்₃ரஹ்மணோ தி₃நம்|
தாவத்யே வ நிஶா தாத யன்நிமீலதி விஶ்வஸ்ருக்|| 22

நிஶாவஸான ஆரப்₃தோ₄ லோககல்போऽநுவர்ததே|
யாவத்₃தி₃னம் ப₄க₃வதோ மநூன் பு₄ஞ்ஜம்ஶ்சதுர்த₃ஶ|| 23

ஸ்வம் ஸ்வம் காலம் மநுர்பு₄ங்க்தே ஸாதி₄காம் ஹ்யேகஸப்ததிம்|
மன்வந்தரேஷு மனவஸ்தத்₃வம்ஶ்யா ருஷய: ஸுரா:|
ப₄வந்தி சைவ யுக₃பத் ஸுரேஶாஶ்சாநு யே ச தான்|| 24

ஏஷ தை₃நந்தி₃ன: ஸர்கோ₃ ப்₃ராஹ்மஸ்த்ரைலோக்யவர்தன:|
திர்யங்ந்ருபித்ருதே₃வாநாம் ஸம்ப₄வோ யத்ர கர்மபி₄:|| 25

மன்வந்தரேஷு ப₄க₃வான் பி₃ப்₄ரத் ஸத்த்வம் ஸ்வமூர்திபி₄:|
மன்வாதி₃பி₄ரித₃ம் விஶ்வமவத்யுதி₃தபௌருஷ:|| 26

தமோமாத்ராமுபாதா₃ய ப்ரதிஸம்ருத்₃த₄விக்ரம:|
காலேநாநுக₃தாஶேஷ ஆஸ்தே தூஷ்ணீம் தி₃நாத்யயே|| 27

தமேவான்வபி தீ₄யந்தே லோகா பூ₄ராத₃யஸ்த்ரய:|
நிஶாயாமநுவ்ருத்தாயாம் நிர்முக்தஶஶிபா₄ஸ்கரம்|| 28

த்ரிலோக்யாம் த₃ஹ்யமாநாயாம் ஶக்த்யா ஸங்கர்ஷணாக்₃நிநா|
யாந்த்யூஷ்மணா மஹர்லோகாஜ்ஜனம் ப்₄ருக்₃வாத₃யோऽர்தி₃தா:|| 29

தாவத் த்ரிபு₄வனம் ஸத்₃ய: கல்பாந்தைதி₄தஸிந்த₄வ:|
ப்லாவயந்த்யுத்கடாடோப சண்ட₃வாதேரிதோர்மய:|| 30

அந்த: ஸ தஸ்மின் ஸலில ஆஸ்தே ऽநந்தாஸநோ ஹரி:|
யோக₃நித்₃ராநிமீலாக்ஷ: ஸ்தூயமாநோ ஜநாலயை:|| 31

ஏவம் விதை₄ரஹோராத்ரை: காலக₃த்யோபலக்ஷிதை:|
அபக்ஷிதமிவாஸ்யாபி பரமாயுர் வய: ஶதம்|| 32

யத₃ர்த₄மாயுஷஸ்தஸ்ய பரார்த₄மபி₄தீ₄யதே|
பூர்வ: பரார்தோ₄ऽபக்ராந்தோ ஹ்யபரோऽத்₃ய ப்ரவர்ததே|| 33

பூர்வஸ்யாதௌ₃ பரார்த₄ஸ்ய ப்₃ராஹ்மோ நாம மஹானபூ₄த்|
கல்போ யத்ராப₄வத்₃ ப்₃ரஹ்மா ஶப்₃த₃ப்₃ரஹ்மேதி யம் விது₃:|| 34

தஸ்யைவ சாந்தே கல்போऽபூ₄த்₃ யம் பாத்₃மமபி₄சக்ஷதே|
யத்₃ ஹரேர் நாபி₄ஸரஸ ஆஸீல்லோகஸரோருஹம்|| 35

அயம் து கதி₂த: கல்போ த்₃விதீயஸ்யாபி பா₄ரத|
வாராஹ இதி விக்₂யாதோ யத்ராஸீத் ஸூகரோ ஹரி:|| 36

காலோऽயம் த்₃விபரார் தா₄க்₂யோ நிமேஷ உபசர்யதே|
அவ்யாக்ருதஸ்யானந்தஸ்ய அநாதே₃ர் ஜக₃தா₃த்மன:|| 37

காலோऽயம் பரமாண்வாதி₃ர் த்₃விபரார்தா₄ந்த ஈஶ்வர:|
நைவேஶிதும் ப்ரபு₄ர் பூ₄ம்ன ஈஶ்வரோ தா₄மமாநிநாம்|| 38

விகாரை: ஸஹிதோ யுக்தைர் விஶேஷாதி₃பி₄ராவ்ருத:|
ஆண்ட₃கோஶோ ப₃ஹிரயம் பஞ்சாஶத்கோடி விஸ்த்ருத:|| 39

த₃ஶோத்தராதி₄கைர் யத்ர ப்ரவிஷ்ட: பரமாணுவத்|
லக்ஷ்யதே ऽந்தர் க₃தாஶ்சான்யே கோடிஶோ ஹ்யண்ட₃ராஶய:|| 40

ததா₃ஹுரக்ஷரம் ப்₃ரஹ்ம ஸர்வகாரணகாரணம்|
விஷ்ணோர்தா₄ம பரம் ஸாக்ஷாத் புருஷஸ்ய மஹாத்மன:|| 41

|| இதி ஶ்ரீமத்₃பா₄க₃வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாம்
த்ருதீயஸ்கந்தே₄ ஏகாத₃ஶோऽத்₄யாய || 11

மூன்றாம் ஸ்கந்தம் - பதினொன்றாவது அத்யாயம் முற்றும்.