ஶ்ரீமத்பாகவதமஹாபுராணம் :: இரண்டாம் ஸ்கந்தம் :: அத்யாயம் 6.
விராட் ஸ்வரூபத்தின் வர்ணனை
த்3விதீயஸ்கந்தே4: அத2 ஷஷ்டோ2ऽத்4யாய:
ப்3ரஹ்மோவாச
வாசாம் வஹ்நேர் முக2ம் க்ஷேத்ரம் ச2ந்த3ஸாம் ஸப்த தா4தவ:|
ஹவ்ய கவ்யாம்ருதாந்நாநாம் ஜிஹ்வா ஸர்வ ரஸஸ்ய ச|| 1
ஸர்வாஸூநாம் ச வாயோஶ்ச தந்நாஸே பரமாயனே|
அஶ்விநோரோஷதீ4நாம் ச க்4ராணோ மோத3ப்ரமோத3யோ:|| 2
ரூபாணாம் தேஜஸாம் சக்ஷுர்தி3வ: ஸூர்யஸ்ய சாக்ஷிணீ|
கர்ணௌ தி3ஶாம் ச தீர்த்தா2நாம் ஶ்ரோத்ரமாகாஶ ஶப்3த3யோ:|
தத்3கா3த்ரம் வஸ்துஸாராணாம் ஸௌப4க3ஸ்ய ச பா4ஜநம்|| 3
த்வக3ஸ்ய ஸ்பர்ஶவாயோஶ்ச ஸர்வமேத4ஸ்ய சைவ ஹி|
ரோமாண்யுத்3பி4ஜ்ஜ ஜாதீநாம் யைர்வா யஜ்ஞஸ்து ஸம்ப்4ருத:|| 4
கேஶஶ்மஶ்ரு நகா2ன்யஸ்ய ஶிலாலோஹாப்4ரவித்3யுதாம்|
பா3ஹவோ லோகபாலாநாம் ப்ராயஶ: க்ஷேமகர்மணாம்|| 5
விக்ரமோ பூ4ர்பு4வ: ஸ்வஶ்ச க்ஷேமஸ்ய ஶரணஸ்ய ச|
ஸர்வகாமவரஸ்யாபி ஹரேஶ்சரண ஆஸ்பத3ம்|| 6
அபாம் வீர்யஸ்ய ஸர்க3ஸ்ய பர்ஜன்யஸ்ய ப்ரஜாபதே:|
பும்ஸ: ஶிஶ்ன உபஸ்த2ஸ்து ப்ரஜாத்யாநந்த3 நிர்வ்ருதே:|| 7
பாயுர் யமஸ்ய மித்ரஸ்ய பரிமோக்ஷஸ்ய நாரத3|
ஹிம்ஸாயா நிர்ருதேர் ம்ருத்யோர் நிரயஸ்ய கு3த: ஸ்ம்ருத:|| 8
பராபூ4தேரத4ர்மஸ்ய தமஸஶ்சாபி பஶ்சிம:|
நாட்3யோ நத3 நதீ3நாம் து கோ3த்ராணாமஸ்தி2 ஸம்ஹதி:|| 9
அவ்யக்த ரஸ ஸிந்தூ4நாம் பூ4தாநாம் நித4நஸ்ய ச|
உத3ரம் விதி3தம் பும்ஸோ ஹ்ருத3யம் மனஸ: பத3ம்|| 10
த4ர்மஸ்ய மம துப்4யம் ச குமாராணாம் ப4வஸ்ய ச|
விஜ்ஞாநஸ்ய ச ஸத்த்வஸ்ய பரஸ்யாத்மா பராயணம்|| 11
அஹம் ப4வான் ப4வஶ்சைவ த இமே முநயோऽக்3ரஜா:|
ஸுராஸுர நரா நாகா3: க2கா3 ம்ருக3 ஸரீஸ்ருபா:|| 12
க3ந்த4ர்வாப்ஸரஸோ யக்ஷா ரக்ஷோ பூ4தக3ணோரகா3:|
பஶவ: பிதர: ஸித்3தா4 வித்3யாத்4ராஶ்சாரணா த்3ருமா:|| 13
அன்யே ச விவிதா4 ஜீவா ஜலஸ்த2ல நபௌ4கஸ:|
க்3ரஹர்க்ஷ கேதவஸ்தாராஸ்தடி3த: ஸ்தனயித்னவ:|| 14
ஸர்வம் புருஷ ஏவேத3ம் பூ4தம் ப4வ்யம் ப4வச்ச யத்|
தேநேத3மாவ்ருதம் விஶ்வம் விதஸ்திமதி4திஷ்ட2தி|| 15
ஸ்வதி4ஷ்ண்யம் ப்ரதபன் ப்ராணோ ப3ஹிஶ்ச ப்ரதபத்யஸௌ|
ஏவம் விராஜம் ப்ரதபம்ஸ்தபத்யந்தர்ப3ஹி: புமான்|| 16
ஸோऽம்ருதஸ்யாப4யஸ்யேஶோ மர்த்யமந்நம் யத3த்யகா3த்|
மஹிமைஷ ததோ ப்3ரஹ்மன் புருஷஸ்ய து3ரத்யய:|| 17
பாதே3ஷு ஸர்வபூ4தாநி பும்ஸ: ஸ்தி2திபதோ3 விது3:|
அம்ருதம் க்ஷேமமப4யம் த்ரிமூர்த்4நோऽதா4யி மூர்த4ஸு|| 18
பாதா3ஸ்த்ரயோ ப3ஹிஶ்சாஸந்நப்ரஜாநாம் ய ஆஶ்ரமா:|
அந்தஸ்த்ரிலோக்யாஸ்த்வபரோ க்3ருஹமேதோ4ऽப்3ருஹத்3வ்ரத:|| 19
ஸ்ருதீ விசக்ரமே விஶ்வங் ஸாஶநாநஶனே உபே4|
யத3வித்3யா ச வித்3யா ச புருஷஸ்தூப4யாஶ்ரய:|| 20
யஸ்மாத3ண்ட3ம் விராட்3 ஜஜ்ஞே பூ4தேந்த்3ரிய கு3ணாத்மக:|
தத்3 த்3ரவ்ய மத்யகா3த்3 விஶ்வம் கோ3பி4: ஸூர்ய இவாதபன்|| 21
யதா3ஸ்ய நாப்4யான் நளிநா த3ஹமாஸம் மஹாத்மன:|
நாவித3ம் யஜ்ஞ ஸம்பா4ரான் புருஷாவயவாத்3 ருதே|| 22
தேஷு யஜ்ஞஸ்ய பஶவ: ஸவநஸ்பதய: குஶா:|
இத3ம் ச தே3வயஜநம் காலஶ்சோரு கு3ணான்வித:|| 23
வஸ்தூன்யோஷத4ய: ஸ்நேஹா ரஸலோஹம்ருதோ3 ஜலம்|
ருசோ யஜூம்ஷி ஸாமாநி சாதுர்ஹோத்ரம் ச ஸத்தம|| 24
நாமதே4யானி மந்த்ராஶ்ச த3க்ஷிணாஶ்ச வ்ரதானி ச|
தே3வதாநுக்ரம: கல்ப: ஸங்கல்பஸ் தந்த்ரமேவ ச|| 25
க3தயோ மதய: ஶ்ரத்3தா4 ப்ராயஶ்சித்தம் ஸமர்பணம்|
புருஷாவயவைரேதே ஸம்பா4ரா: ஸம்ப்4ருதா மயா|| 26
இதி ஸம்ப்4ருத ஸம்பா4ர: புருஷாவயவைரஹம்|
தமேவ புருஷம் யஜ்ஞம் தேனைவாயஜ மீஶ்வரம்|| 27
ததஸ்தே ப்4ராதர இமே ப்ரஜாநாம் பதயோ நவ|
அயஜன் வ்யக்தமவ்யக்தம் புருஷம் ஸுஸமாஹிதா:|| 28
ததஶ்ச மனவ: காலே ஈஜிரே ருஷயோऽபரே|
பிதரோ விபு3தா4 தை3த்யா மநுஷ்யா: க்ரதுபி4ர் விபு4ம்|| 29
நாராயணே ப4க3வதி ததி3த3ம் விஶ்வமாஹிதம்|
க்3ருஹீதமாயோருகு3ண: ஸர்கா3தா3வகு3ண: ஸ்வத:|| 30
ஸ்ருஜாமி தந்நியுக்தோऽஹம் ஹரோ ஹரதி தத்3வஶ:|
விஶ்வம் புருஷ ரூபேண பரிபாதி த்ரிஶக்தித்4ருக்|| 31
இதி தேऽபி4ஹிதம் தாத யதே2த3மனு ப்ருச்ச2ஸி|
நான்யத்3 ப4க3வத: கிஞ்சித்3 பா4வ்யம் ஸத3ஸதா3த்மகம்|| 32
ந பா4ரதீ மேऽங்க3 ம்ருஷோபலக்ஷ்யதே
ந வை க்வசின்மே மநஸோ ம்ருஷா க3தி:|
ந மே ஹ்ருஷீகாணி பதந்த்யஸத்பதே2
யன்மே ஹ்ருதௌ3த்கண்ட்2யவதா த்4ருதோ ஹரி:|| 33
ஸோऽஹம் ஸமாம்நாயமயஸ்தபோமய:
ப்ரஜாபதீநாமபி4வந்தி3த: பதி:|
ஆஸ்தா2ய யோக3ம் நிபுணம் ஸமாஹிதஸ்தம்
நாத்4யக3ச்ச2ம் யத ஆத்மஸம்ப4வ:|| 34
நதோऽஸ்ம்யஹம் தச்சரணம் ஸமீயுஷாம்
ப4வச்சி2த3ம் ஸ்வஸ்த்யயனம் ஸுமங்க3ளம்|
யோ ஹ்யாத்ம மாயாவிப4வம் ஸ்ம பர்யகா3த்3
யதா2 நப4: ஸ்வாந்தமதா2பரே குத:|| 35
நாஹம் ந யூயம் யத்3ருதாம் க3திம் விது3ர்
ந வாமதே3வ: கிமுதாபரே ஸுரா:|
தன்மாயயா மோஹிதபு3த்3த4யஸ்த்வித3ம்
விநிர்மிதம் சாத்மஸமம் விசக்ஷ்மஹே|| 36
யஸ்யாவதார கர்மாணி கா3யந்தி ஹ்யஸ்மதா3த3ய:|
ந யம் வித3ந்தி தத்த்வேன தஸ்மை ப4க3வதே நம:|| 37
ஸ ஏஷ ஆத்3ய: புருஷ: கல்பே கல்பே ஸ்ருஜத்யஜ:|
ஆத்மாऽऽத்மன்யாத்மநாऽऽத்மாநம் ஸம்யச்ச2தி ச பாதி ச|| 38
விஶுத்3த4ம் கேவலம் ஜ்ஞானம் ப்ரத்யக் ஸம்யக3வஸ்தி2தம்|
ஸத்யம் பூர்ணமநாத்3யந்தம் நிர்கு3ணம் நித்யமத்3வயம்|| 39
ருஷே வித3ந்தி முனய: ப்ரஶாந்தாத்மேந்த்3ரியாஶயா:|
யதா3 ததே3வாஸத்தர்கைஸ்திரோதீ4யேத விப்லுதம்|| 40
ஆத்3யோऽவதார: புருஷ: பரஸ்ய
கால: ஸ்வபா4வ: ஸத3ஸன்மனஶ்ச|
த்3ரவ்யம் விகாரோ கு3ண இந்த்3ரியாணி
விராட் ஸ்வராட் ஸ்தா2ஸ்நு சரிஷ்ணு பூ4ம்ந:|| 41
அஹம் ப4வோ யஜ்ஞ இமே ப்ரஜேஶா
த3க்ஷாத3யோ யே ப4வதா3த3யஶ்ச|
ஸ்வர்லோகபாலா: க2க3லோகபாலா
ந்ருலோகபாலாஸ்தலலோகபாலா:|| 42
க3ந்த4ர்வ வித்3யாத4ரசாரணேஶா யே
யக்ஷரக்ஷோரக3 நாக3நாதா2:|
யே வா ருஷீணாம்ருஷபா4: பித்ரூணாம்
தை3த்யேந்த்3ர ஸித்3தே4ஶ்வர தா3நவேந்த்3ரா:|
அன்யே ச யே ப்ரேத பிஶாச பூ4த
கூஷ்மாண்ட3 யாதோ3ம்ருக3 பக்ஷ்யதீ4ஶா:|| 43
யத்கிம் ச லோகே ப4க3வன் மஹஸ்வதோ3ஜ:
ஸஹஸ்வத்3 ப3லவத் க்ஷமாவத்|
ஶ்ரீஹ்ரீ விபூ4த்யாத்மவத3த்3பு4தார்ணம்
தத்வம் பரம் ரூபவத3ஸ்வரூபம்|| 44
ப்ராதா4ன்யதோ யாந்ருஷ ஆமநந்தி
லீலாவதாரான் புருஷஸ்ய பூ4ம்ன:|
ஆபீயதாம் கர்ணகஷாயஶோஷாந்
அநுக்ரமிஷ்யே த இமான் ஸுபேஶான்|| 45
|| இதி ஶ்ரீமத்3பா4க3வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாம்
த்3விதியமஸ்கந்தே4 நைமிஷீயோபாக்2யாநே ஷஷ்டோ2 அத்4யாய: || 6
இரண்டாம் ஸ்கந்தம் - ஆறாம் அத்யாயம் முற்றும்.