home-vayusutha: प्रस्तावना बालकाण्डम् अयोध्याकाण्डम् अरण्यकाण्डम् किष्किन्धाकाण्डम् सुन्दरकाण्डम् युद्धकाण्डम् श्रीमद्भागवतमहापुराणम्
boat

श्रीमद्वाल्मीकीरामायणम्
सुन्दरकाण्डम्

त्रिचत्वारिंशः सर्गः॥५-४३॥

॥चैत्यप्रासाददाहः॥

[ हनुमता चैत्यप्रासादस्य विध्वंसस्तद्रक्षकाणां वधश्च ]

ततः स किंकरान् हत्वा हनूमान् ध्यानमास्थितः। वनं भग्नं मया चैत्यप्रासादो न विनाशितः॥ ०१॥ तस्मात् प्रासादमप्येवमिमं विध्वंसयाम्यहम्। इति संचिन्त्य मनसा हनुमान् दर्शयन् बलम्॥ ०२॥ चैत्यप्रासादमाप्लुत्य मेरुशृङ्गमिवोन्नतम्। आरुरोह हरिश्रेष्ठो हनुमान् मारुतात्मजः॥ ०३॥ आरुह्य गिरिसंकाशं प्रासादं हरियूथपः। बभौ स सुमहातेजाः प्रतिसूर्य इवोदितः॥ ०४॥ संप्रधृष्य च दुर्धर्षं चैत्यप्रासादमुत्तमम्। हनूमान् प्रज्वलम्ल्लँक्ष्म्या पारियात्रोपमोऽभवत्॥ ०५॥ स भूत्वा सुमहाकायः प्रभावान्मारुतात्मजः। धृष्टमास्फोटयामास लङ्कां शब्देन पूरयन्॥ ०६॥ तस्यास्फोटितशब्देन महता श्रोत्रघातिना। पेतुर्विहङ्गमास्तत्र चैत्यपालाश्च मोहिताः॥ ०७॥ अस्त्रविज्जयतां रामो लक्ष्मणश्च महाबलः। राजा जयति सुग्रीवो राघवेणाभिपालितः॥ ०८॥ दासोऽहं कोसलेन्द्रस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः। हनुमाञ्शत्रुसैन्यानां निहन्ता मारुतात्मजः॥ ०९॥ न रावणसहस्रं मे युद्धे प्रतिबलं भवेत्। शिलाभिस्तु प्रहरतः पादपैश्च सहस्रशः॥ १०॥ अर्दयित्वा पुरीं लङ्कामभिवाद्य च मैथिलीम्। समृद्धार्थो गमिष्यामि मिषतां सर्वरक्षसाम्॥ ११॥ एवमुक्त्वा महाबाहुश्चैत्यस्थो हरियूथपः। ननाद भीमनिर्ह्रादो रक्षसां जनयन् भयम्॥ १२॥ तेन शब्देन महता चैत्यपालाः शतं ययुः। गृहीत्वा विविधानस्त्रान् प्रासान् खड्गान् परश्वधान्॥ १३॥ विसृजन्तो महाकाया मारुतिं पर्यवारयन्। ते गदाभिर्विचित्राभिः परिघैः काञ्चनाङ्गदैः॥ १४॥ आजघ्नुर्वानरश्रेष्ठं बाणैश्चादित्यसंनिभैः। आवर्त इव गङ्गायास्तोयस्य विपुलो महान्॥ १५॥ परिक्षिप्य हरिश्रेष्ठं स बभौ रक्षसां गणः। ततो वातात्मजः क्रुद्धो भीमरूपं समास्थितः॥ १६॥ प्रासादस्य महान्तस्य स्तम्भं हेमपरिष्कृतम्। उत्पाटयित्वा वेगेन हनूमान् पवनात्मजः॥ १७॥ ततस्तं भ्रामयामास शतधारं महाबलः। तत्र चाग्निः समभवत् प्रासादश्चाप्यदह्यत॥ १८॥ दह्यमानं ततो दृष्ट्वा प्रासादं हरियूथपः। स राक्षसशतं हत्वा वज्रेणेन्द्र इवासुरान्॥ १९॥ अन्तरिक्षे स्थितः श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्। मादृशानां सहस्राणि विसृष्टानि महात्मनाम्॥ २०॥ बलिनां वानरेन्द्राणां सुग्रीववशवर्तिनाम्। अटन्ति वसुधां कृत्स्नां वयमन्ये च वानराः॥ २१॥ दशनागबलाः केचित् केचिद्दशगुणोत्तराः। केचिन्नागसहस्रस्य बभूवुस्तुल्यविक्रमाः॥ २२॥ सन्ति चौघबलाः केचित् केचिद्वायुबलोपमाः। अप्रमेयबलाश्चान्ये तत्रासन् हरियूथपाः॥ २३॥ ईदृग्विधैस्तु हरिभिर्वृतो दन्तनखायुधैः। शतैः शतसहस्रैश्च कोटीभिरयुतैरपि॥ २४॥ आगमिष्यति सुग्रीवः सर्वेषां वो निषूदनः। नेयमस्ति पुरी लङ्का न यूयं न च रावणः॥ २५॥ यस्मादिक्ष्वाकुनाथेन बद्धं वैरं महात्मना। ॥ इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये चतुत्विंशतिसहस्त्रिकायां संहितायाम् सुन्दरकाण्डे चैत्यप्रासाददाहो नाम त्रिचत्वारिंशः सर्गः ॥५-४३॥


बालअयोध्याअरण्यकिष्किन्धासुन्दरयुद्ध