Пазарење

Се сеќавате ли на анегдотата која ја раскажува Кант за еден маж, кому му е дадена можност да води љубов со жената на неговите соништа една ноќ (станува збор за остварување на ултимативното уживање), но цената што мора да ја плати е: веднаш по љубовната ноќ, на излегување од собата, да биде обесен? Кант прашува: што ќе направи овој љубовник - ќе влезе во собата на уживањето или ќе се откаже од сексот од соништата? Кант вели, тој секогаш ќе се откаже. Човекот на Кант има капацитет да се испазари со светот - ќе се откаже од своите големи побарувања, со идејата, дека, понатаму, по патот на животот, ќе го чекаат други, макар и помали задоволства.
Лакан се сомнева во сигурноста, со која Кант ја одбива можноста од самоубиственото водење љубов. Има случаи, вели Лакан, во кои бирам уживање без да водам сметка за балансот во универзумот, дури и без да водам сметка за цената, што треба да ја платам, ако цената е сопствениот живот. Како поинаку да се објаснат случаите на злоупотреба на дроги, дури и без аспектот на зависност, а при тотална свесност за големината на платената цена, а таа е сопствениот живот? Невротичарите често одбираат да ги повторат болните искуства (компулсивна репетиција), вели Лакан, и го поставува прашањето: што е со невротичарот, кој може да ужива во сексот, само доколку знае, дека после тоа, го чека една значајна, моментална закана?
Меѓу двата вида избор, очигледно, има разлика. Кога субјектот бира задоволство, кое води сметка за балансот на загубата и добивката, практично, кога субјектот се пазари за задоволството, тоа е еден вид задоволство. Сосема друг вид задоволство е кога субјектот не води сметка за економијата на загуба, а кога изборот руши некаков или секаков вид забрана. Вториот случај на задоволство, очигледно стои од онаа страна на задоволството, и за него Лакан го воведува терминот уживање (со него веројатно најтесно можеме да го преведеме она што Лакан го подразбирал под jouissance). За разликите на очекуваното уживање и оствареното уживање, Лакан зборува на семинарите во 1972-1973.
Кога љубовникот нема да влезе во собата, Лакановското остварено уживање, или она, што во првиот случај го наведовме под името задоволство, е исто со Фројдовскиот принцип на задоволство. Задоволството кај Фројд е економска категорија, таа ги проценува загубите од можните добивки, го максимализира задоволство, но само дотаму, до каде што досега минимализираната болка. Егото, како што би рекол Фројд, се пазари со реалноста во корист на идот. Лакановиот jouissance е од онаа страна на пазареното задоволство: тоа е уживање, кое веќе не ја користи посредничката улога на Егото во пазарењето со принципот на реалноста. Обратно, субјектот вообичаено ја трансцендира сопствената сензуалност, за да може да опстои во Реалното. Таа трансценденција значи, дека субјектот секогаш ќе одбере да ја избегне анксиозноста која произлегува од инсистирањето на продолжено задоволство, кое не би водело сметка за балансот корист/штета.За ова опширно пишува Лакан. Тоа што овде не интересира е едно генеричко прашање: кога и како се конституира Поредокот, во кој субјектите се претвораат во пазарџии (трговци) со сопственото задоволство? Значи не го поставуваме Кантовското прашањето (дали некој од нас би влегол во собата на ултимативното уживање, без да води сметка за цената што ја плаќа, а таа се состои во жртвување на сопствениот живот), туку, го поставуваме генеричкото прашање - како се случило тоа, субјектот воопшто да се конституира како некој којшто ќе се обиде да се испазари со светот, за своите задоволства, а, при тоа, да плати што е можно помала цена на страдање? Со други зборови: од каде потекнува концептот на пазарџиски