ve insanların giyitlerini savaş sancağı olarak çatallı dallara
astığı umutsuz düzlüklerden uzakta kurmuştur yurtluğunu.
Ey sevgili kızı Umut ve Belleğin, biraz benimle kal.
- William Butler Yeats
|
Umut ve Belleğin bir kız çocuğu vardır ve onun adı Sanat'tır ve insanların giyitlerini savaş sancağı olarak çatallı dallara astığı umutsuz düzlüklerden uzakta kurmuştur yurtluğunu. Ey sevgili kızı Umut ve Belleğin, biraz benimle kal. - William Butler Yeats |
|
Devlet Baba, Devlet Ana'sını buldu Semih Gümüş
Eleştirmen, yazar Doğan Hızlan, 4 Ocak günlü "Hürriyet"te, Kemal Tahir'in (1910-1973) tartışmalı ve ünlü romanı Devlet Ana'nın filme çekilmesi için, Ecevit hükümetinin yönetmen Halit Refiğ'e öneride bulunduğunu yazdı. |
Kemal Tahir'in çizdiği Osmanlı Devleti öncesi Anadolu halkının güçlü, güvenli bir devlet arayışı, düpedüz bir yanılsamadır. Kemal Tahir burada kendi öznelliğini Anadolu insanının özlemleri yerine geçiriyor. Bu keyfiliği doğruymuş gibi kabul ederek Anadolu gerçekliğini çarpıtan Devlet Ana romanı, Osmanlı ulusunun doğuşu konusunda da ideolojik bir tutum içindedir. Kemal Tahir, Devlet Ana'da kendi ideolojik tarih anlayışını tamamıyla Osmanlıcı tezler üstünde kurarak, gerçekliğin yerine geçirmiştir. Tarihi çözümlemek yerine, kendi tarihini yazmıştır. Devlet Ana tarihi çarpıtan bir romandır. Osmanlı kimliğine çok uzak düşmüştür. Anadolu halkının isterlerini hiçe saymıştır. Irkçıdır. Sonunda, Devlet Ana ne edebiyat tarihimiz, ne de tarih edebiyatımız için önemli değildir. Bülent Ecevit ve günümüzün siyasal iktidarı da, kendi geçmişiyle barışmak için yanlış bir yol seçmiştir. Kemal Tahir ne kadar büyük? Devlet Ana filmini yönetecek olan Halit Refiğ de bilindiği gibi en inanmış "Kemal Tahirci"lerdendir. Kemal Tahir'in Shakespeare ve Tolstoy'dan bile büyük bir romancı olduğunu öne sürecek kadar ileri giden Halit Refiğ'in nesnel ve doğru bir reji yapması elbette olanaksızdır. "Osmanlıcı" tarih tezinin en köktenci (tutucu) ürünü olan Devlet Ana, hem ideolojik, hem yazınsal düzeyde bir Kemal Tahir ütopyasıydı. Roman sanatımızın tarihine ise, romancının istenci doğrultusunda yapılmış karton kişileriyle ve derinliksiz, dayanıksız, tarihsel bilgiyi çarpıtmış bir Kemal Tahir romanı olarak geçti. Devlet baba, belki 75 yıl sonra Devlet Ana'sını bulduğunu sanıyor… ama yanılıyor… (6 Ocak 2001) |