 |
 |
| Bắn pháo hoa đêm
giao thừa ở hồ Hoàn Kiếm. |
Lẽ trời
đất có khởi thuỷ phải có tận cùng,
một năm có bắt đầu ắt phải có
kết thúc, bắt đầu hay kết thúc cũng là
lúc giao thừa. Theo từ điển Hán Việt, giao
thừa nghĩa là cũ giao lại, mới đón
lấy. Chính vì ý nghĩa ấy, nên hằng năm vào
lúc chuyển giao năm cũ năm mới có
lễ trừ tịch.
Trừ tịch
là giờ phút cuối cùng của năm cũ với
ý nghĩa đem bỏ những điều xấu
của năm cũ sắp qua để đón
những điều tốt đẹp của năm
mới. Lễ trừ tịch còn là lễ để
"khu trừ ma quỷ", được cử
hành vào lúc giao thừa nên còn mang tên là lễ giao
thừa.
Cúng ai trong
lễ giao thừa
Theo truyền
tụng, mỗi năm có một ông hành khiển coi
việc nhân gian, hết năm thì thần nọ bàn
giao công việc cho thần kia, nên cúng tế để
tiễn ông cũ và đón ông mới. Lễ giao
thừa được cúng ở ngoài trời bởi
các cụ xưa hình dung trong phút cựu vương hành
khiển bàn giao công việc cho tân vương luôn có
quân đi, quân về đầy không trung tấp
nập, vội vã (nhưng mắt trần ta không nhìn
thấy được), thậm chí có quan quân còn chưa
kịp ăn uống gì. Những phút ấy, các gia
đình đưa xôi gà, bánh trái, hoa quả, toàn
đồ ăn nguội ra ngoài trời cúng, với lòng
thành tiễn đưa người nhà trời đã
cai quản mình năm cũ và đón người nhà
trời mới xuống làm nhiệm vụ cai quản
hạ giới năm tới. Vì việc bàn giao,
tiếp quản công việc hết sức khẩn trương
nên các vị không thể vào trong nhà khề khà mâm bát
mà chỉ có thể dừng vài giây ăn vội vàng
hoặc mang theo, thậm chí chỉ chứng kiến lòng
thành của chủ nhà.
Sửa lễ
giao thừa
Người ta cúng
giao thừa tại các đình, miếu, các văn
chỉ trong xóm cũng như tại các tư gia. Bàn
thờ giao thừa được thiết lập
ở giữa trời. Một chiếc hương án
được kê ra, trên có bình hương, hai
ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến.
Lễ vật gồm: chiếc thủ lợn hoặc
con gà, bánh chưng, mứt kẹo, trầu cau, hoa
quả, rượu nước và vàng mã, đôi khi có
thêm chiếc mũ của Đại Vương hành
khiển. Đến giờ phút trừ tịch, chuông
trống vang lên, người chủ ra khấu lễ,
rồi mọi người kế đó lễ theo, thành
tâm cầu xin vị tân vương hành khiển phù
hộ độ trì cho một năm nhiều may
mắn. Các chùa chiền cũng cúng giao thừa nhưng
lễ vật là đồ chay. Ngày nay, ở các tư
gia người ta vẫn cúng giao thừa với sự
thành kính như xưa nhưng bàn thờ thì
giản tiện hơn, thường đặt ở
ngoài sân hay trước cửa nhà.
Sau khi cúng giao
thừa xong, các gia chủ cũng khấn Thổ Công,
tức là vị thần cai quản trong nhà. Lễ
vật cũng tương tự như lễ cúng giao
thừa.
Tục lệ
trong đêm trừ tịch
Lễ giao
thừa ở nhà xong, người ta kéo nhau đi
lễ các đình, chùa, miếu, điện để
cầu phúc, cầu may, để xin Phật, Thần
phù hộ độ trì cho bản thân và gia đình.
Nhân dịp này người ta thường xin quẻ
thẻ đầu năm. Khi đi lễ, người
ta kén giờ và hướng xuất hành, đi đúng
hướng đúng giờ để gặp may
mắn quanh năm.
Hái lộc: Đi lễ đình, chùa,
miếu, điện xong người ta có tục hái trước
cửa đình, cửa đền một cành cây gọi
là cành lộc mang về ngụ ý là "lấy
lộc" của Trời đất thần, Phật
ban cho. Cành lộc này được mang về cắm
trước bàn thờ cho đến khi tàn khô.
Hương lộc: Có nhiều người
thay vì hái cành lộc lại xin lộc tại các
đình, đền, chùa, miếu bằng cách đốt
một nắm hương, đứng khấn vái trước
bàn thờ, rồi mang hương đó về cắm
vào bình hương bàn thờ nhà mình. Ngọn lửa
tượng trưng cho sự phát đạt được
lấy từ nơi thờ tự về tức là xin
Phật phù hộ cho được phát đạt
quanh năm.
Xông nhà: Thường người ta kén
một người dễ vía trong gia đình ra
đi từ trước giờ trừ tịch,
rồi sau lễ trừ tịch thì xin hương
lộc hoặc hái cành lộc ở đình chùa mang
về. Lúc trở về đã sang năm mới và người
này sẽ tự "xông nhà" cho gia đình mình,
mang sự tốt đẹp quanh năm về cho gia
đình. Nếu không có người nhà dễ vía, người
ta phải nhờ người khác tốt vía để
sớm ngày mùng 1 đến xông nhà trước khi có
khách tới chúc Tết.
|
|
