 |
|
 |
 |
Cây nêu ngày Tết
Có nhiều truyền thuyết, ca dao, tục ngữ
về tục dựng cây nêu trước nhà của các
dân tộc Việt Nam mỗi dịp Tết Nguyên đán,
song trong đời sống, nó vẫn lạ lẫm
với nhiều người bởi ngày nay tập
tục xưa đă không c̣n nữa. Cây nêu được
coi là cây vũ trụ nối liền đất với
trời, do tín ngưỡng thờ thần mặt
trời của các dân tộc cổ sơ, hàm chứa
ư thức về lănh thổ của người Việt.
Dựng nêu ngày Tết là để trừ ma, quỷ,
thờ phụng thần linh và vong hồn tổ tiên.
Ngày nay, người Việt Nam đă bỏ thói quen
dựng nêu ngày Tết. Nhưng xưa kia, mỗi
lần năm mới đến là phải cắm nêu: Cao
nêu, kêu pháo, bánh chưng xanh là những biểu tượng
đón xuân không thể thiếu được. Nhưng
nêu là thế nào? V́ sao phải dựng nêu? Câu
chuyện thực ra cũng không đơn giản.
Hăy nói đến cây nêu. Nêu là một cái cây cao, vào
dịp năm mới, phải đem ra cắm ở trước
sân (hoặc trước cổng, hoặc giữa vườn
dóng với cổng chính của nhà). Phải t́m cây cho
thích hợp chứ không phải là trồng trước.
Nêu dựng vào khoảng chiều ngày 30 tháng Chạp. (Có
nhà có thể dựng trước) - cho đến ngày 7
tháng Giêng th́ hạ nêu. Các dân tộc đều có
nêu:
- Nêu của người Việt là một cây tre,
cao hơn nóc nhà, từ gốc đến ngọn
phải róc cành cho trơn tru. Cây tre càng thẳng càng
quư.
Trên ngọn cây, treo một cái giỏ trong có sẵn
trầu cau, vàng mă... gắn quanh cái giỏ ấy có thêm
một chùm lá dứa, những cái đèn xếp và
những tua giấy mầu đỏ, mầu vàng. Cây nêu
hiên ngang, cao vút, chiếm lĩnh không gian của cả
nhà, cả vườn, gây ấn tượng huy hoàng và
cao đẹp.
- Nêu của người Mường cũng là cây
tre, nhỏ hơn, có nhiều lá hơn cây nêu Việt
một chút. Ngọn nêu buộc một que ngang, treo hai
chuỗi ṿng, người ta gọi là hoa nêu. Các ṿng này
đều là ṿng tre tiện mỏng, nhiều ít tùy
tiện. Người ta gọi đó là chuỗi "của",
tượng trưng cho của cải sung túc của gia
đ́nh.
- Nêu của người Co (Tây Nguyên) thường
cắm trong các đám lễ hội Đâm trâu. Cây nêu
phải là một đoạn của cây tṛ, nối
với một đoạn của cây lồ ô. Ngọn nêu
treo một lá phướn. Trên lá phướn lại là
h́nh một con chim (đan bằng tre). Con chim ấy
phải là chim chèo bẻo, tượng trưng cho
sự hùng mạnh.
- Nêu của người Hoa, chịu ảnh hưởng
của lư thuyết đạo giáo nhiều hơn. Nêu
được gọi là cây phù đào (phù có nghĩa
là bùa). Chuyện kể là cung của bà Tây Vương
Mẫu có trồng cây đào. Thần ngự ở cây
này chuyên bắt các loại quỷ dữ. Có cây phù
đào, là có thần trấn giữ, quỷ không dám
đến. V́ vậy, mà nhà người Hoa không có
điều kiện trồng nêu, người ta có
thể bẻ cành đào treo trước cửa.
Có thể kể thêm tập tục nhiều dân tộc
nữa. Nhưng có thể thấy một khuynh hướng
tâm linh chung. Trồng nêu như vậy là để
trừ tà ma quỷ quái.
Thật ra th́ trồng nêu chỉ là dấu vết
của tín ngưỡng thờ thần mặt trời
của các dân tộc cổ sơ. Mặt trời cao ṿi
vọi, đem lại ánh sáng và sự sống cho nhân
loại. Cây nêu là để sùng bái thần mặt
trời. Cây nêu cũng là một dạng cây vũ
trụ như những cây hoa tượng trưng
của các dân tộc trong những ngày lễ hội. Cây
nêu là một h́nh thức tượng trưng khác,
gọn hơn, mang ư nghĩa của yên vui hạnh phúc
cho cả loài người. Chuyện trồng nêu, từ
đầu không có ư nghĩa mê tín như nhiều người
lầm tưởng.
Không biết trên thế giới có nhiều chuyện
cổ về cây nêu không, chứ câu chuyện Việt
Nam th́ quả là đặc sắc. Từ những ngày
Trời tháng Bụt nào đó, người Việt Nam
đă có ư thức về lănh thổ của quê hương
ḿnh. Đất đai này, vườn tược này là
của người Việt Nam, không thể để
cho lũ quỷ nào xâm phạm. Mỗi năm mới
đến là một lần khẳng định lại
quyền độc lập của ḿnh. Trời th́ có
thiên thư (Tiệt nhiên định phận tại thiên
thư!). Phật th́ có áo cà sa để hỗ trợ
cho niềm tin. C̣n về mặt ngôn ngữ, từ "nêu"
cũng quả là dồi dào ư nghĩa. Nêu là giương
cao, là khẳng định. Nêu th́ phải nêu cao,
chứ không nêu thấp bao giờ. Ngay ở chỗ
thấp mà cắm nêu, th́ cũng là để rơ cái ư
cao! Ngày nay người Việt Nam không theo cái tục
trồng nêu nữa, nhưng phải chăng mọi
việc làm của chúng ta cũng hướng tới
"nêu một thành tựu nhất định".
Hải Thượng Lăn Ông quyết tâm "Nêu một
lá cờ trong y giới" (Y âm án) là một thí
dụ rơ ràng. |
|
 |
|
 |
|
|
>>>Free Online Virus Scan
>>>World Time
|
