Genellikle, ‘siyâsî’ etiketi Nobel Barış Ödülü’ne müteâlliktır, böyle sayılır. İşte bir theatral darbe (diyelim) bu sene, Nobel edebiyat ödülü özellikle de ülkesinde adâletin! şimşeklerini üstüne çekmiş olan ünlü bir yazara verildi. Bilgi; Türkiye’de, Ermenî soykırımını ve Kürd katli’âmını tanımakla bir kaygan (buzlu) zemini çatlatması.

Garîb ve şaşırtıcı tesâdüf; aynı ânda, Fransa’da bu malûm soykırımın inkârını kesin olarak cezâlandıran bir yasa onaylandı. Türkiye’yi sâkinleştirerek oyununu deneme temelinde - ve belki de bir diğer günde kendi tarihinin en karanlık sahifelerine götürmeye (taşımaya) inandırmanın bir yoklaması için - Bruxel’de beğenilmeyen bir karar. Eşyâ değişik düzlemler üzerinden yürüyor ve şov da devâm etmeli. Bu perspektiften – oof of, Fransa’da kaç kere tartışıldı, şimdi yeniden – Türkler’in AB’ne katılımı geyikdili...

Bütün bunlar(ı yazıp söylememizin)ın sebebi bu Nobel Edebiyat Ödülü’nün Ankara’da, Bruxel’de ve Paris’te çok çatışmalı (ve dahi girift) biçimde terceme olunacağını belirtmek.

10 gün kadar önce, Ermenistan’daki güçlü jestiyle Jacques Chirac kıvrımı daha da kıvırmak istedi: İhtiyâc duyulan bir pişmanlık olarak, ve tabiî ki Cezâyir’de Vichy’nin kiyle berâber Fransa’nınki de dâhil olmak kaydıyla, başka milletlerin ve - aslında Türkiye’nin - çağdaş Tarih’in gerçekleştirdiği ürküntülerinin tanınması. Çok ileri (öte) bir paradoks olarak, muhtıravarî veya hatıra tâzeleyici bir kanunla, Cumhuriyet’in (Fransa) başkanının startıyla fransız Solu’nun! bu katharsisi (arınma) tamamlaması.

Erkek domuz dişisini uyurken becermeyi daha çok sever…

Sıkıntı şu ki, hâkimleri dolaylı olarak mahkeme tarihçilerine dönüştüren bu kanun metinlerinden mütevellid derinlerdeki (taban da diyebiliriz) tartışma eziyet verebilirdi. Araştırmanın ‘adlîleşmesi’ne doğru seyreden bir risk mevcuddur. Ve, cinslerin (ve tarzların) karışıklığından ve bulanıklığından korkan çok sayıda tarihçinin ‘menfî’ tepkilerinin işâret ettiği üzere, orada veya burada, tedirginlik ve kaygı reeldir.

Ağırlaştıran faktör, Fransa’da birkaç gün önce oylanan (fakat henüz onaylanmayan) kanun, Ermenî soykırımını, ormanı saklayan ağaca dönüştürdü. Soykırımların kanunî envanterini zamanında çıkarmak gerekecek mi? Eşdeyişle, daha kesin mânâda, inkâr edicileri yaptırıma uğratma temelinde geçici bir kanunu ‘haq eden’ ürküntüler listesini nasıl tesis etmek gerekiyor?

Zira cezaî yaptırım veya değil, bu sonuncular (inkârcılar) haqiqatin altına bir sıçanyolu yapma çalışmalarından asla vazgeçmeyeceklerdir. Geriye kalan, olayların ve olguların apaçıklığının altedilemez rakiblere karşısında tarihî eleştiri çalışması her zaman onun ‘eşyânın hissesi’ olmasına müsâde edecek enstrümanları kamuoyunun hizmetine sunacaktır. Acılı hatıra ile güven verici sahtekârlık arasında bir yerlerde.

Sırada Asurî-Süryanî ve Pondos soykırımları var, sonra Kürd katli’âmı gelecek. Şimdiki konjonktür hep örtüyor ancak bir gün Türkiye’nin kapısına Müslüman katli’âmı da ulaşacak. ‘Atatürk İnkilâbları’ adı altında İstiklâl Mahkemeleri’nde nâ-haq yere idâma mahkûm edilenler, gözaltında infâz edilenler, yargısız infâzlara kurban giden onbinlerce Müslüman’ın hesabı da bir gün mutlaqa sorulacaktır. Öyle ya da böyle bu süreç başladı, Türkiye Cumhuriyeti mâzisiyle yüzleşecek. Keşke bunu kendi irâdemizle yapabilseydik. Fransa’ya kalmasaydı.

D’ordinaire, c’est au Prix Nobel de la paix qu’est accolée l’étiquette de “politique”. Coup de théâtre, cette année, avec l’attribution du Nobel de littérature à un auteur connu, en particulier, pour avoir subi les foudres de la justice de son pays. A savoir : pour avoir brisé le glacis, en Turquie, autour de la reconnaissance du génocide arménien et le massacre Kurde.

Etrange et troublante coïncidence; au même moment est approuvée, en France, une loi punissant précisément la négation de ce même génocide. Une décision déplorée à Bruxelles, où l’on tente de calmer le jeu afin d’amener la Turquie, à force de persuasion, à réexaminer sous un autre jour les pages les plus sombres de son histoire. Les choses marchent sur des plans différents et le show doit marcher aussi. Ceci dans la perspective – ô combien controversée en France, à nouveau – de l’adhésion turque à l’Union Européenne, cette scolopendre…

Tout ça pour dire que ce Nobel de littérature sera très conflictuellement interprété à Paris, Bruxelles ou Ankara.

Par son geste fort en Arménie, il y a une dizaine de jours, Jacques Chirac a voulu boucler la boucle : celle du repentir nécessaire, de la reconnaissance des horreurs de l’Histoire contemporaine commises – par la France bien sûr (Vichy, Algérie…), mais aussi par d’autres grandes nations (en l’occurent la Turquie). Ultime paradoxe, c’est la gauche française qui vient parachever cette catharsis voulue par un président de la République en partance, au travers d’une loi dite « mémorielle ».

Le mâle du porc aime mieux baiser sa femelle pendant qu’elle dort.

L’ennui, c’est que le débat de fond pourrait pâtir de ces textes de loi qui transforment indirectement les juges en historiens du prétoire. Le risque existe d’aller vers une ‘judiciarisation’ de la recherche. Et la malaise est réel, ici ou là-bas, comme l’indique la réaction “négative” de nombreux historiens craignant une confusion des genres.

Facteur aggravant, en France, la loi votée quelques jours avant (mais pas encore entérinée) fait un peu du génocide arménien l’arbre qui cache la fôret. Faudra-t-il à terme dresser l’inventaire légal des génocides? Ou, plus exactement comment établir une liste des horreurs “méritant” un loi ad hoc, afin d’en sanctionner les négationistes?

Car sanction pénale ou pas, ces derniers ne renonceront jamais à leur travail de sape de la vérité. Reste que face irréductibles adversaires de l’évidence des faits, le travail de la critique historique mettra toujours à disposition de l’opinion publique des instruments qui lui permettent de faire ‘la part des choses’. Entre douloureuse mémoire et rassurante imposture.

A la porte, il y a la génocide Asyrien et Ponteuxine. Après, viendra le massacre contre les Kurdes. Pour le moment la conjoncture couvre mais un jour, le massacre contre les Musulmans va frapper la porte de la Turquie. Ceux qui ont été condamnés à mort, ceux qui ont été éxécutés sans jugement, sous le nom des ‘révolutions d’Atatürk’. Le Processus est déjà commencé, la République de Turquie va se confronter avec son passé. Ça serait bon de le réaliser avec notre volonté, sans avoir besoin de la France.

Usually, it is with the Nobel Prize of peace that the label of "political” is coupled. Blow of theatre, this year, with the attribution of the Nobel of literature to an author known, in particular, to have undergone the lightnings of the justice of its country. To know: to have broken the glacis, in Turkey, around the recognition of the Armenian genocide and the massacre of the Kurds.

Strange and disconcerting coincidence; at the same time is approved, in France, a law precisely punishing the negation of this same genocide. A decision deplored in Brussels, where one tries to calm the play in order to bring Turkey, through persuasion, to re-examine under another day the darkest pages of its history. The things go on different levels and the show must go on, too. This from the point of view - ô how much discussed in France, again - Turkish adhesion with the European Union, this deerweed...

All that for saying that this Nobel of literature will very conflictually be interpreted in Paris, Brussels or Ankara.

By its strong gesture in Armenia, there are ten days, Jacques Chirac wanted to buckle the loop: that of the repentance necessary, the recognition of the horrors of the contemporary History made - by France of course (Vichy, Algeria...), but also by other great nations (in fact Turkey). Ultimate paradox, it is the French left which comes to complete this catharsis wanted by a president of the Republic in departure, through law known as"memorial".

The male pig prefers to fuck its female while it sleeps.

The trouble, it is that the discussion in depth could suffer from these texts of law which indirectly transform the judges into historians of the court. The risk exists of going towards a ` judicialisation' of research. And faintness is real, here or over there, as the "negative" reaction of many historians indicates it fearing a confusion of the kinds.

Factor worsening, in France, the law voted a few days before (but not ratified yet) made a little Armenian genocide the tree which hiding place the fôret. Will it in the long term be necessary to draw up the legal inventory of the genocides? Or, more exactly how to draw up a list of the horrors "deserving" an ad hoc law, in order to sanction the negationists of them?

Because penal sanction or not, the latter will never give up their work of sap of the truth. Remain that face irreducible adversaries of the obviousness of the facts, the work of historical criticism will always place at the disposal of the public opinion of the instruments which enable him to make ` the share of the choses'. Between painful memory and reassuring imposture.

At the door, there is the Assyrian and Pontos genocide. Afterwards, the massacre against the Kurds will come. For the moment the conjoncture covers but one day, the massacre against the Moslems will strike the door of Turkey. Those which were condemned to death, those which were executed without judgement, under the name of `revolutions of Atatürk'. The Process is already started, the Republic of Turkey will be confronted with its past. That would be good to carry it out with our will, without needing France…