Despiriting Christmas

Historically a pagan festival honoring Sol Invictus, the sun god, Roman Emperor Constantine moved Jesus’ ‘true’ birthday to December 25 to coincide with the biggest feast of then the official state religion of Sun God Worship, also Constantine’s religion. It was a political rather than a religious move, with his desire of strengthening Rome’s feeble grip on the vast but religiously pluralist Roman Empire. In the legendary Council of Nicea, it was resolved that if the citizens had to have their superstitions, then better it was state-controlled. Constantine, it was said, turned a disorganized, persecuted faith into a respected, powerful institution.

It is still largely because of faith, however, that Christmas is as huge a tradition as it is here in the Philippines. With Roman Catholics accounting for around 90 percent of the population, the so-called Christmas spirit ripples through every aspect of society: business establishments, media outfits, even the police, who wear Santa Claus hats.

Such pressure to conform never leaves, says Cherie Ann*, a devout Iglesia ni Cristo (INC) member. With a 1.7 million membership, INC is one religious denomination that does not participate in the global frenzy that revolves around the 25th day of December. They claim that the designation of this date does not have biblical basis, citing its pagan roots. As a child, though, Cherie Ann still felt the need to partake in the other customs of Christmas, such as gift-giving and parties, customs which Christmas is more identified with than its intended religious connotation. Ask any child, Catholic or not, and, more than Jesus’ birthday, it has become synonymous with presents.

Clearly, such reveals the sweeping commercial quality of today’s celebrations. Malls try to outdo rivals by launching bigger sales, prices of popular gift items go down, and companies are mandated by law to provide its employees additional spending power via the 13th month pay. Malls and tiangges rival the attendance in churches. Remittances from OFWs reach record amounts and flood waiting families.

If money makes the world go round, it makes the world go round faster during December.

As such, religion becomes secondary to commerce. The poor tries to display a showcase of prosperity while the rich throws parties after another, each more lavish than the last. Even some animist indigenous groups partake in the festivities through specially prepared meals and parties. This homogenizing trait of dominant practices erases the cultural differences in society, such as religion. People now identify with the banners of capitalist consumerism, taking the “spirit” out of Christmas, and reducing everything to the empty, insatiable signifiers of holiday commodities. 

All these ironies seem lost in today’s flock of Roman Catholics. The merriment and lavishness that characterized such occasion in the past have conveniently persisted to the present. Then again, if it were true that Christmas used to be a pagan tradition, then we are on the right path. Excessive merry-making, after all, does not worship any god other than that of a consumerist society obsessed with deriving profit out of everything, even a supposedly somber occasion like Christmas. # Philippine Collegian

*not her real name

<< back to home

Pagsumamo sa White Christmas

Nagkalat ang mga palamuting Christmas stocking sa mall. May nakasabit sa mga pekeng Christmas tree, o sa de-styrofoam na fireplace. Nakapagtataka kung saan pumapasok ang imahe ng Christmas stockings sa kamalayan ng karamihan ng mga Pilipinong naka-tsinelas buong taon. Kayumangging Santa Clause ang kinakalungan ng mga bata at binibulungan ng mga gusto nilang regalo sa pasko. Sa lansangan, hindi pa nakakakita ng reindeer ang mga batang nangangaroling para sa kaunting barya.

Dala marahil ng maginaw na hangin ang pag-iba ng disposisyon ng mga tao tuwing nalalapit ang pasko. ‘Tis the season ng iba’t ibang antas ng pagpapanggap, kumbaga. Tuwing pasko, nagkakaroon ng realisasyon ang palihim na dasal ng mga Pilipinong maging puti.

Nagkalat ang tema ng White Christmas sa buong siyudad. Sa mga bintana ng mga restaurant, may ‘frost’ na namumuo gawa ng spray paint. Dahil malamig ang panahon, nailalabas ng mga tao ang mga leather jacket, trench coat, at scarf na imposibleng isuot tuwing tag-init at galing pa sa ukay-ukay. Puno ng mga imahe ng niyebe ang mga Christmas songs at carols.

Pamana ng mga Katolikong Espanyol sa mga Pilipino ang tradisyon ng pasko, pero konsumerismong Amerikano ang paraan ng pagdiwang nito. Inangkop ng tropikal na Pilipinas ang imahe ng pamilyang nakapalibot sa pine tree na may mga tinsel at garland. Hindi patas ang mito ng Caucasian na Santa Clause para sa mga batang Pilipino na walang chimney. Nahihibang na marahil ang mga nagpupumilit maghalikan sa ilalim ng kinse-pesos na pekeng mistletoe.  

Nakalilikha ng ilusyon ng karangyaan ang dami at dalas ng mga regalong natatanggap tuwing pasko. Obligadong magbigay ng mga regalo sa mga kaibigan at kakilala, bagaman kapos para sa sarili sa buong taon. Ang hiwaga ng pasko ay mahahanap sa mistulang pagtigil ng paglubog ng piso at pagkalam ng tiyan. Napakabilis ng pagluwag ng bulsa ngayong nagkalat ang mga sale at bazaar.

Sa kabila ng ilusyon ng kasaganahan, hindi makakaila ang tunay na katayuang ekonomikal ng mga Pilipino. Dahil sa hirap ng panahon, hindi na base sa simpleng kagandahan ng loob ang pagbibigay ng regalo. Mayroong palihim na pagsingil sa kapalit na regalo. Nagmimistulang transaksyon ang naturang palitan.

Dahil sa pagkagipit ng mga Pilipino buong taon, natitipon ang paghangad makalayo sa bansa at sa mga problema ng kahirapan dito tuwing pasko. Bunga ng kawalan ng oportunidad sa Pilipinas ang pagluwas ng napakaraming Pilipino patungo sa mga First World na bansa. Nagpapatibay ng mito ng ‘greener pastures’ sa labas ng bansa ang pagpapadala ng mga mamahalin at de-tatak na pasalubong para sa mga naiwang kapamilya sa Pilipinas.

Hanggang pag-kopya naman ng estetika ng First World na pamumuhay ang kayang gawin ng mga naiwan sa Pilipinas. Dahil walang kakayahang magkaroon ng pisikal na kalayuan mula sa kahirapan ng bansa, inaangkop na lamang ang ilang mga palatandaan ng kulturang kanluranin. Makikita ito sa pagkalat ng mga ipinamimiling pampaputi ng balat at sa nangingibabaw na mentalidad na, katulad ng pagkuskos sa kayumangging balat, ang pamumuhay sa First World ang natatanging sagot. Para bang sa simpleng pag-angkop ng banyagang kultura ay mailalayo ang sarili sa mga problema ng kahirapan. Pinakamalakas ang manipestasyon nito tuwing Pasko.
 
Ngayong taon, pauulanan ng regalo ang mga batang may-kaya at hanggang panaginip na naman ang mga batang kapos. Sa lipunang binaha ng mga pampaputi ng balat, makikita ang pagkakaisa ng bansa sa sabay-sabay na pangangalumbaba sa bintana, at pagaabang sa pagbagsak niyebe.
# Philippine Collegian 

<< back to home

Mararangyang Liwanag

Hindi pumapanglaw ang mga gabi ng Disyembre sa kahabaan ng Policarpio St. sa Mandaluyong City. Sumasaya ang buong paligid, salamat sa mumunting ilaw na may iba-ibang mga kulay. Bawat bahay ay napaliliguan at nadadamitan ng liwanag ng mga ito. At namamangha ang mga taong bumibisita sa naturang kalsada, silang nakokontento na lamang sa pagtingin sa mga diklap ng liwanag.

Ilang taon na ring nababalita sa TV at pahayagan ang lugar na ito kapag lumalamig na ang panahon. Kakaiba nga naman dahil sa tila hindi alintana ng mga tagarito ang gastos nila sa kuryente. Kung sa bagay, malalaki naman ang mga bahay dito, at ipinakikita ng kanilang mga kumukutitap na Christmas lights ang kapasidad ng sari-sarili nilang kuntador, at bulsa.

Nakita ko rin ang sarili kong magpunta rito dahil sa kabilang kalsada lang naman kami nakatira. Lalo na’t nang-aakit ang nagniningningang mga bahay kapag pauwi ako. Hindi naman masamang makiusisa. Ilang gabi pa bago tumuntong ang Disyembre’y usap-usapan na ang pagpapailaw sa Policarpio St.

Kulang-kulang dalawampung taon nang ginagawa ito ng mga residente ng naturang kalsada. Nagsimula ito sa unang bahay na pagmamay-ari ng isang negosyante. At kapagdaka’y nagsisunod ang mga kapitbahay at naging tradisyon na ang pagpaparangya ng lugar na iyon. Mula alas siyete hanggang alas dose ng gabi’y lumiliwanag na ang Policarpio St. Dahil dito’y taon-taong namamasyal ang mga tao mula sa kung saan-saan makita lamang ang maririkit at makukulay na mga dekorasyon at ilaw. Para na rin itong ritwal na kailangang daluhan at lahukan.

Kahit ako’y nagagandahan sa aking nakikita, datapwat hindi na lang ito simpleng paramihan ng Christmas lights. Sa pagdaan ng panahon, makikita na rito ang mga bahay na pinuno ng mga imahe ni Santa Claus, ng mga parol na tumutugtog ng pinakasikat na novelty song ngayon, at ang moving Belen na kinahihiligang balik-balikan ng mga bata. Pati nga ang kalapit na I. Lopez St. ay nakisama na rin sa kasiyahan. Dito naman nakapuwesto ang mga manininda ng mga kakanin, laruan, at maging mga damit. Hindi naman sila puwedeng pumasok sa Policarpio St. dahil, ayon sa mga residente, sisikip ang kalsada at posibleng magkalat pa ang mga taong gustong tingnan ang kanilang mga pailaw. Ngunit makikita ring may ibinebentang mga kakanin at laruan sa tapat ng ilang bahay rito.

Sa paglalakad-lakad ko sa Policarpio St., napapansin kong todo-bantay ang mga barangay tanod at security guards. Marahil ay dahil sa mga maykaya’t mayayaman ang nakatira rito, kailangang siguruhin ang kaligtasan nila, at ng kanilang mga pang-display na Christmas lights at iba pa. Kahit ang may-ari ng isang bahay doon nang magtanong-tanong ako tungkol sa kanilang mga pailaw, tila masama pa ang tingin sa akin.

Pagdating ko sa dulo ng Policarpio St., nilingon ko ang mararangyang bahay. Unti-unti  nang nababawasan ang liwanag. At sa aking harap, ang mga karaniwang liwanag ng bumbilya ng maliliit, simpleng bahay.
# Philippine Collegian

<< back to home