een
site met deze
site |
Iets waar ik bepaalde periodes in mijn leven veel mee bezig was, zijn dromen. Ik heb het hier niet over dagdromen, of over wensdromen, maar over dromen in de slaap, "slaapdromen". Ofschoon we dat allemaal dromen noemen, is er een zeer groot verschil. Dagdromen is onze gedachten de vrije loop laten, op een rustig of een saai moment, we springen in ons denken van her naar der, zonder doel. Slaapdromen is geen "ik-activiteit". Je fantaseert niet zelf, vanuit je zelfbewustzijn. Dromen in je slaap is een uiting van je onbewuste. Het lichaam creëert zelf beelden, gedachten, woorden, gevoelens, en trekt zich er niets van aan of jij deze dromen nu leuk vindt of niet. In het fysiek-wetenschappelijk onderzoek naar dromen is nog niet zo heel veel bekend. De laatste jaren is er toch wat vooruitgang geboekt in de richting van de werking en het waarom van dromen. Ik vat héél kort samen wat ik in een paar recente Scientific Americans las. Alle hoger ontwikkelde zoogdieren, de mens inbegrepen, nemen overdag veel dingen waar, tegelijkertijd. Maar ook één enkel ding dat we bekijken, gebeurt via diverse centra in onze hersenen, verspreid over de hersenmassa, zonder enig onderscheid tussen linker- of rechter hersenhelft. Deze op diverse plaatsen binnengekomen registraties worden in één orgaan gecentraliseerd, de hyppocampus. Onze hersenen maken van al deze fragmenten één geheel, en verbinden dit ook met wat in het geheugen is opgeslagen. Je zou dit proces "het herkennen" kunnen noemen. Door dit systeem van waarnemen sparen de hersenen veel plaats uit, is haar capaciteit veel groter. Ook is dit systeem ervoor verantwoordelijk dat wij een ik-bewustzijn hebben. Overdag zijn er teveel binnenkomende impulsen om al dat werk te klaren. Daarom worden bij de slaap de verbindingen met de buitenwereld grotendeels onderbroken. De hersenen kunnen dan ongestoord alles herschikken, verbindingen leggen, verenigen met de inhoud van het geheugen. Veel dingen die overdag beleefd werden, worden hier herbeleefd, al gebeurt dit wel in diverse andere beelden. Op psychologisch gebied is al heel wat over dromen geschreven, en niet iedereen is het altijd met elkaar eens. We noemen bijvoorbeeld Freud met zijn "Treumdeutung", of Jung, met zijn archetypen: een soort oerbeelden die in dromen telkens terugkomen, en bij iedereen gelijkaardig blijken te zijn. Bijvoorbeeld een zachte, witte tijger, of een mengdier zoals een griffioen, een mandala, een kerk of tempel, een labyrinth... Zelf zie ik de werking van dromen zo. Overdag doen we niet enkel visuele, auditieve of tastindrukken, er komen daarbij ook veel gevoelens in ons op, bewust of onbewust. 's Nachts zullen de hersenen dus niet enkel een reconstructie maken van beelden, klanken.. doch deze ook met de ervaren gevoelens verbinden. En zo gebeurt het dat dromen beangstigend kunnen zijn, of zalig. Of dat anekdotes soms heel chaotisch zijn, maar andere een heus verhaal gaan vormen. Doordat alle ervaringen met de geheugeninhoud worden gekoppeld, komt er heel wat van het onbewuste naar bovenin onze dromen. Inhouden die worden opgeroepen door de belevingen overdag, maar vaak pas in de slaapdromen tevoorschijn komen.
Dromen noteren mag je jezelf niet opleggen. Je moet het eerder als een spel zien, leuke verhalen. De bedoeling van ons lichaam is niet dat we dromen onthouden, eerder dat we ze vegeten. Doch wanneer we dromen gaan opschrijven, kunnen we toch dingen bijleren over onszelf. En het blijken vaak ook heel toffe verhalen te zijn. Je hebt er een gratis teevee aan, van een vaak hoger niveau dan wat de beeldbuis ons tegenwoordig biedt. als je toch zo graag dromen onthoudt, kan je je trainen. Je stelt je gedurende tien minuten intensief in, vlak voor het slapen, dat je eerste gedachte bij het ontwaken zal zijn: wat heb ik gedroomd? Wanneer je wakker wordt, noteer je dan direct je dromen, of spreekt ze in in een recorder. Achteraf lees je ze nogmaals, of beluister je ze, of schrijf je de opgenomen verhalen op. Na enige tijd zal je versteld staan dat het aantal dromen dat je bijhoudt, steeds groter wordt, en je veel helderder gaat dromen. Met het noteren van honderden dromen heb ik enige dingen ontdekt, die de moeite zijn om toch even bij stil te staan:
Hier kan je over gaan naar een document waarin ik enkele van mijn vroegere dromen noteer, een dromenboek dat een bloemlezing is van andere handgeschreven dromenboeken. Johan Framhout Illustratie: "gedreven" van Johan Framhout, mengtechniek. |
|||||||||
 |
Dit
maakt dat dromen in onze slaap vaak heel interessant zijn om te onthouden.
Sommige blijken zinloos, maar andere kunnen iets over ons onthullen, of
achteraf bij het lezen weer emoties oproepen. Het is zelfs zo dat het
opschrijven van dromen, of het vertellen van je dromen aan anderen, al
een goede uitwerking op ons hebben. Zelfs als we ze niet "begrijpen".
"De uitleg" van een droom of droombeeld bestaat niet. Het is
wel interessant om verbanden te leggen met het waakleven, met andere dromen
(van jezelf of van anderen), met verhalen, mythen, religieuze taferelen,...
Zoals ook Jung deed. Toch is de inhoud altijd ook persoonlijk. En de "betekenis"
van de droom is geen uitleg, geen verborgen boodschap die erachter ligt.
Het is zelf een brug maken tussen bewustzijn en onbewuste. In één
droom kan je zelfs nog na jaren een nieuwe "betekenis" ontdekken,
en dat is dan misschien al de vierde, of de vijfde van deze zelfde droom...