|
MAWLNA HI
A.Taichunga
Kan
tawngkamah hian ‘Mâwl’ hi kan hmang ngun hle mai a. Mahse,
‘Keini ang mi mâwl’ ti thînte pawh hi, ‘I mâwl êm
mai’ han tih hi chuan, kan têk chhe mai dâwn leh si a,
enge anih bîk? A chapo kan ti leh si a. |henkhat hi chuan, mi
mâwl, tih leh mi â tih hi ang khat rengin kan hmang em ni
chu aw! tih theih a ni.
Mithiam ten
mihring rilru thiltihtheihna inthlauh dân tehna an siam I.Q
(Intelligence quotient) chu, hetiang hian an then a. I.Q. 200
chung lam Supreme Genius, 140-200, I.Q. Genuis 120-140, Very
Superior, 110-120, superior, 90-110, Normal, 80-90, Dull,
70-80, Borderline, 70 hnuai lam Feeble minded (a huih phai) 20
hnuailam mi a bawrawte an ni a.
Rilru thiltihtheihna (I.Q) a mi pângngai ni si, zirna tha
neih loh vângte leh chênnain a zir loh avânga, hmang châng
hriatlohna leh mite nunphung pâwl phâk lova awmte hi, mi mâwl
kan niin a lang. Thufing pakhat chuan, "Rom-ah chuan
Romho tih dânin tirawh," a ti a. Kan chênna khawtlâng
mila nunte, kan va chuan kaina chhûngkuate khawsak dân mila
chêtte kan zir loh a, ‘Kan tih dân’ kan tih reng chuan,
rilru lama finga in ngaite pawh miin ‘Mi mâwl’ min lo ti
thîn a ni.
Motor-a kan
zin vêlnaah te hian, ei tûr kan ken emaw, kawng dung Bazâra
kan thil leite emaw kan ei dân leh einawi theipil etc kan
paih dân hi ka lo chîk thîn a. Motor chhûnga balhla leh
thei dangte eitu tam ber chuan, an bawlhhlawh kha mikhawlai
faiah, inthlahrunna nei miah lovin kan paih hmiah hmiah mai thîn
a. Mi tlêmte chauhin khâwl khâwmin dai pâwnah an paih ka
hmuh hian, mak ka ti thîn ngawt mai. |henkhatte phei chu
lehkha thiam tak te, in leh lo tha pui pui neia, mahni invêl
tihfai leh cheimawi pawh uar fu site khân, mi kawtlai kawng
dung fai a bawlhhlawh paih tîmna chhete pawh an neilo ka hmuh
châng hi chuan ka rilru hian, ‘Mâwlna chi khat chu a ni’
ka lo ti thîn a. (Kei pawh chu, mâwl min tive thoin ka
ring).
Office bangahte ‘CHINAI TÂT SUH’ tihte leh kan kuhva eina
‘CHIL CHHÂK SUH’ tih ziak tam êm êm ta mai te hi tu vângnge?
Mi  ni lo MI MÂWL kan tam vâng a ni mai lo maw? Hmêla
zahawm fu, inchei fai fu si, ei tûr han pêk a, ei zawh a, lênnate
thutthlêng bân or puanzâr/parda-a kut hru ta mai, (Rawmawl
ak lo) te hi mi mâwl chi khat chu an ni leh phawt mai.
Khawlai kawng dunga kuhva khâwrna lehkha leh sweet kâwr kan
paih maite hi kan khawlai ti tawptu a ni a. Hêng hi, a paihna
tûr âwm a awmlo a nih chuan, kawr iptea ah that a hmun danga
paih emaw, hrual mûm a, kawng sîr tuihâwk luanna a paih
emaw ni sela a fel zâwk deuhin a rinawm. Tin, chhûngkawtinte
kan bawlhhlawh paih dân i in enfiah ang u. Keimahni tâna a
fihlim phawt chuan midangte tâna harsatna pawh pawiti lo emaw
ngaihtuah nachâng hrelo emaw kan ni em? Miin minlo ning ru
viau a min sawisêl ngamlo mai te hi a lo ni em? Midangte
ngaichâng thiam, mite tâna harsatna thlen palh hlau leh
midangte tâna malsâwmna nih tum hi, kan khawsakhona a tân
mi tlingte nundân tûr leh kan zir mâkmawh a ni a. Chutiang
ni lova, ‘Ka ngaihdân a ni lo’ ti a, kohhran dân leh rorêlte,
sawrkâr dânte sawisêl chîngte, mi ngaihdân tûr ngaihtuah
miah lova mahni thu a lum chînghote, thianten rorêlpui leh
thil tihho pui harsa an tih thinte hi, lehkhathiam pawh ni se,
mâwlna chikhat hri chu an vei ve rêng rêng bawk.
Tumah mifel
famkim zawng kan awm hauh lova, chuvângin, mahni zâwn
theuhah mâwlna ûmbo tûrin, nitina kan inzir reng a tûl ni.
Chuti lo chu mi ten ‘A zir sâ nê/a fel hmê nê a mâl
mange’ min ti mai ang. |enkhat chuan kan chêziain kan mâlna
kan tilang a, tenkhatin twngkamin, mi mâl intifing/changkâgho,
hruai hi hruaitu tâ a hahthlâ bî bawk a ni. Sawi tû a tama
sawi sê a ni âm love. Mahse, kan nitin nuna hmasânna kawng
dik zawha, mâlna û bo zê tûin, kan hruaitute hnung zui ila,
keimahni pawh i inbuatsaih zê ang u. Zirna zawng a pawimawh
ber leh mi tinin kan hman tangkai theih ber chu ‘Mi tihdân
entawn’ (Imitation) a ni a. Mi tihdân tha en a, chutianga
tihve chîn chu, changkânna leh mâwlna ûm bona a ni. Mi
thiamten thlân thlen hma chuan zirna hi a tâwp lo an lo ti
a, chuti na nâ nâ chu, mahni phâk tâwk zêlin inthlahdah
lovin i zir teh ang u.
(Pu
Taichunga hi kan agent te zîngah chuan a man pe tha ber te zînga
mi a ni a. Article min ziah sak thîna kan lâwm hle-Ed)
|
