July  2003

;l Editor: PC Chuaudinga, Asst. Editor: J.Zahlira, Advertisement Ed : Glory Lalropuia, Cir. Manager: Lalsangkima & C.Zirnghinga

Editorial

Barh luih in kan awm ta nge nge e!

Eng lo awm rawh se!

Thalaiten Zirna dik kan mamawh.

INSURANCE

Mahse Laimi kan ni!

CYLA News

YLA Branch report

In Lehkha te

"Lairam hi U.T Kan nih hun ah chuan"

INSURANCE  F.Laldânzira INFOWAYS

            Fâr Pâk Editor-in Forex (Foreign Exchange) ziak tûrin min sâwm a. Mahse, hun ka neih loh mai bâkah Forex chungchâng hi chu inhnial theihna a tam a, thiante nên kan inhnial deuh a vângin tûn tumah chuan Insurance hi ni phawt se lehpekah Forex chu kim chang leh tha deuh zâwk a ziak kan tum zâwk mai dâwn a nia.

Insurance tih hi hre lo kan awm kher lovang. Mahse, chu tihrualin a nihna dik tak hria kan tlêm hleniin a lang chu chu a lan chianna êm êm chu Insurance (I.c. Insurance Amount) Claim a harsatzia kan sawi dân atang hian a ni. thenkhatten hlâwkna an lo tel ve theih mial tâkin, ‘Insurance’ chu i lo sawi zau dâwn teh ang.

 Insurance hian tûn lai khawvêla sumdâwnnaah hian hmun pawimawh ber a luah ti ila kan ti sual tampui lovang. Khawvêl pumpui a he market-in sum a hauh zât chu U.S.Dollar 2600 Billion a ni miau hek.  

Ram changkâng zâwk USA angahte khu chuan an mi mal Sum lâkluh zawng zawng a 26% hi chu Insurance atân an hmang, chutiang a nih loh chuan damkhaw chhuahna hmun a awm lo ang tluk a ni.

Insurance tih hi hrilhfiah dân chi hrang hrang a awm nain pawm hahdam thlâk ber chu ‘Vânduaina mi tin chunga lo thleng thei mi tam tak chunga semdarh hi a ni’ ti mai ila.  

 

 Zau zâwkin han sawifiah dâwn ila, mi pakhat thih mai ai chuan mi za tel a, pakhat thih kha a har zâwk tihna a ni ber.

 Insurance-ah hian thil pawimawh tak tak, mi vântlângte tâna hriat tûr a awm. A vai chuan kan sawi hman lovang a; a then a zâr chauh i lo sawi dâwn teh ang.

 Insurance chu hlâwm lian pui puia then theih a ni a. Hlâwm lian tak tak pali (4)-ah then darh ta ila.

1. Life Insurance.

2. Fire Insurance

3. Marine Insurance

4. Miscelleneous Insurance.

 1. Life Insurance: Hei hi miin a rin aia hmaa vânduaina te lo tâwkin lo thi ta se, a chhûngten a Luman an lo dawn theihna a tâna an mahni leh an mahni an indahkhamna a ni a. Midang pawh Insurance sak theih an ni.  

Insurance hi rin aia hma a vânduaina a ni a. Life Insurance ang deuh chiah hi Annuity a awm a, chu chu rin phâk bak a thil thleng atâna duan a ni. Miin kum 60 chunglam dam inbeisei se, chu mi kum 60 hma lam atân chuan Annuity hi lâk theih a ni.

 Life Insurance Premium (A hnungah hrilhfiah a ni) chhût nân hêng:- Age, Habit, Sex, Health etc te an pawimawh hle.  

He Life Insurance hnuaiah hian Policy hrang hrang a awm a, a lâr zualte chu. Accident Insurance, Health Insurance, Medical Insurance te hi an ni.  

2. Fire Insurance: Hei hi kângmei laka kan thil neihte Insured hi a ni mai a, a hnuaiah hian a Policy hrang hrang a awm bawk. Mahse thil hriattûr chu kan insured alâwm tih avâng mai a, mahni inhâl chuan Insured Amount Claim theih a ni lo.

3. Marine Insurance: A hnuaiah hian Policy hrang hrang an awm a, a lâr zual te chu, Voyage Policy, Time Policy, Mixed Policy, Cargo Policy, Blanket Policy leh Floating Policy te hi an ni.  

4. Miscellaneous Insurance: He mi hnuaiah hian Policy a tam bera. A lâr zual te chu Cattle policy, Crops Policy, Live-Stoct Insurance leh Baggage Insurance te hi an ni. Insurance-ah hian tawngkam hmanlâr bîk a awm a. An hman lâr deuh deuh i lo thlîrho leh lawk teh ang.  

Premium: Hei hi an thil dahkham (An nunna pawh a ni thei) hlut dân zât a zir a hun bi nei a pawisa pêk luh ngai zât chu a ni. An thil dahkham man tam dân a zirte, a hun leh hmunin a hril dân te, vânduaina an tawh theih dân a zirte a chhût a ni. (A chhût chhuah dân zawng zawng chu ni dangah kan ziak ang).  

Days of Grace: Hei hi Premium pêk hun tâwp tawh si, mahse pawisa sên belh ngai si lova, Insurance an kal chhohpui leh theih hun chhûng sawina a ni.  

Causa Proxima: Hei hia awmzia chu an Insured-na pawisa la chhuak tûr chuan, an Insured-na ang chiahin a kal tûr tihna a ni. Eg. Fire Insurance hi Life Insurance a leh theih a ni lo.  

Matuned: Kan Insurance nên Pawisa chu Rs 5000 lo ni ta se, kan Premium pêk luhin, Rs 5000 a tlin hun hunah kan Insured-na pawisa Rs 5000 kha lâk lêt theih a ni. Insurance-ah hian eng thil pawh lo Insured ta ila, kan dahkhamna ang chiah bâk chuan, kan claim thei lo.  

A chian zâwk nân ti hian lo sawi ta ila. Motor Rs nuai 5-in lo Insured ta ila, Vânduaithlâk takin lo Accident ta se a chhe siam nân sîngnga lo hmang se. Insurance Company atangin sîngnga bâk Claim theih a ni lo.

Insurance hi Claim a nih dâwn rêng rêngin, kan thil insured (kan nunna pawh nise) In chhiat a tawh atanga dârkâr 24 chhûnga hriattîr ngei ngei tûr a ni a. Hmun hla tham a nih chuan dârkâr 48 thleng pawmsak theih a ni. He mi hnu lamah hian Insurance hi Claim theih a ni lo.  

Mi tam takin Insurance Claim har an tihzia an sawi thîn. Hei hi an hriatchian loh vâng a ni ber. Insurance Claim form lâk lai hian hriatchian loh chuan, thil tûl tûr zawh chian a fel ber. ( Kan sâwmna ngai pawimawh a kan hriatna ti zau tûr leh mi mal ham thatna lam hawi zawng article min ziahsak tu Pu Dâna chungah kan lâwm e-Ed).

Up

 

MAHSE LAIMI KAN NI         C.Challianzâma  

            Nl.Lalrochhîngpuiin, thiam tak mai a “MAHSE LAIMI KAN NI” tih hla an sak zawh tawh ngat hi chuan Fâr Pâk Editor leh kei chu awm ngaihna kan hre lo a ni deuh ber mai. He hla a han sa zo, mipuiin kut an ben dur dur hian, kan Editor nên a kan thidang chu mipui kutbêng thâwmah kan lo harh ve thei tawk thîn. Ngaihbel hla (love song) chu han sa ngat phei se chuan, “Keini te zawng min duh tak tak hlei lâwng e!” ka tih ngei ka beisei.

Miten thu leh hla an buatsaih hian, tobul leh lungphûm leh behchhan tha tak neiin an buatsaih thîn. Tin, khawvêla chêngte hi hnama din leh chênna hmun leh ram kan nei theuh mai a, chu chu tuma hai rual a ni lo. Pathianin khawvêl a siam khân, Evi leh Adama chu Eden huan, chênna bîk a siamsak a; mahse, Pathian thuthlung an bawhchhiat avângin Eden huanah khân an chêng rei ta lo.  

Hun a lo kal zêl a, Eden huan awmna kha Babylon tia koh a lo ni ta a. Babylon-ah khân Lal ropui tak, Lal Nebukanezara a lo lal a, a in ropui taka a din bâkah, Babel Insâng, Vân tawnga sak an beisei laiin, Pathianin an tawng a tihdanglam sak avângin vân tawngin an sa thei ta lova, hun tam tak a liam hnuah phei chuan, a mi chêngte leh a ram chu a lo tiau zo ta a ni.

Hmâna Eden huan awmna, Lal Nebukanezara Lalna ram Babylon chu tûnah meuh chuan Irag tia hriat a lo ni ta. Irag hre tawh chuan Sadama an hai miah lo, tûnah chiah phei chuan Sadama hre tawh phawt tân chuan, America President Bush-a mangnghilh rual a ni lo.  

Nang leh kei pawh hi, kan pi leh pute kan chhui chuan, China rama chêng kan ni a. China atangin Burma-ah, Burma ram atangin Mizo ramah kan lo tla thla a, tichuan awmhmun kan bêngbel ta zêl a ni. Mahse, Bible-in a sawi angin, khawhmun nghet nei lovin chhim mi kha hmâr lamah, hmâr mi kha chhim lamah, chhak leh thlangah kan insûl zut zut reng bawk a ni.  

Geographical lam atang ngat phei chuan, Asia khawmualpuia chêng kan ni a. Asia khawmual-puiah chuan Continent hrang hranga then kan ni a. Keini hi India ram a chêng kan ni a, kan Identity chu Indian kan ni tlat mai, India ram a chêng kan nih avângin ‘VAI’  ni kher lo mah ila, “Indian kan ni tho tho” India ramah hian State tam tak a awm a. Keini chu Mizoram State-ah kan chêng a, kan Identity chu Mizo a ni leh mai.

 Tichuan Mizoram chu District a thendarh leh niin keini hi Lawngtlai District-ah kan chêng a. Lawngtlai District-ah chuan Lai hnam kan tam ber a. Chuvângin Laimi kan ni. A hmun a chêng kan ni bawk a, Laimi kan nih chu tu hai rual a ni lo.

 Laimi kan nih hi kan uanpui nge kan chapopui zâwk? Kan hnam hi chapo pui tham leh uanpui tûr kan lo ni rêng em? Mizoram zîm têah hian hnam uanpui tlâkin kan awm rêng em le? Mihring mihrin thuah, In leh lo din thuah, zirna kawng thuah te, sum leh pai leh kan dinhmun tlângpuiah hian mite aia hnam induh leh chapo ngam kan ni rêng em le?

 Kawng tinrêngah, keini aia hnam lian zâwk leh chak zâwkte tihdân leh nunphung zira tawmpui dân thiam ila a tê zâwng leh a huap zau lo zâwng a nun leh khawsak bânsanin hnam tam zâwk leh changkâng zâwk te tihdân leh nun tawmpui thiam ila, tûna miten min entleuna leh min hmusitna te hi  a lo reh tial tial dâwn a ni. A tê zâwng leh a in la bing zâwnga thil kan tih thinna hian ram ropui min thlen hmêl loh a ni.

Hmânlai atang khan China-ho khian, hnam dang tihdân leh kalphung, tawng chengin zir leh hman an duh lova; mahse tûn lai khawvêl kalphung an zirlaiten an han hriat tak tak hnu chuan, harh tlai an in ti tawh asin. Europe ram 10 te pawh, ram changkâng leh ram hausa nimahse a lian zâwng zêla inbuatsaih an tum cheuva. Nakinah phei chuan an pawisa kan la hmang ngei ang.

 Chuvângin keini pawh Laimi kan nihna hi duhtâwk a inbêngbel mai lovin râltiang i kai ve ang u. Khawi hmunah pawh awm ila, eng tawng pawh hmangin kohhranah leh politics-ah, eng pâwlah pawh awm mah ila, Laimi kan nihna a bo chuang lovang. America khawpui Washington ah leh Kumpinu khawpui London-ah pawh tar thih thlengin awm mah ila, Laimi kan nihna a bo chuang dâwn lo.  Chuvâng tak chuan alâwm, Nl.Lalrochhîngpuii chuan “MAHSE, LAIMI KAN NI” tiin Laifate min la awi zêl dâwn a ni.

 (Pu Zâma’n Nula hming tel kher a Article a rawn ziak hi a lâwmawm ve rêng rêng Article tha tak min ziah sak hi kan lâwm hle-Ed).

Up

 

17th YLA General Conference thu bawhzui te:-

1) Resolution 9-na. “LADC Day hi Holly day satliaha puang lovin Programme mumal tak siam a, hmang ve tûrin thuneitute hnênah ngen nise”.Thuneitu ten min tih hlawhtlin sak nghâl a, nakum atanga hman tan tûr a ni ang.  

2) Resolution no-1. The LADC (Constitution & Conduct Business) Rules 2002. kan duh lohzia lantîr ni rawh se.

LSA (Hqrs) nên tangtlânga hmalâk mêk a ni a, a tûl a nih chuan, High Court thlen tum a ni.

 3) Resolution no-2. Doctor (MBBS leh a tlukpui) Engineer (Graduate level leh a chunglam) Service (preliminary Examination) a tling chin te, LADC hian tanpuina peve tûra ngen ni rawh se. A hlawhtlin kan beisei.

 4) Resolution 3-na. Sangau-ah 10+2 (Higher Secondary) School dah ve tûra Mizoram Sorkâr ngen a ni. A hlawhtlin thuai kan beisei.

 5) Resolution 4-na. Lai Culture & Tradition hi Research beiha chhuichian nise, Documentary Film siam tûra LADC-a hmalâk ni rawh se.

He Resolution hi LADC hmalâk mêk a ni tih hriat a ni a, kan ngenna ang a hlawhtlin chhoh kan beisei.  

6) Resolution 8-na  “Kan Lai hnam kût te hi, LADC nên tangtlâng a hman ni rawh se”.

Kan Lai hnam kût te hi a theih ang anga zir chian phawt nise, chumi hnuin a hman dân tûr ruahman nise tih a ni.  

7) Resolution 5-na. “Kum 2003-2004 chhûng hian Leadership Training neih ni rawh se”September thla vêlah YLA Meet neih ruala hmalâk tûra ruahman a ni.  

8) Resolution 10-na. Lai District Area Administration area pahnih a thenhran hi Administrative area pakhatah awm tûrin hmalâk ni rawh se.Resolution ang hian State Government-ah vawi engemawzât thlen a ni.

 9) Resolution 11-na. Economic, Education, Forest humhalh etc lama nasa zâwka hma kan sâwn theih nân kan ram a thingtlâng khua (khaw hmun nghet nei lo) te hi khaw hmun nghet an neih theih nân LADC-ah hmalâk nise, tin, LADC phalna nei lo chuan khua din belh tawh loh tûra hmalâk ni rawh se.Hmalâk mêk a ni a, a hlawhtlin ngei beisei a ni.  

10) Resolution 12-na. “The Animals Control Acts of Mizoram hi hmang ve tûra hmalâk ni rawh se.

 

HMALAK DANGTE.

1. CYLA Office Secretary, kum 2003-04-2004-05 atân F.Lalsâng-kima lâk a ni.

2. CYLA Office-ah Electric fit a ni.      3. CYLA hruaitu lo ni tawh te hming leh nihna leh hruaitu an nih hun chhûng târlanna frame siam tîr a ni.

4. LSA & LWA General Conference-ah min sâwmna anga telpui a ni a, Conference tanpuina Rs 1000/- ve ve pêk a ni.

5. Sub-Committee hrang hrang din a ni.

a) Kum puan “Lai hnam leh ram humhalh” Sub-Committee din a ni.

b) Music & Literature Sub-Committee din a ni.

c) Building Sub-Committee din a ni.

6) Branch hrang hrangah min sâwmna angin Branch Election telpui a ni.

7) CYLA Office hmun tûr dîl a ni a, kan hlawhtlin ngei kan beisei.

8) CYLA O/B leh CEC Attendance Register maintain a ni.

9) Minister i.c RD, Government of Mizoram hnênah YLA Hall sakna tûr dîl a ni a, Estimate Rs 23,400,000/- man thawn tel a ni.

10) LSA (Hqrs)-in GRHSS chungchânga picketing an neih full support kan pêk thu târlan a ni, Town Branch thenkhat Thingkah, College Vêng, Chawnhu te phei chuan zirlai Duty te ei leh in tûr an buatsaihsak thîn a, kan lâwm takzet a ni.

 

Hêng bâkah hian hmalâkna tênau deuh sawi tûr a awm nual a, kan târlang vek sêng lo a ni e. YLA anga kan hmalâknaah tûn aia Branch tinte tang leh zual sauh tûrin kan inngên a ni e, Lairam leh hnam a harh tan zêl e.

 YLA DAM RENG RAWH SE  

LALNUNSEMA

General Secretary,

Central Young Lai Association: Lawngtlai.

Up

YOUNG LAI ASSOCIATIONAOC VENG, BRANCH LAWNGTLAI  Secretary Report- w.e.f. on 6.5.2002-5.6.2003 V.Lailiankima Secretary.

1. Office Bearers

            President         : Pu Th.Vânlalfela

            Vice President : Pu H.Chalthuama

            Secretary        : V.Lailiankima

            Asst.Secretary            : Laltanpuia

            Fin.Secretary  : Pu T.Lalthansânga

            Treasurer        : Pu B.Vannghaka

            Adviser’s         : Pu T.Zaliana, Pu MC.Nohenga

                                      Pu Th.Vânlalnghâka te an ni a.

 

2. Executive Committee Member’s

1. Lalduhsânga Organiser 2. Benjamin L.Vânchhawng, Organiser

3. MC.Lalthantluanga     4. C.Lalramhluna     5. K.Vânlala

6. V.Lalropuia                 7. F.Lalnunhlima      8. Pahlîra

9. T.Vânlalnghâka       10. VCP.H.Lalnunhlima

 

3. Meeting neih zât (2002-03)

            1. O/B              - Vawi  8

            2. Executive    -          9

            3. Joint             -          3

            4. General       -          2  

4. Hmalâkte-

(1) General Meeting remtihnain Section thum (3)-ah inthen a ni a, Section hruaitute pawh inthlan tîr a ni. Tin, Section infiamna buatsaih a ni a, lâwmman sem a ni.  

(2) CYLA rorêl Polythene hmang lo tûra a hmalâk ni rawh se tih bawhzuiin vêng chhûngah polythene thenfai hnatlâng thawh a ni a, tin, dâwrkai te pawh polythene zuar lo tûra ngen an ni.

(3) Br,YLA hman atân hlabu siam a ni a, a buaipui tûrin Sub-Committee din a ni. Member’s te- 1. Pu V.Lalropuia Convener (2) MC Lalthantluanga (3) T.Vânlalnghâka. (4) Benjamin L.Vânchhâwng. Sub-Committee hmalâknain YLA Day-ah released a ni (Committee member te chungah lâwmthu ka sawi bawk e).

 (4) AOC Village Sport Committee hruai tute an bân avângin Committee remtihnain AVSC hruai tute thlanna buatsaih a ni a. Hruaitu tha tak tak te thlan chhuah an ni. Hmalâk nân Rs 500/- in tanpui an ni.

 (5) DHO Lunglei lehkha kan hmuh angin, Br,YLA te Serva 11 Micro-Watershed Committee hnuaiah Self Help Group atân thlan kan ni a, Bank Account hawngin, Rs 10,000/- min dah sak a. Hei hi YLA member te pûk tûr a ni (Account hi President leh Secretary YLA AOC Vêng branch hming a hawn a ni)

 (6). Kum 02-03 chhûng a zirna a hlawhtling mi engemaw zât hnênah Certificate hlanna neih a ni.  

(7). YLA Day Vawi 29-na ropui tak a ruai nên a lawm a ni a, celebration committee din a ni.  

Member te:-

            1. Pu H.Chalthuama Chairman

            2. Pu K.Vânlalruata V/Chairman

            3. Tv.F.Lalnunhlima Secretary

            4. Pu Vânlalvêna Member

            5. Tv.Benjamin L.Vânchhawng Member

            6. Pu H.Lalliandâwla Member

an hmalâknain hlim leh puar takin day hi kan hmang a, Section inelna hi ni hnih (2) awh a buatsaih a ni.YLA hlabu CEM Pu C.Zungchema an min release sak a ni. CYLA hruaituten min rawn hmanpui bawk.

 (8). YLA Trophy buatsaihnaah Branch hmingin tel a ni a, Volley Ball-ah kan Qualified ve a ni.

(9). Br,YLA hmalâknain hêngte hi leithar a ni:-

            1. PA Set         - 1 no

            2. Thlêng         - 100 nos

            3. Petromax Gas- 1 no

            4. Bâwngtu      - 2 nos

            5. Suahdûr      - 2 nos

            6. Hruizên        - 1 no.

 (10).  YLA hmalâknain Pi Lalroêngi (L) te chhûng chhiat tawh chungchângah Vêngchhûngah tanpuina khawn a ni a, Buhfai leh pawisa leh bungbêl engemaw zât hmuh a ni.  

            YLA hmalâkna hrang hrangah member te thawhhona a tha êm êm a, member zawng zawng te chungah lâwmthu HAWRAWPPUI-in ka sawi e.

 YLA dam reng rawh se

                                                                 Ka lâwm e.

Up

 

 U.T. KAN NIH HUNAH CHUAN

B.Lalhleia 23/05/2003

 Hmâr tlângpui leh zalam phei duai saw

Kan ram sum tin luan liam zêlna

Mahse Lalpa’n min siam mêk zêl e

Hlim la nui rawh, kâwl a êng tan ta.

 

           U.T dîlin i tawngtai ngai em?

           Lairam hi UT kan nih hunah chuan

           Sâppui chuanna ngei

           Thlawhbawm a tum ang

           A thlawk chhuak leh thîn ang.

 

 Ka dâwn vêl a lamtluang an sial zo

Luipui khuapin kâwlphetha an siam

Khâwl thilsiamthei tinrêng te dahin,

Hmawngang pemnang sum zawng te zawng-2.

 

Kan ram luipui a zâm e laitha,

Phurhlân bâwmlian kal ri vung vungin,

A luang chamdêl lam tluang pui pêlin,

Sum kan dâwng ang kâwlphetha nên lam.

 

 Chhim a êng ang hrilhlâwkna a ni,

Kan tân siam tun a lo duang ngei e,

Hmun zâwl zau leh tlâng sâng lui te pawh,

Malsâwmnain kan ram a bâwm e.

Up

INLEHKHATE

 

To

                The Editor

                Far Pak Magazine Lawngtlai

 

Pu Editor,

                I chanchinbu Fâr Pâk ka lo chhiar thîn a, a ngaihnawm kan tiin chhiar a man hla thîn hle mai, tluang takin kal zêl ang che u.

                Pu Editor, Kum 9500 vêl World Cup Football Mizoram kha i va han khelh tîr har ve. I rawn khelh tîr mai dâwn emaw kan ti a kan lo thlîr reng thîn a sin. A khelh hun kha kan nghâkhlel hle. Tin , South Korea , Nula i thutpui nu kha inin tawng leh tawh em? Engtin nge in chanchin zêl.

 

                                    Fâr Pâk Ngainatu

                                                                                  

                                   Marema, leh A thian.

 

( Kan chanchinbu min hlutsaka kan lâwm hle. World Cup kha kan la khêl hman lo tlat. Ruahtui a tam bawk si. South Korea nula kha maw? Kha nu teh hawrh kha, a tha teh hawrh a sin, Ka sawi zêl chuan ka rawngbâwlpuite ka zah deuh kan awm mai mai si lova.-Ed)

 

To,

                The Editor, Far Pak Magazine

                Lawngtlai.

 

Tv. Editor,

                I hmêl a la that reng ka beisei, i dam tih ka lo hria ka lâwm e.

                I chanchinbu hi ka lo chhiar fai vek zêl a, hma insâwnin chhiar pawh a man hla hle mai, i nupui chanah i nei bawka, i khalh mawimâm thei hle mai, Article thawhtute an hrawl thei khawp mai a lâwmawm e.

                I Editorial hi a ngaihnawmin a tha thei si a, duh aiin a tawi thîn deuh mah mah a ni. Han ziak thui deuh thîn ta che.

                Fâr Pâk tluang takin kal zêl rawh se.

 

                                                        Fâr Pâk tuipuitu

                                                           Ruata, AOC vêng.

 

(I fiamthu mah nise, La tha reng e. Kan chanchinbu i chhiarin i lo tuipui thîn a kan lâwm e. Article thawhtute chungah kei pawh ka lâwm hle. Tin, Editorial hi a sei mawh hle. Tin, hmêlthat ve i châk tih ka hria. Lo tha ve tawh ang che. thianpa - Ed).

 Mail Us at Far Pak 

 Up

 

Hosted by www.Geocities.ws

1