|
|
Zau zâwkin han sawifiah dâwn ila, mi pakhat thih mai ai
chuan mi za tel a, pakhat thih kha a har zâwk tihna a ni ber.
Insurance-ah hian thil pawimawh tak tak, mi vântlângte
tâna hriat tûr a awm. A vai chuan
kan
sawi
hman lovang a; a then a zâr chauh i lo sawi dâwn teh ang.
Insurance chu hlâwm lian pui puia then theih a ni
a. Hlâwm lian tak tak pali (4)-ah then darh ta ila.
1. Life Insurance.
2. Fire Insurance
3. Marine Insurance
4. Miscelleneous Insurance.
1. Life Insurance: Hei hi miin a rin aia hmaa vânduaina te lo tâwkin
lo thi ta se, a chhûngten a Luman an lo dawn theihna a tâna an
mahni leh an mahni an indahkhamna a ni a. Midang pawh Insurance sak
theih an ni.
Insurance hi rin aia hma a vânduaina a ni a. Life
Insurance ang deuh chiah hi Annuity a awm a, chu chu rin phâk bak a
thil thleng atâna duan a ni. Miin kum 60 chunglam dam inbeisei se,
chu mi kum 60 hma lam atân chuan Annuity hi lâk theih a ni.
Life Insurance Premium (A hnungah hrilhfiah a
ni) chhût nân hêng:- Age, Habit, Sex, Health etc te an
pawimawh hle.
He Life Insurance hnuaiah hian Policy hrang hrang
a awm a, a lâr zualte chu. Accident Insurance, Health Insurance,
Medical Insurance te hi an ni.
2. Fire Insurance: Hei hi kângmei laka
kan
thil
neihte Insured hi a ni mai a, a hnuaiah hian a Policy hrang hrang a
awm bawk. Mahse thil hriattûr chu
kan
insured alâwm tih avâng mai a, mahni inhâl
chuan Insured Amount Claim theih a ni lo.
3. Marine Insurance: A hnuaiah hian Policy hrang hrang an awm a, a lâr
zual te chu, Voyage Policy, Time Policy, Mixed Policy, Cargo Policy,
Blanket Policy leh Floating Policy te hi an ni.
4. Miscellaneous Insurance: He mi hnuaiah hian Policy a tam bera. A lâr
zual te chu Cattle policy, Crops Policy, Live-Stoct Insurance leh
Baggage Insurance te hi an ni. Insurance-ah hian tawngkam hmanlâr bîk
a awm a. An hman lâr deuh deuh i lo thlîrho leh lawk teh ang.
Premium: Hei hi an thil dahkham (An nunna pawh a ni thei) hlut dân zât
a zir a hun bi nei a pawisa pêk luh ngai zât chu a ni. An thil
dahkham man tam dân a zirte, a hun leh hmunin a hril dân te, vânduaina
an tawh theih dân a zirte a chhût a ni. (A chhût chhuah dân
zawng zawng chu ni dangah
kan
ziak
ang).
Days of Grace: Hei hi Premium pêk hun tâwp tawh si, mahse
pawisa sên belh ngai si lova, Insurance an kal chhohpui leh theih
hun chhûng sawina a ni.
Causa Proxima: Hei hia awmzia chu an Insured-na pawisa la
chhuak tûr chuan, an Insured-na ang chiahin a kal tûr tihna a ni.
Eg. Fire Insurance hi Life Insurance a leh theih a ni lo.
Matuned:
Kan
Insurance nên Pawisa chu Rs 5000 lo ni ta se,
kan
Premium
pêk luhin, Rs 5000 a tlin hun hunah
kan
Insured-na pawisa Rs 5000 kha lâk lêt theih a ni. Insurance-ah
hian eng thil pawh lo Insured ta ila,
kan
dahkhamna ang chiah bâk chuan,
kan
claim
thei lo.
A chian zâwk nân ti hian lo sawi ta ila. Motor
Rs nuai 5-in lo Insured ta ila, Vânduaithlâk takin lo Accident ta
se a chhe
siam
nân sîngnga
lo hmang se. Insurance Company atangin sîngnga bâk Claim theih a
ni lo.
Insurance hi Claim a nih dâwn rêng rêngin, kan
thil insured (kan nunna pawh nise) In chhiat a tawh atanga dârkâr
24 chhûnga hriattîr ngei ngei tûr a ni a. Hmun hla tham a nih
chuan dârkâr 48 thleng pawmsak theih a ni. He mi hnu lamah hian
Insurance hi Claim theih a ni lo.
Mi tam takin Insurance Claim har an tihzia an sawi
thîn. Hei hi an hriatchian loh vâng a ni ber. Insurance Claim form
lâk lai hian hriatchian loh chuan, thil tûl tûr zawh chian a fel
ber.
(
Kan
sâwmna
ngai pawimawh a
kan
hriatna
ti zau tûr leh mi mal ham thatna lam hawi zawng article min ziahsak
tu Pu Dâna chungah
kan
lâwm
e-Ed).
Up
|
|
MAHSE
LAIMI
KAN
NI
C.Challianzâma
Nl.Lalrochhîngpuiin, thiam tak mai a “MAHSE LAIMI KAN
NI” tih hla an sak zawh tawh ngat hi chuan Fâr Pâk Editor leh
kei chu awm ngaihna kan hre lo a ni deuh ber mai. He hla a han sa zo,
mipuiin kut an ben dur dur hian, kan Editor nên a kan thidang chu
mipui kutbêng thâwmah kan lo harh ve thei tawk thîn. Ngaihbel hla
(love song) chu han sa ngat phei se chuan, “Keini te zawng min duh
tak tak hlei lâwng e!” ka tih ngei ka beisei.
Miten thu leh hla an buatsaih hian, tobul leh
lungphûm leh behchhan tha tak neiin an buatsaih thîn. Tin, khawvêla
chêngte hi hnama din leh chênna hmun leh ram kan nei theuh mai a,
chu chu tuma hai rual a ni lo. Pathianin khawvêl a siam khân, Evi
leh Adama chu Eden huan, chênna bîk a siamsak a; mahse, Pathian
thuthlung an bawhchhiat avângin Eden huanah khân an chêng rei ta
lo.
Hun a lo kal zêl a, Eden huan awmna kha Babylon
tia koh a lo ni ta a. Babylon-ah khân Lal ropui tak, Lal
Nebukanezara a lo lal a, a in ropui taka a din bâkah, Babel Insâng,
Vân tawnga sak an beisei laiin, Pathianin an tawng a tihdanglam sak
avângin vân tawngin an sa thei ta lova, hun tam tak a liam hnuah
phei chuan, a mi chêngte leh a ram chu a lo tiau zo ta a ni.
Hmâna Eden huan awmna, Lal Nebukanezara Lalna ram
Babylon chu tûnah meuh chuan Irag tia hriat a lo ni ta. Irag hre
tawh chuan Sadama an hai miah lo, tûnah chiah phei chuan Sadama hre
tawh phawt tân chuan, America President Bush-a mangnghilh rual a ni
lo.
Nang leh kei pawh hi, kan pi leh pute kan chhui
chuan, China rama chêng kan ni a. China atangin Burma-ah, Burma ram
atangin Mizo ramah kan lo tla thla a, tichuan awmhmun kan bêngbel
ta zêl a ni. Mahse, Bible-in a sawi angin, khawhmun nghet nei lovin
chhim mi kha hmâr lamah, hmâr mi kha chhim lamah, chhak leh
thlangah kan insûl zut zut reng bawk a ni.
Geographical lam atang ngat phei chuan, Asia
khawmualpuia chêng kan ni a. Asia khawmual-puiah chuan Continent
hrang hranga then kan ni a. Keini hi India ram a chêng kan ni a,
kan Identity chu Indian kan ni tlat mai, India ram a chêng kan nih
avângin ‘VAI’ ni
kher lo mah ila, “Indian kan ni tho tho” India ramah hian State
tam tak a awm a. Keini chu Mizoram State-ah kan chêng a, kan
Identity chu Mizo a ni leh mai.
Tichuan Mizoram chu District a thendarh leh niin keini hi
Lawngtlai District-ah kan chêng a. Lawngtlai District-ah chuan Lai
hnam kan tam ber a. Chuvângin Laimi kan ni. A hmun a chêng kan ni
bawk a, Laimi kan nih chu tu hai rual a ni lo.
Laimi kan nih hi kan uanpui nge kan chapopui zâwk? Kan hnam
hi chapo pui tham leh uanpui tûr kan lo ni rêng em? Mizoram zîm têah
hian hnam uanpui tlâkin kan awm rêng em le? Mihring mihrin thuah,
In leh lo din thuah, zirna kawng thuah te, sum leh pai leh kan
dinhmun tlângpuiah hian mite aia hnam induh leh chapo ngam kan ni rêng
em le?
Kawng tinrêngah, keini aia hnam lian zâwk leh chak zâwkte
tihdân leh nunphung zira tawmpui dân thiam ila a tê zâwng leh a
huap zau lo zâwng a nun leh khawsak bânsanin hnam tam zâwk leh
changkâng zâwk te tihdân leh nun tawmpui thiam ila, tûna miten
min entleuna leh min hmusitna te hi
a lo reh tial tial dâwn a ni. A tê zâwng leh a in la bing
zâwnga thil kan tih thinna hian ram ropui min thlen hmêl loh a ni.
Hmânlai atang khan China-ho khian, hnam dang tihdân
leh kalphung, tawng chengin zir leh hman an duh lova; mahse tûn lai
khawvêl kalphung an zirlaiten an han hriat tak tak hnu chuan, harh
tlai an in ti tawh asin. Europe ram 10 te pawh, ram changkâng leh
ram hausa nimahse a lian zâwng zêla inbuatsaih an tum cheuva.
Nakinah phei chuan an pawisa kan la hmang ngei ang.
Chuvângin keini pawh Laimi kan nihna hi duhtâwk a inbêngbel
mai lovin râltiang i kai ve ang u. Khawi hmunah pawh awm ila, eng
tawng pawh hmangin kohhranah leh politics-ah, eng pâwlah pawh awm
mah ila, Laimi kan nihna a bo chuang lovang. America khawpui
Washington ah leh Kumpinu khawpui London-ah pawh tar thih thlengin
awm mah ila, Laimi kan nihna a bo chuang dâwn lo.
Chuvâng tak chuan alâwm, Nl.Lalrochhîngpuii chuan
“MAHSE, LAIMI KAN NI” tiin Laifate min la awi zêl dâwn a ni.
(Pu Zâma’n Nula hming tel kher a Article a rawn ziak hi a lâwmawm
ve rêng rêng Article tha tak min ziah sak hi kan lâwm hle-Ed).
Up

|
|
17th YLA
General Conference thu bawhzui te:-
1) Resolution 9-na. “LADC Day hi Holly day satliaha puang lovin
Programme mumal tak
siam
a,
hmang ve tûrin thuneitute hnênah ngen nise”.Thuneitu ten min tih hlawhtlin sak nghâl a, nakum
atanga hman tan tûr a ni ang.
2) Resolution no-1. The LADC (Constitution & Conduct Business)
Rules 2002.
kan
duh
lohzia lantîr ni rawh se.
LSA (Hqrs) nên tangtlânga hmalâk mêk a ni a, a
tûl a nih chuan, High Court thlen tum a ni.
3) Resolution no-2. Doctor (MBBS leh a tlukpui) Engineer (Graduate
level leh a chunglam) Service (preliminary Examination) a tling chin
te, LADC hian tanpuina peve tûra ngen ni rawh se. A hlawhtlin
kan
beisei.
4) Resolution 3-na. Sangau-ah 10+2 (Higher Secondary) School dah ve tûra
Mizoram Sorkâr ngen a ni. A hlawhtlin thuai
kan
beisei.
5) Resolution 4-na. Lai Culture & Tradition hi Research beiha
chhuichian nise, Documentary Film
siam
tûra
LADC-a hmalâk ni rawh se.
He Resolution hi LADC hmalâk mêk a ni tih hriat
a ni a,
kan
ngenna ang a hlawhtlin chhoh
kan
beisei.
6) Resolution 8-na “Kan
Lai hnam kût te hi, LADC nên tangtlâng a hman ni rawh se”.
Kan Lai hnam kût te hi a theih ang anga zir chian
phawt nise, chumi hnuin a hman dân tûr ruahman nise tih a ni.
7) Resolution 5-na. “Kum 2003-2004 chhûng hian Leadership Training
neih ni rawh se”September thla vêlah YLA Meet neih ruala hmalâk
tûra ruahman a ni.
8) Resolution 10-na. Lai District Area Administration area pahnih a
thenhran hi Administrative area pakhatah awm tûrin hmalâk ni rawh
se.Resolution ang
hian
State
Government-ah vawi engemawzât thlen a ni.
9) Resolution 11-na. Economic, Education, Forest humhalh etc lama nasa
zâwka hma
kan
sâwn
theih nân
kan
ram a
thingtlâng khua (khaw hmun nghet nei lo) te hi khaw hmun nghet an
neih theih nân LADC-ah hmalâk nise, tin, LADC phalna nei lo chuan
khua din belh tawh loh tûra hmalâk ni rawh se.Hmalâk mêk a ni a, a hlawhtlin ngei beisei a ni.
10) Resolution 12-na. “The Animals Control Acts of Mizoram hi hmang ve
tûra hmalâk ni rawh se.
HMALAK DANGTE.
1. CYLA Office Secretary, kum 2003-04-2004-05 atân F.Lalsâng-kima lâk
a ni.
2. CYLA Office-ah Electric fit a ni.
3. CYLA hruaitu lo ni tawh te hming leh nihna leh
hruaitu an nih hun chhûng târlanna frame
siam
tîr a
ni.
4. LSA & LWA General Conference-ah min sâwmna anga telpui a ni
a, Conference tanpuina Rs 1000/- ve ve pêk a ni.
5. Sub-Committee hrang hrang din a ni.
a) Kum puan “Lai hnam leh ram humhalh” Sub-Committee din a ni.
b) Music & Literature Sub-Committee din a ni.
c) Building Sub-Committee din a ni.
6) Branch hrang hrangah min sâwmna angin Branch Election telpui a ni.
7) CYLA Office hmun tûr dîl a ni a,
kan
hlawhtlin ngei
kan
beisei.
8) CYLA O/B leh CEC Attendance Register maintain a ni.
9) Minister i.c RD, Government of Mizoram hnênah YLA Hall sakna tûr
dîl a ni a, Estimate Rs 23,400,000/- man thawn tel a ni.
10) LSA (Hqrs)-in GRHSS chungchânga picketing an neih full support kan
pêk thu târlan a ni, Town Branch thenkhat Thingkah, College Vêng,
Chawnhu te phei chuan zirlai Duty te ei leh in tûr an buatsaihsak
thîn a, kan lâwm takzet a ni.
Hêng bâkah hian hmalâkna tênau deuh sawi tûr
a awm nual a, kan târlang vek sêng lo a ni e. YLA anga kan hmalâknaah
tûn aia Branch tinte tang leh zual sauh tûrin kan inngên a ni e,
Lairam leh hnam a harh tan zêl e.
YLA DAM RENG RAWH SE
LALNUNSEMA
General Secretary,
Central Young Lai Association: Lawngtlai.
Up
|
|
YOUNG
LAI ASSOCIATIONAOC VENG, BRANCH LAWNGTLAI
Secretary Report- w.e.f. on 6.5.2002-5.6.2003
V.Lailiankima Secretary.
1.
Office Bearers
President
: Pu Th.Vânlalfela
Vice
President : Pu H.Chalthuama
Secretary
: V.Lailiankima
Asst.Secretary
: Laltanpuia
Fin.Secretary
: Pu T.Lalthansânga
Treasurer
: Pu B.Vannghaka
Adviser’s
: Pu T.Zaliana, Pu MC.Nohenga
Pu Th.Vânlalnghâka
te an ni a.
2.
Executive Committee Member’s
1.
Lalduhsânga Organiser 2. Benjamin L.Vânchhawng, Organiser
3.
MC.Lalthantluanga
4. C.Lalramhluna
5. K.Vânlala
6.
V.Lalropuia
7.
F.Lalnunhlima
8. Pahlîra
9.
T.Vânlalnghâka
10. VCP.H.Lalnunhlima
3.
Meeting neih zât (2002-03)
1.
O/B
- Vawi 8
2.
Executive -
“
9
3.
Joint
- “
3
4.
General
- “
2
4.
Hmalâkte-
(1)
General Meeting remtihnain Section thum (3)-ah inthen a ni a,
Section hruaitute pawh inthlan tîr a ni. Tin, Section infiamna
buatsaih a ni a, lâwmman sem a ni.
(2)
CYLA rorêl Polythene hmang lo tûra a hmalâk ni rawh se tih
bawhzuiin vêng chhûngah polythene thenfai hnatlâng thawh a ni a,
tin, dâwrkai te pawh polythene zuar lo tûra ngen an ni.
(3)
Br,YLA hman atân hlabu
siam
a ni a,
a buaipui tûrin Sub-Committee din a ni. Member’s te- 1. Pu
V.Lalropuia Convener (2) MC Lalthantluanga (3) T.Vânlalnghâka.
(4) Benjamin L.Vânchhâwng. Sub-Committee hmalâknain YLA Day-ah
released a ni (Committee member te chungah lâwmthu ka sawi bawk e).
(4)
AOC Village Sport Committee hruai tute an bân avângin Committee
remtihnain AVSC hruai tute thlanna buatsaih a ni a. Hruaitu tha tak
tak te thlan chhuah an ni. Hmalâk nân Rs 500/- in tanpui an ni.
(5)
DHO Lunglei lehkha
kan
hmuh
angin, Br,YLA te Serva 11 Micro-Watershed Committee hnuaiah Self
Help Group atân thlan
kan
ni a,
Bank Account hawngin, Rs 10,000/- min dah sak a. Hei hi YLA member
te pûk tûr a ni (Account hi President leh Secretary YLA AOC Vêng
branch hming a hawn a ni)
(6).
Kum 02-03 chhûng a zirna a hlawhtling mi engemaw zât hnênah
Certificate hlanna neih a ni.
(7).
YLA Day Vawi 29-na ropui tak a ruai nên a lawm a ni a, celebration
committee din a ni.
Member te:-
1.
Pu H.Chalthuama Chairman
2.
Pu K.Vânlalruata V/Chairman
3.
Tv.F.Lalnunhlima Secretary
4.
Pu Vânlalvêna Member
5.
Tv.Benjamin L.Vânchhawng Member
6.
Pu H.Lalliandâwla Member
an
hmalâknain hlim leh puar takin day hi
kan
hmang
a, Section inelna hi ni hnih (2) awh a buatsaih a ni.YLA hlabu CEM
Pu C.Zungchema an min release sak a ni. CYLA hruaituten min rawn
hmanpui bawk.
(8).
YLA Trophy buatsaihnaah Branch hmingin tel a ni a, Volley Ball-ah
kan
Qualified ve a ni.
(9).
Br,YLA hmalâknain hêngte hi leithar a ni:-
1.
PA Set
- 1 no
2.
Thlêng
- 100 nos
3.
Petromax Gas- 1 no
4.
Bâwngtu
- 2 nos
5.
Suahdûr
- 2 nos
6.
Hruizên
- 1 no.
(10).
YLA hmalâknain Pi Lalroêngi (L) te chhûng chhiat tawh
chungchângah Vêngchhûngah tanpuina khawn a ni a, Buhfai leh
pawisa leh bungbêl engemaw zât hmuh a ni.
YLA
hmalâkna hrang hrangah member te thawhhona a tha êm êm a, member
zawng zawng te chungah lâwmthu HAWRAWPPUI-in ka sawi e.
YLA
dam reng rawh se
Ka lâwm e.
Up
|
|
|
U.T.
KAN
NIH HUNAH
CHUAN
B.Lalhleia
23/05/2003
Hmâr
tlângpui leh zalam phei duai saw
Kan
ram sum tin luan liam zêlna
Mahse
Lalpa’n min
siam
mêk zêl e
Hlim
la nui rawh, kâwl a êng tan ta.
U.T dîlin i tawngtai ngai em?
Lairam hi UT
kan
nih hunah chuan
Sâppui chuanna ngei
Thlawhbawm a tum ang
A thlawk chhuak leh thîn ang.
Ka
dâwn vêl a lamtluang an sial zo
Luipui
khuapin kâwlphetha an
siam
Khâwl
thilsiamthei tinrêng te dahin,
Hmawngang
pemnang sum zawng te zawng-2.
Kan
ram luipui a zâm e laitha,
Phurhlân
bâwmlian kal ri vung vungin,
A
luang chamdêl lam tluang pui pêlin,
Sum
kan
dâwng ang kâwlphetha nên lam.
Chhim
a êng ang hrilhlâwkna a ni,
Kan
tân siam tun a lo duang ngei e,
Hmun
zâwl zau leh tlâng sâng lui te pawh,
Malsâwmnain
kan
ram a bâwm e.
Up |
|
INLEHKHATE
To
The Editor
Far Pak Magazine Lawngtlai
Pu Editor,
I chanchinbu Fâr Pâk ka lo chhiar thîn a, a
ngaihnawm
kan
tiin chhiar a man hla thîn hle mai, tluang takin kal zêl ang
che u.
Pu Editor, Kum 9500 vêl World Cup Football Mizoram kha
i va han khelh tîr har ve. I rawn khelh tîr mai dâwn emaw
kan
ti a
kan
lo thlîr reng thîn a sin. A khelh hun kha
kan
nghâkhlel hle.
Tin
,
South
Korea
,
Nula i thutpui nu kha inin tawng leh tawh em? Engtin nge in
chanchin zêl.
Fâr Pâk Ngainatu
Marema,
leh A thian.
(
Kan
chanchinbu min hlutsaka
kan
lâwm
hle. World Cup kha
kan
la
khêl hman lo tlat. Ruahtui a tam bawk si.
South
Korea
nula kha maw? Kha nu teh hawrh kha, a tha teh hawrh a sin, Ka
sawi zêl chuan ka rawngbâwlpuite ka zah deuh kan awm mai mai
si lova.-Ed)
To,
The Editor, Far Pak Magazine
Lawngtlai.
Tv. Editor,
I hmêl a la that reng ka beisei, i dam tih ka lo
hria ka lâwm e.
I chanchinbu hi ka lo chhiar fai vek zêl a, hma insâwnin
chhiar pawh a man hla hle mai, i nupui chanah i nei bawka, i
khalh mawimâm thei hle mai, Article thawhtute an hrawl thei
khawp mai a lâwmawm e.
I Editorial hi a ngaihnawmin a tha thei si a, duh aiin
a tawi thîn deuh mah mah a ni. Han ziak thui deuh thîn ta
che.
Fâr Pâk tluang takin kal zêl rawh se.
Fâr Pâk tuipuitu
Ruata, AOC vêng.
(I
fiamthu mah nise, La tha reng e. Kan chanchinbu i chhiarin i
lo tuipui thîn a kan lâwm e. Article thawhtute chungah kei
pawh ka lâwm hle. Tin, Editorial hi a sei mawh hle. Tin, hmêlthat
ve i châk tih ka hria. Lo tha ve tawh ang che. thianpa -
Ed).
Mail Us at Far
Pak
Up
|
|

|