|
EVALUATION
H.Lalnunsânga
Khawvêl changkâng zêl leh hmasâwnna in ram kilkhâwr tak
tak te pawh a thleng mêk zêl a. Kan ram pawh rawn thlengin,
mimal nun leh chhûngkaw khawsak dân pawh a su her nasa ta
hle mai. Ti ve ngial ila, keini ang naupan lai tak tak pawh khân
kan changkân dân kha hniam tak a ni a. Kum sâwm chin hnuai
lamah chuan kekawr ha lo kha majority kan ni a; chaw thing
tlang vei lama kengin ding lamin tuthlawh, chaw mal bianga kai
va chungin Ui êk leh bâwng êk-a sephûng kan lai tawrh
tawrh mai a; kutsil leh inbual te chu duhthusâm a chhang khât
a ni. Kum 20 vêl liam ta atang khân naupang sephung lai hmuh
tûr pawh Lawngtlai-ah hian an vâng ta hle a nih kha.
Kan naupan
lai kha chuan (ti tawh mai ang) kan khuaah Pu F.Sângluaia
(RIP) in Gramaphone a nei a. Nova lawngtuk thu te; Berâm bo
thu leh Fapa tlânbo thu te, 78 RPM record chhah takah kan
ngaithla a. Gramaphone ngaihthlâk kha tuichawiah te kan hlawh
a, a pin tâtzum pha kha chu chang sâng tak kan ni a, neih ve
lam kha chu a rim pawh a la nam chhin eih lo.
Kum tam a ni lo. Mahse thangkhat lian hun liam ta kha han thlîr
kîr teh. Hotupa (Primary zirtîrtu) in, "Naktûkah Pâwl
thumin in hmuihmul lo mêt fai rawh u" a tih hun nên khân
a inhlat miah lo a sin. Thingrem zaithei neih ve tumna rilru rêng
rêng a pian chhin loh lai hun leh 1980 vêl kha han khaikhin
la. Lawngtlai-ah 80 vêl kha chuan Tape Recorder nei kha i hre
sêng tawh lo in ka ring tlat. AD 2000 hnu lam phei hi chuan
Lawngtlai khaw puiah hian TV eng zât nge awm
kan
hre hlawm em?
VCR leh Compact Disc nên in thu der der a ni lâwm ni?
Mi thil chîkho leh hmasâwnna awmzia ngaihtuahtu te chuan
mimal ang leh chhûngkua anga an hmasâwnna te hi a hlutzia
zir chiangin an thil neih leh thawhchhuah te awmze nei lo a
neih leh hman a ni nge tih leh awmze neiin tangkaiah hman a ni
em tih hi an hisâp reng a, an in enfiah thîn. Bungrua leh
thil hlu lam pawh, Essential needs leh luxury needs te an
thliarhrang a. Hnam fing leh changkâng, hmasâwn tak takho
ang chuan thil kan thlîrin kan kalpui thiam lo a nih pawhin,
kan la tih ve tûr a nih chiang lâwk ila; kan neih theih ang
tâwkah erawh chuan ngaihtuahna kan sên a hun ve tawh tih
hriat a tha hle ang.
Television
kan
nei a, beng vâr
nân, thil zir nân, hmasâwn nân
kan
hmang ang a,
enjoyment atân pawh hman a dik tho ang. Amaherawhchu hun hlu
tam tak tûl lova min khawhral tîrtu atân te, inkhâwm thulh
phah nân leh kal tlai phah nân te; zîng thawh hai fo khawp
a men rei chilh te, mit chhe khawp a thlîr thîn
kan
nih chuan a
dik lovang. Hmasâwnna tûra thil
kan
ruahman leh
tih te hi zir chian nawn fo a tha a; he lam thilah ian mimal
leh chhûngkua lam chu dahtha ila. Pâwl (Association) leh
Kohhran, Sorkâr hmalâkna ang a thil ruahman leh thawh te hi
a tha in a chhunzawm zêl tlâk em?
Kan
hlâwk puiin sum sênso nên a inmil em? Tih thlîrlêtna
neih hi a pawimawh êm êm a, entîrna i han târlang teh ang.
PAWL
ANGA HMALAKNAAH:
Student Association ten band huaihawt ta se, mipui te leh band
huaihawttu te tuarna leh thawhrimna kha band hlawhtlinna khân
a phû em? Kha band khân mipui tân (support) a hlawh tha em?
Sorkârin a ngai pawimawhin a hlawhtling em? Tih te thlîrlêt
lehna Evaluation neih hi hun lo kal leh zêl atân hmasâwnna
min neihtîrtu a ni thei tih hi
kan
târlan duh
chu a ni. Tlâwmngai pâwlin Sports meet a buatsaih a/ kum
puanah Intodelh kum- Hnathawh uar kum a puang emaw pawh nise
thil tha tak a ni phawt a. Chu thil avâng chuan tha leh hun,
sum engemaw zât sên a ngai a. Enge kan an?
Kan
hlâwk pui em?
A zawngchhang thlâk em? Hmasâwnna eng emaw tal
kan
nei em tih hre tûra thlîrlêtna neih te hi thil
finthlâk a ni lo thei lovang.
KOHHRAN
LAM:
Kohhran hian Programme
siam
leh a hman dânah
te thlîr lêt tûr leh zir zui tûr a ngah hmêl hlein ka
ring.
L.A.
|KP meet te
kha a ropui a, programme hlawhtling tak ni pawhin a thâwm
thangvaah kha chuan a lang a ni. Mahse critic point of view
atangin a tih chi fo em tih te, a hlawhtling tak meuh em tih
te leh programme duan te kha hmasâwnna tûr
kan
nei em tih
thlengin evaluation neih a that hmêl tlat a ni. Mi chhûtrilho
chuan "Mob psychology hi a fingber lo" an ti mauh
mai a, Bial Inkhâwmpui leh Assembly kum tina member pung zêl
a nih kum tin te hi evaluate chi a ni em tih hi keini ang rual
chuan
kan
hrethiam mang
hua-ha hlei nêm!
Chu
mi
kan
hriat thiam
loh avâng tak chuan a tûl a ni mial ang em?
Kohhran
huang bâkah Khawtlâng leh (tlâwmngai pâwl) pâwl anga zu
kan
do dân te
pawh hi chhût chian leh bihchian chu a tûl ti ka hre tam mai.
Zu zawrh phalna permit pêk leh tlângzarh thu te hi Kohhran
ngaihdân leh pâwl ang pawhin thil tih chi loh a la ni a. Hei
vâng hian sorkâr pawh a la che ngam lo. Zu zawrh phalna
Licence pêk ngaithiam lo hle si hian zu zuar te, zu rui te
chu Kohhran lo thianghlim zâwk nân leh zahawm nân
inthununna dân pawh lek ngam a ni chuang si lova, chhût
chian tûr chu a awm hmêl tlat.
SORKAR
LAM:
Hetia Voluntary Pensiona ka chhuah hma a, sorkâr hna chhe tê
ka vawn ve laia ka thawhna Deptt a sorkâr hmalâk dân leh
thil tih dân ka han chhui kîr a (deptt dang chu ka hre lo va).
PWD, PHE, Rural Development leh S&WC deptt angah chuan kum
chanve chhûnga hmalâkna leh hnathawh dân te sawiho leh
evaluation hi neih thin a ni a, a tha ni ngei tûr a ni, an
zawngchhang tlat a, kum tin an nei ziah mai.
Ka hre lo emaw, ka hresual a, ka sawi sual a nih pawhin
ngaihdam ka dîl lâwk a. LADC-ah hian term 6 hman ral a ni
tawh a. Annual Plan sum chêng Vaibêlchhe nufa zet 1987 atang
khân ruahman leh hman ral a ni tawh a; kum tin sum hman ral
te chu ennawn leh thlîrlêt a nih ka hre lova. Neih ni se
chuan
kan
budget system
leh work execution system te hi danglamin ka ringa. Mipui lam
chuan
kan
duh tâwk lo
chuan ka ring a, Executive lam erawh an ngaihdân ka hre lo.
Kum 1987 atang khân hetiang hi
kan
kumtin sum
hmuhdân leh hmanral zât a ni.
1987-88 Rs
131.07 lakh 88-89 Rs 200 lakh
89-90 Rs
240.00 lakh 90-91 Rs 264.81 lakh
91-92 Rs
275.00 lakh 92-93 Rs 265.00 lakh
93-94 Rs
275.00 lakh 94-95 Rs 457.00 lakh
95-96 Rs
477.00 lakh 96-97 Rs 628.00 lakh
97-98 Rs
642.00 lakh 98-99 Rs 665.00 lakh
99-00 Rs
712.00 lakh 00-01 Rs 715.00 lakh
01-02 Rs
715.00 lakh 02-03 Rs 730.00 lakh
Kum tina chêng vaibêlchhia hmang ral ziah si, chu sum
hmanral dân leh hnathawh te a dik em? A tha tâwk em? Eng lai
nge
siam
that ngai a,
eng lai nge a ngai a kal la tha? Khawi chinah nge kalphung
tharin i kal dâwn teh ang tih a rilru ka la hmu lo a, pawi ka
ti hle. Mipui lam pawhin hei hi
kan
thlîr duh
miah lovin
kan
ngaihven lo
niin a lang bawka a vânduai thlâk.
Kum 2002-03 Annual Plan-ah Rs 370 lakh
kan
nei a. First
leh Second Instalment belhin Rs 500.18 min release sak a,
hmanral a ni tawh a, chang lo in tam kha. Hetiang hi sum
hmanna tûra ruahman leh hmang ngei tûra Mizoram sorkar-in
sum min pêk chhan a ni a, tlêm i han târlang teh ang.
Step lung
remna Rs 1,00,000/-
Side drain
siamna Rs 1,50,000/-
Retaining
Wall Rs 60,000/-
Pavement
siamna Rs 1,00,000/-
Culvert
siamna Rs 1,00,000/-
Zun in
sakna Rs 1,00,000/-
Êk in
sakna Rs 1,00,000/-
Sa talhna
in sakna Rs 5,000/-
Bûngtlâng
(S) a Bus station repair-na Rs 5,000/-
Bazâr shed
repairna Rs 90,000/- Mei kawng sialna Rs 5,000/-
Council Aw
chhuahna Rs 10,000/- Thlai chi leina Rs 2,70,000/-
Cultural
Meet buatsaihna Rs 10,000/- Lehkhabu chhutna Rs 1,00,000/-
Hmanlai
thil hlui leh Research hmanrua lei nân Rs 1,00,000/-
Lai
Documentary Film siamna Rs 50,000/-
Council
Library leh Museum tihhmasâwn nân Rs 1,00,000/-
Cauvery lui tui inchuhin mi state chu Prime Minister hma an
thleng a, an ram tân chuan eng pawh an huam a. Kolodyne Hydel
Project phase II tûr Mai luia thawh daih pawh kan pu te chuan
an ngai pawimawh lo ni âwm tak a ni. Hêng LADC sum te hian
mi zawng zawng min daih miah lova, a chang lo te pawh hian a
hmanna dik leh dik lohah chuan i duhtui ang u.
(Kan
founder Editor Pu H.Lalnunsânga hi thuziak mi leh inchhiarzau
thil chhui peih tak a ni a, tûn tumah pawh thil kan hriat
belh leh theuh mai kan lâwm e-Ed)
|