NB:
Vergelijking van de montagetechnieken tussen Dalet en Wavelab is
mogelijk, maar er zijn ook verschillen. Thuis monteren met Wavelab en op
het werk monteren met Dalet kan dus tot verwarring leiden. |
Toetsenbord en muis.
Bovenstaande waarschuwing geldt voor elke twee computerprogramma's die je
naast elkaar gebruikt. Zo kunnen dezelfde toetsencombinaties bij het ene
programma een ander resultaat geven dan bij een ander programma. Dat geldt ook
voor twee programma's die hetzelfde doen: audio editen. Dat is voor de gebruiker
vervelend, maar de meeste software-fabrikanten gaan er nu eenmaal niet van uit
dat iemand met hun programma werkt èn met het programma van de concurent.
Het gebruik van de rechter muisknop betekent bij windows dat er een
menu verschijnt dat betrekking heeft op het item waar je op klikt. Dat is bij
Wavelab óók het geval, maar bij Dalet niet altijd. Bijvoorbeeld als je in de
Daletsurfer een selectie maakt, doe je dat met de rechter muisknop. Bij Wavelab
maak je een selectie met de linker muisknop, want als je in de audio
klikt met de rechter muisknop komt er een menu - en zo hoort het ook bij
Windows. Als je bij Dalet met de linker muisknop een selectie probeert te maken, gaat
Dalet de audio "scrubben" (Jog and Shuttle mode). Dit betekent in
Dalet dat je de audio hoort waar de muis zich bevindt en met de snelheid waarmee
je de muis beweegt - net alsof je een band met de hand langs de taperecorderkop
beweegt.
De "Jog and Shuttle mode" kent Wavelab ook en activeer je door de functietoets F10 in te drukken,
maar het werkt iets anders dan bij Dalet. Door de muis op enige afstand te plaatsen van de
playcursor (die midden in beeld staat) en de muisknop in te drukken kun je
de afspeelsnelheid (en richting) beïnvloeden. Ik denk dat je dat eerder zult gebruiken
dan het "scrubben" bij Dalet. Nog een keer op F10
drukken (of op de spatiebalk) en je kunt weer normaal afspelen.
De toetsenbord commando's zijn ook vaak verschillend, maar een paar vind je
terug in de meeste programma's.
| Control + Z |
Undo |
Ongedaan maken van een handeling. |
| Control + X |
Cut |
Knippen van een selectie |
| Delete |
Cut |
Knippen van een selectie |
| Control + C |
Copy |
Het kopiëren van een selectie |
| Control + V |
Insert / Paste |
Invoegen / plakken van de gekopieerde selectie zijn. |
Bij Control+V komt er bij Wavelab een menu op waarin je meerdere
keuzes hebt.
Algemeen heeft de spatiebalk bij audiomontageprogramma's de PLAY /
STOP functie. Dat is zowel in Wavelab als in de Daletsurfer het geval. Als je in
het Audio montage gedeelte werkt, reageert de volgende functie bij Dalet en
Wavelab precies hetzelfde.
| Control + S |
Save |
Save the montage (= project in Dalet) |
Alleen de naam is anders: in beide gevallen gaat het om de EDL, de Edit
Decision List.
De toetsenbord combinaties voor het maken van een
selectie en voor het naar begin of eindpunt gaan van een selectie, zijn in
Wavelab en Dalet verschillend:
| Dalet |
Wavelab: Audio Montage |
actie: |
| Control + 0 |
Shift + 1 |
Maken van het beginpunt van de selectie |
| Control + 9 |
Shift + 2 |
Maken van het eindpunt van de selectie |
| 0 |
1 |
Cursor naar (afspelen vanaf) begin van de selectie |
| 9 |
2 |
Cursor naar (afspelen vanaf) eind van de selectie |
Let op: de getallen worden bij
beide programma's op het
numerieke toetsenbord aangeslagen !
Je kunt je voorstellen dat je makkelijk fouten maakt als je tussen Dalet en
Wavelab wisselt. Het maken van een selectie kan natuurlijk ook met de muis. Maar
ook daarin verschilt Wavelab van Dalet, omdat Dalet de rechter muisknop
gebruikt om de selectie te maken.
Stel: je maakt een selectie in de Dalet-surfer en het begin van die selectie is
aan de linkerkant buitenbeeld en het eind van de selectie heb je in beeld. Als je
nu knipt (delete of Ctrl+X) bevindt de knip zich ergens aan de
linkerkant buiten beeld. Door nu op 0 (of 9) te drukken krijg je de knip midden
in beeld. Dit kan, omdat bij Dalet een selectie gekoppeld is aan twee markers. Door
te knippen bevinden de twee markers (0 en 9) zich op het punt van de knip.
Nu doe je hetzelfde in Wavelab: je maakt weer een selectie waarvan het
beginpunt buiten beeld is en met het eindpunt van de selectie in beeld maak je
de knip (ook met delete of Ctrl+X). Ook nu is de knip weer
buitenbeeld - maar bij Wavelab is de selectie niet verbonden met markers en door
op 1 (of 2) te drukken gebeurt er niets - er is immers geen selectie meer.
Wat je het beste kunt doen is na het maken van de selectie op 1 drukken,
waardoor je naar het begin van de selectie gaat en dan pas de selectie
deleten. Er is nog een methode, maar daar kom ik later op terug.
Als je deze twee methoden vergelijkt, kun je de methode die ik voorstel bij Wavelab óók
toepassen bij Dalet: dus eerste op 0 (niét 9 !) drukken, zodat je
aan het begin van de selectie staat, en dan pas de selectie weghalen. Helaas is
het verschil tussen 0 bij Dalet = 1 bij Wavelab en 9 bij Dalet = 2 bij
Wavelab niet te veranderen.
NB: in de
menu's vind je allerlei toetsenbord-aanduidingen. In sommige gevallen
klopt het, maar niet altijd. Het probleem ligt in het feit dat sommige
keyboardfuncties voor het Wave-scherm gelden, maar niet voor het Audio
Montagescherm.
In het volgende voorbeeld vind je twee manieren voor het maken van een
selectie:
Shift + 1 : maakt begin van de
selectie
Shift + 2 : maakt einde van de selectie |
Werkt zowel in het Wave-scherm als
in het Audio Montage scherm. |
Tijdens afspelen: de +-toets (Num.Pad)
indrukken voor
het maken van het
begin van de selectie en loslaten voor
het maken van het eind van de selectie. |
Deze manier werkt alléén in het
Wave-scherm. |
Wavelab is daar niet duidelijk over. De reden
zal zijn dat het Audio Montage scherm pas vanaf versie 3.0 is
toegevoegd. We zullen zien of dit bij versie 4.0 is opgelost. |
Wèl markers, maar géén locators in Wavelab.
Je kunt met Dalet markers zetten. Niet zo veel: slechts 8.
Met Wavelab kun je ook Markers zetten, maar net zoveel als je wilt.
Bij Dalet worden de markers gezet met Ctrl + 1 t/m Ctrl + 8.
Bij Wavelab zet je een marker met de insert toets.
Bij Dalet zitten de markers niet gekoppeld aan de audio en bij Wavelab is dat
al net zo. Je kunt bij Wavelab wel een marker koppelen aan een audioclip,
zodat de markers meeschuiven als je de audioclip verschuift. Maar zodra je een
selectie uit een dergelijke audioclip verwijdert, is de koppeling weer
verbroken. De markers schuiven dus niet mee met een geknipte selectie.
Je kunt markers goed gebruiken om bepaalde punten in je montage te markeren,
zodat je met de numerieke toetsen 4 en 5 van marker naar marker
kan springen tijdens het afspelen.
Dat geldt trouwens voor alle markers, zoals loop-markers en CD-markers.
De handige locators van Dalet 5 moet je helaas ontberen bij Wavelab.
Een goede kennis van je gereedschap helpt bij je werk. De meeste leren het
gereedschap wel kennen tijdens het werk, maar geef jezelf daar dan ook de tijd
voor. Voor het monteren van Audio is een goed begrip van het beeldscherm en de
mogelijkheden essentieel.

