calvino1

Αντικείμενο έρευνας αυτής της εργασίας είναι η αφαιρετική μακέττα και όλα αυτά που περικλύει και στα οποία αναφέρεται. Με απασχολεί να μελετήσω αυτού του είδους τα προπλάσματα και ως αντικείμενο αντίληψης και αναπαράστασης του (αρχιτεκτονικού) χώρου αλλά και ως μέσο νοηματοδότησής του. Κυρίως το τελευταίο, μια και στο συγκεκριμένο είδος μακέττας που θα αναφερθώ σκοπεύει να εκφράσει ένα νόημα, να μεταδόσει μια ιδέα, να εκφράσει μια επιθυμία.

Αφορμή για να πραγματοποιηθεί αυτή η εργασία στάθηκε η σπουδαστική διάλεξη [1] στο προπτυχιακό επίπεδο του τμήματος Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π., που πραγματοποίησα σε συνεργασία με τον Χρίστο Παπαστεργιού και αναφέρεται στην κεντρική ιδέα. Σε αυτήν χρισιμοποιούνται αφαιρετικές μακέττες για να εκφραστούν οι κεντρικοί παράμετροι μιας αρχιτεκτονικής ιδέας και για να μπορέσουν να συγκριθούν μεταξύ τους διαφορετικές σπουδαστικές προτάσεις. Δεν υπήρχε, όμως, λόγω περιορισμένου χρόνο η δυνατότητα να αναφερθούμε αναλυτικά στις νοηματοδοτικές και αναπαραστατικές διαστάσεις της αφαιρετικής μακέττας. Γι' αυτό, θεωρώ αυτήν τη εργασία ως συμπλήρωμα της προηγούμενης και ως νοηματική συνέχειά της. Δίνεται λιγότερη βάση στην ιδέα και διερευνάται η εκφραστική δύναμη και το νόημα που περικλύει, κάτι που ατροφικά είχε παρουσιαστεί στην προαναφερθήσα διάλεξη.

Θα προσπαθήσω αρχικά να "δείξω" σε τί ακριβώς αναφέρομαι κάτω από την έννοια αφαιρετική μακέττα, παρέχοντας κάποια παραδείγματα και εντάσσοντάς τα μέσα στην ευρεία γκάμα των μακεττών που έχουμε στη διάθεσή μας. Λέω να "δείξω", γιατί θα υποστηρίξω σε αυτό το κείμενο ότι πολύ δύσκολα μπορούμε να γίνουμε κατανοητοί μιλώντας για και περιγράφοντας την αφαιρετική μακέττα, ενώ αντίθετα χρησιμοποιώντας τον καταδεικτικό μηχανισμό, δηλαδή δείχνοντας και παρουσιάζοντας παραδείγματα, είναι πιο εύκολο να εκφράσουμε αυτό που θέλουμε και δεν διατυπώνεται με λόγια. Εξάλλου, αυτή είναι η δύναμη της μακέττας... Άρα σε αυτήν την εργασία σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι εικόνες, εξίσου σημαντικό με τον γραπτό λόγο. Δεν λειτουργούν δηλαδή επικουρικά όπως στην πλειοψηφία των θεωρητικών κειμένων.

Για να ικανοποιήσω αυτόν τον αρχικό μου στόχο κατέφυγα στην κατασκευή, ειδικά για αυτήν την εργασία, αφαιρετικών μακεττών για να εκφράσω, μέσα από τον χώρο και τις νοηματικές σχέσεις που αυτός συκροτεί, σε τί ακριβώς αναφέρομαι, για να παρουσιάσω όλα αυτά τα ιδιαίτερα στοιχεία που ενπεριέχονται στην μακέττα και δεν καταγράφονται με τον λόγο. Χρησιμοποίησα ένα λογοτεχνικό κείμενο ως βάση, όχι μόνο για να έχω ένα πρώτο υλικό για να στηρικτώ, αλλά και για να μπορεί αυτό το υλικό να κοινοποιηθεί και να γίνει κατανοητό από τους άλλους. Χρησιμοποίησα δύο από τις Αόρατες Πόλεις [2] του Ίταλο Καλβίνο, την Ζηνοβία και Ζωβαϊδα. Δεν πρέπει να θεωρηθούν μια πρακτική άσκηση που έπεται μιας θεωρητικής έρευνας. Αντίθετα, είναι μια πρακτική ενασχόληση, που κατά τη διάρκειά της με προβλημάτησε πάνω στο περιεχόμενο της αφαιτετικής μακέττας και στο μηχανισμό των σχέσεων που την διέπουν. Με κινητοποίησε ώστε να αποφασίσω τί με ενδιαφέρει και τί όχι, να εκφράσω σε αυτήν πράγματα που δεν μπορώ να καταγράψω με τον γραπτό και προφορικό λόγο. Κυρίως όμως, μου διαμόρφωσε μια προβληματική με την οποία διάβαζα τα θεωρητικά κείμενα και έβρισκα σε αυτά αντιστοιχίες και αναλογίες. Με βοήθησε να προσδιορίσω ποιά κείμενα και ποιές προσεγγίσεις με ενδιαφέρουν σε αυτήν την εργασία και ποιές όχι.

Έχοντας κάνει μια πρώτη προσπάθεια προσδιορισμού του περιεχομένου και των σχέσεων που εκφράζει η μακέττα, θα προσπαθήσω να προσεγγίσω περισσότερο στον αρχικό μου στόχο (της αποσαφήνισης δηλαδή) μέσα από το έργο του Claude Levi - Strauss και τις έννοιες της ομολογίας και της ομοιότητας σχέσεων, που υποστηρίζω ότι κυρίως χαρακτηρίζουν την αφαιρετική μακέττα. Η προσπάθειά μας αυτή θα μας οδηγήσει και σε θεωρητικά κείμενα, όπως του Wittgenstein και σε εκείνα που αναφέρονται στην έννοια της αφαίρεσης τόσο στην αρχιτεκτονική όσο και στην τέχνη γενικότερα.