|
Estudio
Natural
FLORA:
Non
é lugar para supoñer bosques e carballeiras frondosas, pero
haberás de imaxinar que nun tempo o carballo vestía estas
praderías nunha espesura impenetrable. Os lumes e o pastoreo
reducírono ó vestixio ou esa condición que a penas lle
consinte asomarse por encima das "escobas" e breixo,
para un enxeñeiro forestal esto sería "monte baixo".
Non sexas tan despectivo ti e considera que segue sendo un
monte vivo, con máis valor aínda, porque gardan estas
plantas ó saberen sobrevivir nas peores condicións. A enxeñería
contempla o monte coma campos de cultivos, colocando manchóns
de pinos, repoboacións e experimentos por todas estas
pendentes.
Tamén o campesiño fixo o propio. Sobre todo, queimar, o lume
morde a matogueira e aparece despois o pasto pobre. Pero o
lume, sobre todo, permite queimar uces e escobas, das cales se
aproveitara o toco de dura raíz ó ano seguinte. Esta dura
madeira é o combustible ideal para os lugareños. As cepas do
breixo
constitúen o mellor carbón de fragua e amoréanse xunto ás
casas e leñeiras esperando quentar potas ou pór o forno
candente.
As
primaveras son malvas e brancas de tanto breixo que tapiza o
monte. O amarelo de nabiza ponlle cor ó maio. O carballo rebolo ou meloxo asómase en densos panos que
alternan coas uces e brecinas, escobas e carqueixas catro
especies vexetais que se fan donas paulatinamente de tódolos
espacios que deixa a planta maderable. Os breixos, que lle dan cor a todo o monte, ofrecen dúas
variedades básicas: o branco e o negro, aínda que este último
reciba ese nome tendo unha acusada cor malva-púrpura. Tamén
se dan as breciñas rastreiras. Asómanse no monte algúns exemplares de aciñeira carrasca.
Aciñeira mato de copa verde cinza, espesa e de folla carnosa.
Herbas de pastos, gramíneas e tomiños intercálanse entre os
panos do monte, salpicados por cantuesos, saxífragas, tusílagos,
cerrallas, herba de Santiago, cardos, liño montesiño,
gordolobos, dedaleiras, entre cen variedades máis que che
garda a sorpresa. No terrazo de secaño cultivado, nacen centeos e cebadas,
forraxeira ou legumes.
Xunto á augas nacen ameneiros, catro variedades de salgueiros
e algún intercalado freixo. Os chopos, inevitables lanzais,
poboan partes do soto entre o mato de silvas, abruñeiros
salvaxes e oras espinosas ou madreselvas. Na pradería volve o
chopo a ser lindeiro, na compaña de silvas, espinos maiorais,
abruñeiros e salgueiros paleiros. Tamén poderás ver
vimbieiras, fundamentais para a artesanía popular do cesto.
Diferentes plantas pratenses e forraxeiras, gatiñas, cardos,
dedaleiras, gordolobos, ervellacas silvestres ou amores de
hortelán completan parte deste tapiz vexetal de baixura.
Pero
poderás ver tamén algún freixo e nogais preto do aldea,
maceiras, pereiras e cerdeiras nas hortas onde se cultivan
verzas, patacas, chícharos, feixóns, algún tomate... Flores silvestres: narcisos, campaíñas, violetas,
durmideiras, margaritas, rosais, dente de león... Existe unha gran variedade de setas nas que podemos encontrar
algunhas comestibles como o parasol ou os cogumelos chopo.
FAUNA:
A fauna vén a congregar nestas paraxes practicamente a toda a
nómina salvaxe de León. Aínda máis,xa que aquí están
localizados algúns endemismos raros como esa píntega
sanabresa que pode chegar a vivir uns corenta anos. En cambio
o que acontece é que as modificacións de tipo agrario, tralo
abandono das actividades tradicionais nas que mandaban o arado
e o gando, afectaron directamente as especies
interrelacionadas coas vellas faenas. A sensible diminución
nas superficies de terreo dedicadas ó centeo reflíctese no
descenso no número de perdices, lebres ou raposos. Pola
contra, o aumento apreciable de superficies repoboadas de pino
supuxo a creación dun novo hábitat para a expansión do
corzo e do cervo.
Cando a primavera abrolla nos primeiros soles de marzo a vista
pode cazar con máis facilidade esa expresión salvaxe,
especialmente no que concerne á actividade das aves, cando o
seu laboureo de emparellamento ou nidificación se intensifica
nestas datas. Se desexas contemplar unha das actividades máis
frenéticas dos paxaros, como é a súa comida de mediodía, séntate
a beira do río nesa hora na que eclosionan os mosquitos sobre
a superficie da auga. Mosquiteiros, lavandeiras, algún
ferreirolo, cascudas e carriceros sitúanse nos arbustos da
beira atendendo ó bocado que pase flotando preto deles.
Nas carballeiras máis ou menos espesas que verás nas
ladeiras situadas fronte a esta pola que paseas poderás
escoitar ó gaio, algún peto e con maior dificultade podería
ver a discreta becada, esa chocha perdiz ou pitorra que aniña
no chan e que ten una perfecta capa de plumaxe camuflante dos
seus movementos.
No monte será máis difícil observar a fauna de maior
calibre, ese mamíferos que son consubstanciais a esta paisaxe.
O lobo, por exemplo, foi dende sempre o mellor veciño destes
montes a pesar da súa persecución. O animal que con seguridade poderás ver é o corzo xa que
campa no somonte do Teleno e hoxe ten máis monte e menos
xente que nunca, pero son outras as especies as que se levan a
atención do curioso, como esa xeneta cada vez máis
improbable ou as donicela, garduñas o martas que poden
considerarse unha verdadeira excepción neste tempo.
O porco teixo resiste nas ladeiras baixas, ao igual que algúns
furóns que teñen que buscarse nestas cotas a súa dieta
diaria. No aire destes montes escríbese con ás a vida salvaxe e verás
unha longa serie de rapaces, entre as que é máis habitual a
aguia rateira, aínda que o miñato, o buxato,ou o peneireiro
son tamén frecuentes.
Xunto ó río, como xa dixen antes, rexístrase unha maior
actividade (píldoras, alcaraváns e andarríos entre outros).
Non é fácil que podas avistar algunha garza no inverno ou
ese ánades reais (azulóns) que faenan ocasionalmente nalgúns
tramos fluviais. Anota tamén nestas baixuras as aves máis
comúns: merlos, urracas, graxas, bubelas, algunhas rolas e
torcazas.
Pero na auga é onde estas as xoias. A troita, como é lóxico,
manda nun río que gozou tradicionalmente dunha transparencia
exquisita, xa que os embarramentos en riadas e enchentes non
se producen coa intensidade doutros leitos . A lontra faena
nos tramos do río con denso mato que a protexa. Espérate finalmente toda esa interminable vida miúda de
pequenos mamíferos, réptiles e insectos que aquí encontrarás
ao igual que nos mellores paraxes naturais de León.
|
·
· 
· 
· 
· 
·