MEHNAME - dengê çande, wêje û zimanê kurdî
Serrûpel Hejmar 33, kewçêr 2002

Naverok
Diyarî
Nirxandin
Helbest
Pexşan
Pirtûk
Zarok
Nûçe
Gelêrî
Ziman
Name
Mizgînî
Pozname

Pexşan

Beşîr Bagokî: Hevsarê dilê min
Bûbê Eser: Kîloyên Osmên
Îvan Turgenev: Rojnivîska mirovê nepêwîst
Voltaire: Felek -XI-
Ramanine nemir


KÎLOYÊN OSMÊN

Bûbê Eser: [email protected]

Osman kurê malê yê mezin bû, loma ew di nozdeh saliya xwe de hatibû zewicandin. Dema temenê wî dibe bîst, ew dihare leşkeriyê. Leşkeriya wê demê jî gelekî zor bû. Eger meriv ne xwenda ba, ew leşkerî li mirov dibû zîndan, dibû cihê tehzîp û îşkenceyan. Lê çi dibe bila bibe, dijmin di serê gelek kesan de bi cih kiribû ku: "Ew kesên leşkeriya xwe nekiribin, ne zilamin", "Leşkeri dehynekî welêt e, divê ew bê dayîn" Dema dehynê Osmên jî hatibû, wî jî, ji bona ku bibe zilam berê xwe berbi xerîbiyê vekiribû. Ji dê û bavê xwe û ji şêrîna ber dilê xwe dûr diket.

Piştî çend mehên Osmên li leşkeriyê qediyabû ku rojek ji rojan pîreka wî dinêre ku vaya Osmanê wê di rê de ye û berbi mal ve tê. Berê ew ji çavên xwe bawer nake, loma hinekî çavên xwe bi bişta destê xwe yê rastê tev dide, dinêre ku bi rastî jî ew e. Ew jî ber bi wî de dibeze, xêrhatinê lê dike û dibêje:

- Osman ma te leşkeriya xwe qedend?

- Keçê qedandina çi halê çi! çar sal wê çawa biqede, ez jî nizanim.

- Lê ev hatina te ji bona çi ye? Xêr e, inşale.

- Keçe hela bes bireye, em xwe bighêjin mal dûre ez ê ji te re bêjim.

Pîreka wî çentê di destê zilamê xwe yê leşker de bû girt. Hatin mal, hetanî wan xwe gîhandin mal, çend gundî yên din jî, dît ku Osman ji leşkeriyê vegeriya ye.

Dem dema êverî bû, piştî şîvxwarinê adet bû, gundî biçûyana xêrhatina kesên ku diçûn xerîbiyê an jî jê vedigeriyan. Ji ber ku Osman jî ji leşkeriyê vegeriyabû, divyabû êvarî gundî biçûyina mala wî xêr hatin li bikirina, hal û hewalê wî bipirsiyana. Gundiyan weha zû leşkerî qedandina Osmên meraq kiribûn loma wan ê ji wî bipirsiyana ku ew wî çawa weha bi çend mehekî leşkerî qedandibû. Loma êvarî odeya Osmên geriya, kesên bihîstin, hatin mala wî. Piştî qedandina xêrhatinê û vexwarina çayê, ji rîsipiyên gund xalê Xelo ji Osmên pirsî:

- Wa Osman, tiştê ku ez dizanim, leşkerî çar sal in. Lê ez bala xwe didimê ku ancax çar mehên te qediyan, ku tu hate mal, xêr e gelo?

- Xalo bi xwedê kîloyên min li gor wezna leşkeriyê derneketin, loma serbaz ez şandim mal ku hinekî kîlo bigrim. Ez ê piştî sê mehên din dîsa li leşkeriya xwe vegerim.

- Ha, got xalê Xelo, serê xwe weke alimekî hejand û domand.

Em jî tirsiyan, me got dive...

Hîn xalê Xelo axaftina xwe neqedan, hema apê Kirkirkê got.

- Tu çima nabê ji niha û pêve em xortên xwe temî bikin ku berî çûyina xwe ya leşkriyê bila xwe zeîf bikin, da ku ew jî weke te zû werin mal.

Kirkirkê ixtiyarekî gundiyan bû. Leqaba wî Kirkirkê bû, ev nav an jî ev leqab ji ku girtûbû qet nehat fêmkirin. Ev nav an jî ev leqad bû bû navekî wan î malbatî. Navê wî Ehmo bû. Li êdî ew bi mala Kirkirkê dihatin nasîn. Xalê Kirkirkê, mirovekî xweşbêj, henekçi û nefsbiçûk bû. Wî gelek caran bi henekên xwe, gotinên dilê xwe yên hişk, li noqa hinê ku wî ji wan heznedikir, dixist.

Şêx Mehemedê, kurê sêx Deman, bi nav û dengê xwe şêxekî şêxan, lê bi emelên xwe ne tu tiştek bû, ji derî kete hundir, hemî gundî ji ber rabûn, ew çû ba Osmên destê xwe dirêj kir û got:

- Tu bi xêr hatî Osman! Çima te weha zû leşkeriya xwe qedand? Gelo dema leşkeriyê kurt bû ye? Û haya me jê tune ye.

Osmên destê şêxê xwe maç kir, berê şêx dûre hemî gundî runiştin. Dema Osmên jî xwe li ser kulavê bi rengîn da erdê û got:

- Na, şêxê min na! Leşkeri weke berê ye, yanî hîn jî çar sal in.

Şêx Mehemed li dora xwe nerî, serê xwe hejand û got:

- Lê te çima weha zû qedand?

- Şêxê min, min zû neqedandiye. Ji ber ku kîloyên min kêm bûn, wan ez şandim mal ku kîloyên xwe temam bikim û ez ê dîsa herim.

- Ha, ev mesele, got, şêx Mehemed. Ji nûve bi awayekî rehet xwe li ser kulavê xwe ediland, milê xwe yê rastê sipart balîfa (balgî) kêlekê û dest bi şîretan kir...

Piştî belavbûna gundiyan, ji nû ve Osman rewşa hatina xwe ji pîreka xwe re jî rava kir û razan.

Piştî sê mehan Osman li leşkeriya xwe vegeriya. Roja ku wî xwe gîhand cihê xwe, Serbaz ku ew ji bona çend kîloyan bigre şandibû mal, ew wezinand, dît ku kîloyên wî weke yên berê ne. Çend mehên din temam bû bû ku serbaz rojekê banî Osmên kir û ew dîsa wezinand ku kîloyên wî hîn jî weke yên berê ne, ne kêm û zêde kiriye. Serbaz ji vê rewşê şaş mabû û biryar girt ku dîsa Osmên bişîne mal da ku ew hinek kîlo bigre.

Piştî çend mehekî Serbaz dîsa Osman şande mal. Osman çar mehên din li mal ma û vegeriya leşkeriya xwe. Vê carê kêfa serbaz hatibû ku Osmên hin kîlo girtine. Banî wî kir û bir cihê weznê. Çi mixabin ku wî ne kêm û ne jî zêde kiribû. Kîloyên wî weke yên berê bû. Loma serbaz îcar hinekî aciz bû, kire niçe niçe û jê re got:

- Hey, xwe nenas ez te dişînim mal ku tu hin kîlo bigre û vegere. Lê ev du carin tu dihare, rehetiya xwe digire, xwarina xwe dixwe. Lêdanê jî naxwe, lê çima tu kîlo nagre.

Vê carê Osman hinekî tirsiya bû ku serbaz li wî bide, loma wî bi awayekî tirsok got:

- Ma çi dizanim, qomandarê min.

Serbaz ji halê Osmên şaş û matel mabû, wî jî nema dizani bû ku çi bike. Li leşkeriyê pêwîst bû ku kîloyên mirov li gor pîvana hatibû dayîn ba, Ji bona kîlogirtinê serbaz du caran Osman şandibû mal, ev jî mesrefek bi serê xwe bû. Da û stand, çend rojekî fikirî û dîsa şande du Osmên. Osman hate silavek baş ya leşkerî da û got.

- Emir bike qomandarê min, we şandibû pey min.

- Belê, belê. Ka were em bi hevre herin aşxanê temiya te bidim wan ku ew te hinekî qelew bikin, da ku tu leşkeriya xwe biqedîne. Bi vî halî tê bibe belaya serê me.

Serbaz li pêş û li dû jî Osman ketin hundir aşxaneya leşkeriyê. Kesên hundir ji ber wan rabûn. Serbaz gazî kir û got:

- Bila berpirsê aşxaneyê were vir. Bi bazdan kesek ji nav koma kesên ku xwarin çêdikirin berbi wî hat, qomûta xwe da û got:

- Emir bike, qomandarê min.

- Binêre, vî mirovê bi min re, baş nas bike. Ez ê wî du mehan teslîmî te bikim. Tê rojê sê caran, çi xwarina xweş ku wî xwest, tê jê re çêke.

- Tu emir bike, qomandar! Ma ev jî tiştek e.

Serbaz îcar li Osmên nerî, keniya weke bêje "bê îcar tu kîloyan digre an na" û bi dengekî berz got:

- Binêre Osman tê du mehan li vir bixwe, vexwe û dilê te çû çi tê ji wan re bêje. Tu çi bixwaze wê ji bona te bê çêkirin. Ji niha û pêde tu yê nobedariyê jî negire. Piştî çend mehekî em ê li halê te binêrin, bê kîlo girtin çawa dibe.

Niha kêf bû bû kêfa Osmên. Li vê leşkeriya zor, ji bona wî ne nobedarî û ne jî lêdan hebû. Berovajî wê, serbaz ew danî bû ba aşxanê û dilê wî çi bixwesta wan jê re çidikirin. Du mehên Osman bi vê kêf û rehetiyê qediyan. Dûre serbaz şande dû wî. Ew hat, serbaz li halî wî pirsî got:

- Îcar tu çawa yî Osman, te kîlo girt an na? Em ê niha fêm bikin. Bi dû min de, em ê herin te biwezinîn in. Serbaz bi kêf da pêşiya Osmên û çûne cihê wezinandinê. Serbaz gazi kir û got:

- De, here ser mêzînê em binerin bê îcar tu çend kîlo ye. Osman qet tiştek negot, sola xwe derxist û hêdî nigên xwe dan ser mêzînî. Lê çi mixabin ku mîla mêzînî, kîloyên Osmên weke yên berê nîşan da. Dema serbaz çav li kîloyên wî ket hêrs bû. Bi qêrîn ji Osmên re got:

- Peya be! û bi dengekî berztir axaftina xwe domand.

- Diya te heye?

- Na! qomandarê min.

- Bavê te heye?

- Na qomandarê min.

- Ma tu çima nebê ku ew ji derdê te mirin in.

Berdest
Hejmara nû
Hemû hejmar
Hemû pirtûk
Hemû nivîskar
Nûdem
Arşîva Cegerxwîn?


[ Mehname | Ev hejmar | Diyarî | Gelêrî | Helbest | Mizgînî | Name | Nirxandin | Nûçeyên çandeyî | Pexşan | Pirtûk | Pozname | Ziman | Zarok | E-mail ]

Ev malper herî baş bi INTERNET EXPLORERê tê dîtin. This site is best viewable with the INTERNET EXPLORER.

Têkilî: [email protected]
Contact us: [email protected]

Copyright ©1999- MEHNAME. Hemû maf parastî ne. All rights reserved.
Hosted by www.Geocities.ws

1