ANTİBİYOTİKLER
Antibiyotik Ne
Demektir:
Antibiyotik, bakterilerin metabolizmasını bozarak ya hastalık yapma
etkilerini yok eden ya da onları öldüren kimyasal maddelerdir. Etki
tarzlarına ve etkiledikleri bakterilere göre çok sayıda antibiyotik
vardır. Bakterinin hücre duvarını bozmak, protein sentezini bozmak
veya bakterinin ihtiyaç duyduğu maddeleri yok etmek antibiyotiklerin
etki etme şekilleri arasındadır. Antibiyotiklerle ilgili bazı
terimlerin bilinmesi gereklidir:
Spektrum:
Bir
antibiyotiğin etkilediği bakteri yelpazesidir. Çok sayıda türdeki
bakterileri etkileyen antibiyotiklere geniş spektrumlu, sınırlı
sayıda bakteriyi etkileyen antibiyotiklere de dar spektrumlu
antibiyotikler denir.
Kombinasyon:
İki veya
daha fazla sayıda antibiyotiğin bir arada kullanılmasıdır. Uygun
kombinasyonlar yapıldığında hem spektrum genişler hem de bazen
ikisinin ayrı ayrı yaptığı etkilerin toplamından daha fazla etki
sağlanır.
Direnç:
Bakterilerin bir
antibiyotiğe karşı duyarlılıklarının azalması veya ortadan
kalkmasıdır.Bu duruma sık ve kontrolsüz antibiyotik kullanılması ve
bakterilerin kendi yapılarını değiştirmesi neden olabilir.
Antibiyotik kullanımına
bağlı vitamin eksikliği çok sık görülen bir durum değildir. Bu
nedenle her antibiyotik kullanımı sırasında vitamin kullanılması
gerekli değildir. Fakat antibiyotik kullanımı uzun sürerse dışarıdan
vitamin takviyesi gerekli olabilir.
Kaç Çeşit
Antibiyotik Vardır:
Antibiyotikler etki
tarzlarına ve spektrumlarına göre çok sayıda gruba ve alt gruba
ayrılırlar. Burada KBB hastalıklarında en sık kullanılan
antibiyotikler anlatılacaktır.
Penisilinler
En sık kullanılan
antibiyotikler arasındadır. Bakterinin hücre duvarı sentezini
bozarak öldürücü etki eder. Çok sayıda alt grubu vardır. Ağızdan
(oral olarak) ya da parenteral (kas içine veya damar içine)
kullanılan formları vardır. KBB infeksiyonlarını (otit, sinüzit,
farenjit, tonsillit vs.) yapan bakterilerin çoğu üzerine etkilidir.
Amoksisilin, ampisilin, prokain penisilin, penisilin G, en sık
kullanılan penisilin türleri arasındadır. Penisiline karşı dirençli
olan bakterilerdeki direnci ortadan kaldırmak için bazı kimyasal
maddelerle kombine edilmiş formları son yıllarda daha çok
kullanılmaktadır.
Penisilinlerin bazı yan
etkileride vardır. En korkulan yan etkisi alerjidir. Bir penisilin
türüne alerjisi olan kişide diğer penisilinlere karşı da alerji
vardır. Penisilin kullanan hastalarda %1-10 arasında alerji görülür
ancak çok büyük çoğunluğu hafif alerjilerdir. Ciddi sorunlar
doğurabilecek alerji yaklaşık 1/10000 oranında görülür. Ciddi alerji
ilacın verilişinden 2-30 dk sonra ortaya çıkarken hafif alerjilerin
çoğu 72 saat sonra başlamaktadır. Hafif alerjiler daha çok cilt
döküntüsü şeklinde ortaya çıkmaktadır. Alerji tesbiti, penisilin
uygulamasından önce yapılan cilt testiyle ortaya çıkarılabilir.
Ancak bu testin güveniliriliği tam değildir. Özellikle parenteral
uygulanan penisilinlerin hastane ortamında yapılması faydalıdır.
Alerji dışında bazı kan değerlerinde bozulma ve merkezi sinir
sistemi üzerinde yan etki potansiyelleri vardır.
Sefalosporinler
KBB'de sık
kullanılırlar. Etki tarzları penisilinlerle aynıdır. Spektrumlarına
ve kimyasal yapılarına göre genel olarak 3 kuşak sefalosporin
vardır. Belli başlı sefalosporinler olarak cefaclor, sefuroksim,
sefaleksin, seftriakson, sefoperazon sayılabilir. KBB
infeksiyonlarında her 3 kuşağında kullanım alanı mevcuttur. Hem oral
yolla hem de parenteral (kas veya damar içi) kullanılabilirler. Otit,
sinüzit, farenjit, tonsillit'te ve ameliyat öncesi profilakside
kullanılabilirler.
Sefalosporinlerin yan
etkileri penisilinlere benzer. Penisilin alerjisi olan kişilerde
sefalosporin alerjiside olabilir.
Makrolid Antibiyotikler
Genellikle dar
spektrumlu antibiyotikler olmasına rağmen KBB infeksiyonlarında
başarıyla kullanılabilmektedirler. Bakterilerin protein sentezini
önleyerek bakteriyi öldürmeden, hastalık yapmasını durdurur. En çok
biline makrolid antibiyotikler azitromisin, klaritromisin,
klindamisin, eritromisin ve linkomisin olarak sayılabilir.
Azitromisini diğerlerinden ayıran en önemli özellik 3 gün kullanılıp
yaklaşık 10 gün etki etmesidir.
Makrolid
antibiyotiklerin en sık yan etkileri mide-barsak sistemi üzerinedir.
Karın ağrısı, bulantı, kusma, diare sık görülen yan etkilerdir.
Kinolonlar
Bakteri hücresinde DNA
sentezini önleyerek öldürücü etki ederler. Ofloksasin ve
siprofloksasin en sık kullanılan kinolonlardır. Daha çok üriner
sistem infeksiyonlarında kullanılan bu antibiyotiklerin KBB'deki en
önemli kullanım yeri dış kulak iltihaplarıdır. Ağızdan veya kulak
damlası şeklinde kullanılabilirler.
Yan etkileri çok fazla
olmayan kinolonlarında yine en fazla görülen yan etkileri mide
barsak sistemi üzerinedir.
Yazının alındığı yer:
http://www.kbbhastanesi.com/ilaclar/antibiyotikler.htm
| 
